"Hebben al die landstitels niet een aantal misstanden verbloemd?' "Een reserve mag zich niet bezondigen aan vuilspuiterij'; "Met Romario kun je 100 keer beter werken dan met Maradona'

Na twee maanden van rampspoed, waarin zowel om de nationale als Europese beker fatale nederlagen werden geleden, zet PSV intern de zaken op een rijtje. Slechts tussen de regels door belicht manager KEES PLOEGSMA de maatregelen die de landskampioen wil nemen om herhaling te voorkomen

De nederlagen in de competitie en de uitschakeling om de nationale beker stemden hem al niet vrolijk, maar de afgang in het Champions League-duel met IFK Göteborg (1-3) vormde voor manager Kees Ploegsma van PSV het dieptepunt. Hij was zo ontgoocheld dat hij er die avond niet over wilde praten. De eerste twintig minuten waren nog goed. Echter, nadat de Zweden de gelijkmaker scoorden, stortte de Nederlandse landskampioen in. Wat ging er toen mis met die vedetten die tezamen op papier kwaliteit genoeg bezitten om aan de Europese top mee te draaien?

“De handdoek werd te snel in de ring gegooid”, analyseert Ploegsma na anderhalve week. “Iedereen ging zijn eigen wedstrijd spelen. Er was geen coaching, geen oppepper, geen collectief. Je verliest van een elftal waartegen je minimaal een punt had moeten behalen. Er waren geen spelers die het elftal er weer bovenop konden helpen. Een groot verschil met vier jaar geleden. Toen verloren we uit met 1-0 van Steaua Boekarest en kwamen we thuis ook achter te staan. Vanaf dat moment begonnen vier spelers, Lerby, Gerets, Van Breukelen en Nielsen, te schoffelen op de rand van het toelaatbare. Zonder aanziens des persoons vielen ze rücksichtlos elke medespeler aan die het niet meer zag zitten. Bleek dat de meesten nog tien of twintig procent extra konden geven. We wonnen alsnog met 5-1.”

Die mentale weerbaarheid mist Ploegsma bij het huidige PSV. Althans bij het elftal van na de winterstop. Want in de eerste helft van het seizoen was het voetbal misschien niet altijd fraai, de resultaten waren wel bevredigend. In de afgelopen twee maanden werd bijna alles afgebroken wat daarvoor was opgebouwd. De wedstrijd tegen Feyenoord in De Kuip is vanavond dan ook tamelijk cruciaal. “Het kan vriezen of dooien. De verliezende partij kan de eerste plaats voorlopig vergeten”, concludeert Ploegsma.

Na de ondergang in de Champions League en de uitschakeling voor de nationale beker rest als enige haalbare hoofdprijs de landstitel. Het zou de zevende zijn in acht jaar. “Dit seizoen moet je proberen er het maximale uit te halen. Afgezien van het landskampioenschap kan er in de Champions League alleen nog wat geld worden verdiend. We hadden vantevoren bedacht dat we vijf punten zouden kunnen halen. Dat was een extra inkomstenbron van drie miljoen geweest. De spelers hebben zelf het grootste belang bij een goed resultaat, want zij worden per punt betaald. Het is niet zo dat de clubleiding momenteel lui achterover leunt in een fauteuil. Dan zouden we slecht bezig zijn. Je probeert je maatregelen te treffen. We wilden na de winterstop de goede resultaten doortrekken met leuker voetbal. Dat is in alle opzichten niet gelukt.”

Tegelijkertijd werkt Ploegsma aan een situatie om herhaling van de problemen in de toekomst te voorkomen. “We voeren hierover momenteel pittige dicussies. We vragen ons af of al die landstitels niet een aantal misstanden hebben verbloemd. Is het allemaal wel zo perfect geweest? We hebben een fantastische periode gehad. Misschien dat je dan te lang inteert op het succes en wordt het nu tijd voor een pas op de plaats.”

Het is een veeg teken dat voor een aantal spelers ontslag werd aangevraagd. Al moet dat niet te letterlijk worden opgevat. “Het wil helemaal nietzeggen dat die voetballers ook zullen verdwijnen”, legt Ploegsma uit. “Het geeft beide partijen alleen de vrijheid om te onderhandelen. Het is een rare situatie in het voetbal dat je niets kunt doen aan een honorering als een contract afloopt. Het kan zijn dat een speler die je als vaste kracht hebt ingeschat voor het eerste elftal dat in werkelijkheid niet is geworden. Dan moet je het honorarium kunnen aanpassen. Ik dacht vroeger altijd dat het ideaal voor voetballers is als ze zich volledig op hun vak kunnen concentreren. Misschien zijn we daarin te ver gegaan.”

Adri van Tiggelen meende onlangs in een interview dat de spelers die zijn uitgekeken op PSV maar zo snel mogelijk moeten vertrekken. Ploegsma vindt dat de verdediger daarmee niets negatiefs heeft gezegd. “Als je bij een bedrijf na veertig jaar trouwe dienst een speldje krijgt, wil dat nog niet zeggen dat je ook grote verdiensten hebt gehad. Ik wil maar zeggen: er wordt ook daar genoeg geschoven. Het kan best zijn dat bepaalde voetballers bij ons toe zijn aan een nieuwe uitdaging. Van Gerald Vanenburg weet ik het bijvoorbeeld zeker. Als er zich voor hem een nieuwe club aandient kan er wat mij betreft gepraat worden. Van Genoa, dat belangstelling zou hebben, heb ik nog steeds niets vernomen. Dat hij nu niet speelt zal de gang van zaken niet direct negatief beïnvloeden. Iedereen kent de werkelijke kwaliteiten van Vanenburg. En anders zal zijn zaakwaarnemer (Rob Jansen, red.) wel het goede verhaal vertellen. Gerald komt er wel weer bovenop. Afgelopen donderdag heeft hij in het tweede drie keer gescoord. Ik ben niet pessimistisch gestemd over zijn transfer. Een club als Napoli, waar het heel slecht mee gaat, zal waarschijnlijk tot het einde van het seizoen wachten met orde op zaken stellen.”

“Jan Heintze is een ander verhaal. Hij heeft bij ons tien jaar goed gepresteerd, maakt een matig seizoen door en krabbelt nu weer een beetje overeind. Met hem zullen er gesprekken komen en dan hoor ik zijn standpunt wel. Er zijn verder misschien spelers teleurgesteld omdat ze niet vast in het eerste elftal staan. Zoals Kalusha. Een tevreden bankzitter is ook niet goed. Maar een reserve mag zich niet bezondigen aan vuilspuiterij en moet zich wel positief blijven opstellen. Of ze het bij een andere club beter hebben is vers twee.”

Ploegsma maakt er geen geheim van dat hij de spelers van PSV het liefst naar prestatie wil laten verdienen. “Een niet al te hoog basisloon met een premiestelsel zou de beste combinatie zijn. Daarvoor is het voetbal bij uitstek geschikt. Maar als je een speler aantrekt heb je te maken met vraag en aanbod. Zo'n Klas Ingesson, met wie we zo goed als rond zijn, kijkt natuurlijk ook uit naar een club waar hij verzekerd is van een hoog inkomen. Cruijff heeft het bij Ajax geprobeerd in te voeren maar slaagde er niet in. En ook bij Barcelona zal hij spelers als Stoitsjkov en Laudrup echt niet kunnen houden met een premiestelsel.”

De matige prestaties werden de afgelopen maanden wel eens toegeschreven aan de slechte persoonlijke verhoudingen. De routiniers ontzien elkaar maar zetten zich wel af tegen de jongeren. Romario trekt zich als eenling van niets en niemand wat aan. En al deze slechte verhoudingen werden nog wel eens breed uitgemeten in de publiciteit. “We hebben natuurlijk een groep dertigplussers in de selectie. Jongens die al door de wol zijn geverfd. Ik houd er niet van om voetballers monddood te maken. Maar ik vind wel dat een speler eerst tot tien moet tellen voordat hij wat over collega's zegt in de media. Men beseft vaak niet wat de reikwijdte van een opmerking kan zijn. Je krijgt een pingpong-effect en je blijft weken lang met de ellende zitten. Misschien dat het ook wel komt omdat de pers ons het meest kritisch benaderd van alle clubs in Nederland. Als het wat minder gaat, lijkt het wel of er een hetze tegen ons wordt gevoerd. Ik vraag me wel eens af of we niet te vaak landskampioen zijn geworden.”

Romario bezondigde zich verschillende keren aan kritiek op trainer en medespelers. De laatste keer werd dat al niet eens meer bestraft. Ploegsma: “Je hoeft niet altijd maatregelen te nemen die ook voor de buitenwereld bekend worden. Ze zijn er wel geweest. Intern is alles wel uitgepraat. Het was een beetje een welles-nietes-kwestie. Romario beriep zich op taalproblemen in die zin dat hij niet kon uitleggen wat hij precies bedoeld had. Het was de bedoeling dat Romario zijn excuus zou aanbieden aan Erwin Koeman. Dat is inderdaad niet gebeurd.”

Ben je er nog steeds van overtuigd dat Romario bij PSV blijft? Hij zou over drie jaar transfervrij zijn.

“Dat geldt alleen voor Brazilië. Ik kan niet zeggen of hij blijft. Bergkamp en Jonk waren ook ineens vertrokken. Romario heeft in elk geval de laatste tijd niet meer gezegd dat hij weg wil. Je merkt wel dat hij overal in de wereld bekendheid geniet. Dat is nog wat aangedikt door de wedstrijden in de Champions League.”

Dat houdt dus tevens in dat iedereen zijn "streken' kent?

“Ja, maar dat gold ook voor Maradona. Die is toch nog door Sevilla aangetrokken. Ik denk dat je met Romario honderd keer beter kunt werken. Hij heeft hier zijn eigen kennissenkring en er loopt niet hele stoet omheen zoals bij Maradona. Romario kan hier zichzelf redden en gaat zijn eigen weg.”

Er zijn spelers bij PSV die Romario graag willen inruilen voor drie andere topvoetballers. Is dat niet beter?

“Dat weet ik niet, ik kan het tegendeel ook niet bewijzen. Wel zou ik het jammer vinden als we in Nederland een tendens zouden krijgen dat type voetballers als Romario en Vanenburg verdwijnen. Dat geldt net zo goed voor Bergkamp en Jonk, al praat ik dan over de concurrent. Het Nederlandse voetbal mag geen eenheidsworst worden. Straks is de kwaliteit vertrokken en blijven we zitten met de kwantiteit. Dan wordt het voor publiek, sponsors en tv minder interessant. Ajax heeft nu wel veel geld in kas, maar wat gebeurt er als het gros van die miljoenen wordt uitgegeven aan verkeerde aankopen?”

Blijft trainer Hans Westerhof ook als PSV geen kampioen wordt?

“Westerhof werkt hier ook nog als we de landstitel mislopen. Hij heeft alleen dit jaar ondervonden wat het verschil is tussen een subtopper en een club als PSV. De druk is groter, verliezen mag niet meer, de publiciteit is ook anders. Maar intern heeft hij veel goede dingen gedaan, bijvoorbeeld richting de jeugd. Wat de problemen betreft: hij heeft met een situatie te maken gekregen die er al was toen hij hier binnenkwam.”

Wat wordt nu het beleid voor het komende seizoen. Gaat PSV uitverkoop houden?

“Ik wil niets uitsluiten. We zijn met deze dingen bezig. We proberen daarbij te achterhalen wat er na de winterstop is misgelopen. Vanaf 5 juli weet iedereen hoe de nieuwe selectie eruit ziet.”

Als er spelers vertrekken betekent het dat je in de loop der jaren verkeerd hebt ingekocht?

“Goed zaken doen is ook wel eens je verlies nemen. Je scoort met je transferbeleid niet altijd een tien. We hadden een speler als Jan Wouters goed kunnen gebruiken. Maar op het moment zelf kijk je naar zijn hoge leeftijd en bereken je dat er toch wel een flinke afschrijving aan vastzit. Het was ook de vraag of Jan niet liever naar het buitenland wilde. Het blijft moeilijk om te bepalen wat het beste voor een club is. Ik krijg wekelijks brieven met honderd verschillende opstellingen van de "kenners'. Maar wat je ook doet, in een paar maanden kan alles als zand door je vingers glijden.”