Weer nederlaag voor Jeltsin in Volkscongres

MOSKOU, 11 MAART. President Boris Jeltsin van Rusland heeft vandaag wederom een nederlaag geleden in het Congres van Volksafgevaardigden.

Het duizendkoppige parlement, sinds gisteren in buitengewone zitting bijeen, heeft het voorstel van Jeltsin van de hand gewezen om de macht van de regering te versterken en daarover in april een referendum te houden. Het Volkscongres wenst geen afstand te doen van de huidige grondwet waarin het parlement volledige controle heeft op de uitvoerende macht. Het slepende conflict tussen wetgevende en uitvoerende macht heeft daarmee een nieuwe climax bereikt.

Het besluit van de volksvertegenwoordiging is een overwinning voor parlementsvoorzitter Roeslan Chasboelatov die Jeltsin onconstitutioneel gedrag verwijt. Want in een stemprocedure om de verhoudingen te peilen werd niet alleen het voorstel van Jeltsin weggestemd maar ook een resolutie die de presidenten van de autonome republieken en districtsgouverneurs hadden voorbereid. In een poging een compromis te vinden, hadden deze lokale machthebbers het Volkscongres voorgesteld om het referendum van 11 april af te gelasten maar de grondwet intussen zo te amenderen dat de uitvoerende machten op alle niveaus wèl daadwerkelijk zouden kunnen gaan besturen.

President Jeltsin lijkt door de houding van de meerderheid van de afgevaardigden het einde van zijn parlementaire latijn te naderen. Na de stemming zei zijn woordvoerder Vjatsjeslav Kostikov dat het “geen toeval” was dat Jeltsin vanmorgen bij zijn aankomst in de plenaire vergaderzaal allereerst de ministers van staatsveiligheid (Viktor Barannikov), defensie (Pavel Gratsjov) en binnenlandse zaken (Viktor Jerink) begroette alvorens op het podium plaats te nemen.

In de toespraak die hij daarna tot het Volkscongres hield, herhaalde Jeltsin wat hij de volksvertegenwoordiging de afgelopen weken steeds heeft voorgehouden. Jeltsin zei voor de zoveelste maal bereid te zijn tot “samenwerking” met het Volkscongres als dit op zijn beurt zijn plan zou steunen om van Rusland een sterke presidentiële republiek te maken.

Als het Volkscongres dat niet wil, wil Jeltsin een plebisciet tegen het parlement uitschrijven. De president maakte vanmorgen een onzekere indruk. Hij raakte soms de draad van zijn betoog kwijt en klaagde dat zijn vertegenwoordigers in de zaal werden beledigd.

Pag 5: Jeltsin in verdediging gedrongen

“Er wordt hier zelfs niet geprobeerd een uitweg te vinden. Ik zeg dit niet omdat ik op de presidentiële stoel zit. De zetels van de afgevaardigden zijn comfortabeler. Maar als we het conflict tussen de wetgevende en uitvoerende macht niet beëindigen, zal een derde macht Rusland vernietigen”, aldus de president. Jeltsin deed een beroep op de afgevaardigden om zich uit te spreken voor maatregelen die samenwerking tussen regering en parlement mogelijk kunnen maken. Hij refereerde daarbij aan het lot van Michail Gorbatsjov en de Sovjet-Unie. Premier Viktor Tsjernomyrdin schetste vervolgens een apocalyptisch beeld van de economie.

Onmiddellijk daarna ging parlementsvoorzitter Chasboelatov weer tot de aanval over. Hij deinsde er niet voor terug om Tsjernomyrdin, die in december door het Volkscongres zelf is benoemd, belachelijk te maken en riep het parlement op de ministers van privatisering en buitenlandse zaken te ontslaan. De afgevaardigden reageerden met applaus en torpedeerden vervolgens de voorstellen van Jeltsins bondgenoten over het plaatselijk bestuur.