Een op de zes patiënten krijgt infectie op de intensive care-afdeling

ROTTERDAM, 12 MAART. Ruim eenderde van de patiënten op de intensive care (IC) afdelingen in Nederlandse ziekenhuizen lijdt aan een infectie door een bacterie of schimmel. Ongeveer de helft daarvan heeft deze besmetting op de IC opgelopen. Dit blijkt uit de Nederlandse gegevens van een groot onderzoek op Europese IC's waarbij de gegevens van ruim tienduizend patiënten zijn verwerkt. In Nederland ligt het percentage genfecteerde patiënten onder het Europese gemiddelde dat uitkomt op bijna de helft van de IC-patiënten.

Longontsteking is de meestvoorkomende infectie, gevolgd door lage-luchtweginfecties, bloedvergiftiging, urineweg- en blaasontstekingen en wondinfecties. De coördinator van het Nederlandse deel van het onderzoek, de Rotterdamse hoogleraar heelkunde dr. H. Bruining, noemt het aantal mensen dat op een IC een infectie oploopt verontrustend. Het blijkt moeilijk te zeggen hoeveel mensen door een infectie overlijden: “We weten dat zeventig procent van de IC-patiënten met een longontsteking door pseudomonasbacteriën overlijdt. Maar ze zijn dan al ernstig verzwakt. Gezonde mensen krijgen zelden een longontsteking van die bacterie.”

De meeste infecties zijn met antibiotica te genezen, maar daarbij bestaat het gevaar dat er bacteriestammen ongevoelig voor een antibioticum worden. Microbioloog dr. C. Vandenbroucke-Grauls: “Een grote verrassing voor ons was dat in Nederland bijna zestig procent - veel meer dan in de meeste andere landen - van de Pseudomonas aeruginosa bacteriën, een veel voorkomende luchtwegbesmetter, resistent is voor het antibioticum ciproflocaxine. Dat antibioticum wordt in Nederland nauwelijks aan mensen, maar wel veel aan pluimvee gegeven, waarbij pseudomonasbesmetting heel gewoon is.”

Aan het onderzoek naar infecties op de intensive care units deed bijna de helft van alle IC's uit 17 Europese landen mee. Op de teldag 29 april 1992 werden daar 10.083 patiënten verpleegd. De artsen noteerden welke ziekte ze hadden, welke medicijnen ze gebruikten, of en welke infectie ze hadden en waar ze die hadden opgelopen. In Nederland werden gegevens verzameld van 472 patiënten op tachtig de ongeveer 150 IC's.

De gevreesde resistente Staphylococcus aureus (MRSA) die nog maar met één van de talloze antibiotica is te bestrijden, werd op de teldag niet in Nederland aangetroffen. In de Zuideuropese landen werd een hoog percentage resistente stammen onder de staphylococcen gevonden.

Microbiologe Vandenbroucke: “Het is in zekere zin toevallig dat er op die ene dag geen MRSA-besmetting in Nederland was, maar ik schat dat het aantal in ons land nooit boven de paar procent komt. Uit andere bron weten we dat vorig jaar bij ongeveer tweehonderd patiënten in Nederland MRSA is gevonden. Daarvan had meer dan de helft eerst in een buitenlands ziekenhuis gelegen.”

In Nederland worden patiënten met MRSA gesoleerd van andere patiënten. Het laatst beschikbare antibioticum wordt zo weinig mogelijk ingezet. In ons land krijgen evenveel patiënten antibioticum als elders in Europa, maar het gebruik is strikter geregeld. In Zuideuropese landen krijgen patiënten vaker meerdere antibiotica tegelijkertijd. Vandenbroucke: “We hebben de indruk dat we het hier samen met de Scandinaviërs slimmer aanpakken en dat we daarvoor ook worden beloond met minder restistente stammen. Tien jaar geleden was de MRSA ongeveer opgerukt tot de lijn Parijs-Genève. Ondanks de toegenomen reislust blijkt die grens niet veel opgeschoven. MRSA krijgt volgens mij buitensporig veel aandacht, want iedere keer als er een besmetting is schrijven de kranten erover. Andere bacteriën veroorzaken onder microbiologen echter meer onrust.”

Patiënten op een IC lopen al grote kans op een infectie als ze veel verwondingen hebben, als organen niet goed functioneren en als er veel infusen zijn ingebracht. Met een langer verblijf op de IC neemt het besmettingsrisico zeer sterk toe. Iemand die twintig dagen op een IC ligt loopt een meer dan honderdmaal hoger risico dan iemand die daar maar twee dagen verblijft.