Aantijging tegen Zjoekov niet overtuigend

Berlijn tegen elke prijs, Ned.1, 22.54-23.42u.

Gruwelijke oorlogsbeelden van de slag om Berlijn, dit voorjaar bijna 48 jaar geleden, doen denken aan het heden in Joegoslavië. De strijd toen had zin omdat die het einde betekende van het 1000-jarige rijk van Adolf Hitler. Talloze Duitse, Russische en andere geallieerde soldaten zijn toen om het leven gekomen.

In de Sovjet-legerleiding heerste indertijd een enorme rivaliteit tussen de twee belangrijkste generaals, Zjoekov en Konjev. Stalin gunde Zjoekov de eer de overwinnaar van Berlijn te zijn. Maar Konjev bereikte als eerste de stadsgrenzen van de Duitse hoofdstad.

De vanavond in de NCRV-serie "Dokument' uit te zenden documentaire "Berlijn tegen elke prijs' wil aantonen dat de concurrentie tussen de twee Russische generaals zo ver ging dat Zjoekov besloot heel bewust de Oekraïense troepen van Konjev te beschieten. Daarbij zouden ten minste 300.000 soldaten zijn omgekomen.

Het indrukwekkende Russische oorlogsmonument in Berlijn-Treptow zou dan niet alleen, zoals tot nu toe in de Sovjet-geschiedenisboekjes staat, herinneren aan 20.000 in en om Berlijn gesneuvelde Sovjet-soldaten, maar aan 300.000 of meer. En dan niet alleen gesneuvelden in gevecht tegen de Duitse vijand, maar vooral door toedoen van hun eigen "Held van de Sovjet-Unie', generaal Zjoekov.

Deze enorme beschuldiging trachten Charles F.G. Barrand en Klaas Jan Hindriks te bewijzen.

Na het zien van de documentaire weet je eigenlijk nog helemaal niets. Inderdaad, schokkende beelden van vechtende troepen, rokende puinhopen, mensen die op straat bivakkeren en tot slot de zegevierende Zjoekov te paard op het Rode Plein.

De film verschaft echter geen duidelijke opheldering over de veronderstelde gebeurtenissen van voorjaar 1945. Een aantal onbekende Sovjet-generaals b.d. geeft uitleg. Het waarheidsgehalte moet je maar aannemen. We zien wazige beelden van stafkaarten van Zjoekov en Konjev en documenten die er belangwekkend uitzien. Je moet alles voor zoete koek slikken.

Dat Stalin met zijn eigen mensen een macaber spel speelde is niet nieuw. Dat hij zijn twee generaals tegen elkaar uitspeelde zal ook niet verrassen. En dat op het slagveld Berlijn de fronten onoverzichtelijk waren en dat ongewild eigen troepen in de vuurlinie zijn terechtgekomen met als gevolg honderden zo niet duizenden slachtoffers. Ook dat is geen onbekend fenomeen in een oorlog. Tot in de Golfoorlog toe. Maar dat Zjoekov heel bewust ten minste 300.000 Sovjet-soldaten - ofwel 30 divisies! - heeft laten overhoop schieten, tot deze overtuiging kom ik na het zien van de documentaire niet.