Mentale landschappen in abstracte dans

Voorstelling: De Onzichtbare Steden door Introdans. Choreografie: Gianfranco Paoluzi. Muziek en toneelbeeld: Gianandrea Gazzola, kostuums: Heidi de Raad, licht: Dominique Drillot. Gezien: 11/3 Stadsschouwburg Arnhem, nog te zien t/m 22/5. Informatie: 085-512111.

In het kader van het Arnhemse literatuurfestival De Wintertuin presenteert het aldaar gevestigde gezelschap Introdans een programma waarin naast Graham Lustigs versie van Shakespeares De Getemde Feeks, het nieuwe speciaal voor de groep gemaakt ballet De Onzichtbare Steden is opgenomen. Het is geïnspireerd op het gelijknamige boek van de Italiaanse schrijver Italo Calvino.

De choreograaf Gianfranco Paoluzi heeft niet een directe weergave willen geven van de inhoud van dat boek. Het handelt over de verhalen die Marco Polo en een zekere Kublai Khan aan elkaar vertellen over imaginaire steden die zij gezien zouden hebben. Omdat ze elkaars taal niet verstaan verloopt de communicatie vooral door middel van gebaren en objecten. Zo wordt in beider breinen de fantasie geprikkeld en ontstaan er "mentale landschappen". Juist dat gegeven inspireerde Paoluzi.

In zes taferelen weet hij inderdaad architectonische landschappen op te roepen met een ietwat sprookjesachtige sfeer. Daarbij wordt hij stevig geholpen door de wat mysterieuze, soms oosters aandoende en veelal harmonieus klinkende muziek die Gianandrea Gazzola in opdracht van Introdans componeerde. En ook door de fraaie fragiele objecten die deze musicus ontwierp. De grote, klingelende geluidjes voortbrengende wielen die voortgetrokken worden door twee danseressen, het wonderlijke bootje waarin een kleine witte ledenpop via dunne draden de bewegingen van zijn manipulator volgt, de hoge verrijdbare smalle buizenconstructies bekroond met een klein gouden dakje en het uit witte wattewolkjes en ijle cirkels bestaande hemelvoertuig - ze dragen alle in hoge mate bij tot de esthetiek en de abstractie die het ballet kenmerkt.

Paoluzi's bewegingsmateriaal is veelal licht en snel maar wordt spaarzaam gebruikt. Hij schept meer vormen in de ruimte - en dat doet hij zeer bekwaam - dan doorvloeiende dansante passages. De dansers krijgen daardoor een bijna figuratieve functie. Slechts in het speelse, kwikzilverachtige duet van Mirjam Diedrich en Frank Holstein wordt een beroep gedaan op danskundige en dansante kwaliteiten. En daarin is ook Paoluzi's verleden als klassiek danser terug te zien. De nauwsluitende kostuums van Heidi de Raad in de kleuren wit en steenrood zijn sober en benadrukken de sculpturale kwaliteit van het totaal.