Nederland staat deze week in het teken van het Thema

Passages, Ned.3, 223.15-24.10u.

Wat krijg je als je de Droste-cacao-verpleegster onder de hype-multiplicator legt? Eens in het jaar vraagt de boekenbranche gedurende een week speciale aandacht voor het boek. Om die week extra luister bij te zetten, wordt elk jaar gekozen voor een Thema. Niet alleen verschijnen in die week tal van boeken die inhaken op dat Thema, ook allerlei spreekbeurten, discussies en radio- en tv-programma's zijn ineens aan het Thema gewijd. De jaren hiervoor stonden reisverhalen en Indonesië in het brandpunt van de belangstelling, dit jaar is het "ego-document' aan de beurt. Ineens verschijnen er allerlei dagboeken, brievenbundels en andere particuliere uitingen, waarvan de meeste zonder de boekenweek nooit aan de openbaarheid zouden zijn prijsgegeven.

De commercie haakt gretig in op de boekenweek: in boekhandels verschijnen displays, waarin de boeken met het Thema liggen. Omslagen van weekbladen staan in het teken van het Thema. Een keten van boekhandels behandelt dit jaar het Thema zelfs in een STER-spot, waarin schrijfster Nelleke Noordervliet haar bundel liefdesbrieven van beroemde schrijvers en andere ego-documenten aanprijst. En het NOS-televisieprogramma Passages staat vanavond geheel ten dienste van het Thema. Daarin is Noordervliet te gast, samen met nog drie andere ego-auteurs. In Passages wordt de schrijvers voorgelegd wat ze vinden van het optreden op provinciaal-literaire manifestaties in het algemeen en de verschijning van Noordervliet in de STER-spot in het bijzonder. Een stukje in de krant ter aankondiging van zo'n programma, dat krijg je als als je de Droste-cacao-verpleegster onder de hype-multiplicator legt.

Philip Freriks, de presentator van Passages, is waarschijnlijk een groot bewonderaar van Bernard Pivot van het Franse boekenprogramma Apostrophes. Net als Pivot converseert hij op losse toon met de verzamelde schrijvers, plaatst hij af en toe een kwinkslag en geeft hij er blijk van de boeken waarvan hij de omslagen toont ook van binnen te hebben bekeken. Enige diepgang valt in Passages echter niet te bespeuren, hoezeer het Thema daartoe toch aanleiding geeft. W.F. Hermans heeft gelijk als hij in Vrij Nederland van deze week de afwezigheid van een "Nederlandse Pivot' betreurt: “Ze zitten hier maar te kleppen. Of ze laten de mensen even voelen: ach, we hebben het hier even over Nederlandse literatuur, maar ik heb natuurlijk veel meer verstand van de Amerikaanse of de Engelse.”Behalve Nelleke Noordervliet zijn vanavond bij Freriks de schrijvers Tom Lanoye, Stephan Sanders en Marja Brouwers te gast. Noordervliet stelt vanavond de sensatie die de lezer van haar brievenbundel bevangt gelijk aan die van de kijker naar bepaalde televisieprogramma's en vat dat samen in drie letters: VHL, ofwel Voyeurisme, Hebzucht en Leedvermaak. Sanders beschouwt de liefdesbrief als een "vervangend lichaam'; wie er niet goddelijk uitziet, kan maar beter schrijven. Marja Brouwers die vindt dat er in Nederland teveel columnisten zijn meent dat op de Achterpagina van deze krant iedereen maar zonder enig verband voor zich uit praat. En Lanoye overkwam hetzelfde als Boudewijn Büch: ook bij de verfilming van een zijner romans werd het thema homoseksualiteit - nadrukkelijk in het boek aanwezig - niet in het scenario opgenomen.

Tot zover een samenvatting van Passages. Nu kan vanavond met een gerust hart een ego-document ter hand worden genomen.