Short: "Churchill en Stalin sloegen ook handen ineen'

LINARES, 11 MAART. Schaker Nigel Short ontkent uit opportunisme een verbond met wereldkampioen Kasparov te hebben gesloten. Beide schakers willen hun match organiseren buiten de wereldschaakbond om. “Uiteindelijk loop ik het grootste risico”, benadrukt Short. “Misschien biedt er wel niemand op onze match en word ik gediskwalificeerd door de wereldschaakbond. Aan de andere kant valt er voor mij ook meer te winnen.”

“Ik zie niet wat moraliteit hier mee te maken heeft”, vult Short aan vanuit zijn onderduikadres in de Verenigde Staten. Hij schuwt de politieke vergelijking niet als hij per telefoon reageert op het tumult dat hij en Kasparov hebben veroorzaakt met de oprichting van de Professional Chess Association (PCA). “In de Tweede Wereldoorlog was het wel duidelijk dat Churchill en Stalin ideologisch en persoonlijk nogal van elkaar verschilden. Maar er komt een tijd dat je de handen ineen moet slaan tegen een gemeenschappelijke vijand.”

De poging van de twee finalisten de match om het wereldkampioenschap te privatiseren sloeg bij de deelnemers aan het bijzonder sterk bezette toernooi in Linares in als een bom. Artoer Joesoepov, bestuurslid van de Grandmasters Association, bestempelde de stap van Short, die tot zijn aftreden vorige week donderdag president was van diezelfde GMA, kort en goed als "verraad'. Valery Salov vond dat de plotselinge ommezwaai van Short, die naar alle waarschijnlijkheid de doodsklap betekent voor zijn eigen GMA, hem compleet ongeloofwaardig heeft gemaakt.

Short zelf zocht geen contact met andere spelers en overlegde afgezien van een drietal telefoongesprekken met Kasparov alleen met zijn secondant Kavalek en belde Viswanathan Anand in Linares om hem "een hoge post in de nieuwe organisatie' aan te bieden. Anand vroeg om bedenktijd en voegde zich bij de spelers die volgens Short eerst de kat uit de boom willen kijken.

Voor Short was de maat vol toen hij vernam dat de wereldschaakbond FIDE de wk-match aan Manchester had toegewezen zonder, zoals reglementair vereist, de spelers te raadplegen. Omdat onduidelijk is in welke mate de wereldtitel eigendom is van de FIDE hebben Kasparov en Short besloten dat zij zullen spelen om het "professionele wereldkampioenschap'. “FIDE organiseert het belangrijkste schaakevenement dat er is, maar doet in feite niets. Ze zetten er hun stempel op en vangen daarvoor 25 procent. Wij willen toernooien voor de spelers. Veel mensen denken dat dit alleen maar is om meer te verdienen. Ik zou gek zijn als ik zou zeggen dat dat er niets mee te maken heeft. Maar de essentie van onze stap is dat we het wereldkampioenschap willen overnemen en de volgende wk-cyclus willen organiseren. Daarvoor hebben we natuurlijk wel de steun en deelname van de andere spelers nodig.”

“Iedereen zit nu te wachten wat er gaat gebeuren”, zegt Short die moet wachten over de steun van de andere grootmeesters voor de nieuwe organisatie. “Als de spelers het alleen maar zien als een eenmalige poging om meer geld te krijgen, zullen ze wel toernooien van de FIDE blijven spelen. Veel zal afhangen van wat er op 22 maart gebeurt. Als er dan een aanmerkelijk hoger bod op de match blijkt te zijn, mag dat gezien worden als een welsprekende verklaring.”

Om de coup mogelijk te maken moest Short contact op te nemen met de wereldkampioen die hij nog niet zo lang geleken vergeleek met een Aziatische despoot, een aap en nog meer fraais. “Ik moest enige schroom overwinnen voordat ik de hoorn oppakte. Waarbij ik wil benadrukken dat dit allemaal mijn eigen plan was. Ik heb er met Dominic Lawson over gesproken, maar niemand heeft me hiertoe aangezet.” De reactie van Kasparov overtrof alle verwachtingen. “Het was waarschijnlijk het beste nieuws dat hij in lange tijd vernomen had en er werden snel spijkers met koppen geslagen.”

De reactie van de FIDE liet niet lang op zich wachten. President Florencio Campomanes toog naar Spanje waar hij Kasparov, Karpov en Timman ontving. Kasparovs commentaar op die ontmoeting was kort maar krachtig: “De problemen van Campomanes zijn zijn zaken. Ze kunnen die match nu eenmaal niet behoorlijk organiseren. Daarom gaan we het zelf doen. Het gaat niet alleen om deze match. We moeten een professionele organisatie opzetten zoals ze die bij het tennis en bij golf hebben.”

Karpov en Timman werden door Campomanes gepolst over hun bereidheid om voor de wereldtitel te spelen in Manchester. Timman vroeg hem of dat niet een beetje raar was aangezien zij beiden in deze cyclus van Short verloren hadden. Waarop de Filippijn hem verblufte met het antwoord: “Daar wil ik helemaal niet over nadenken. Ik heb me alleen maar aan de reglementen te houden.”

En zo gonst het in Linares van de geruchten en de speculaties. Misschien laat Kasparov Short wel zitten zo gauw de FIDE en de GMA om zeep zijn geholpen om dan zijn titel op het spel te zetten tegen Anand. Een match waarvan bekend is dat de sponsors er al voor in de rij staan. Het enthousiasme waarmee Kasparov zich hier uitliet over de hoogte van het bod dat hij verwacht op zijn match tegen Short kan de Engelsman voorlopig geruststellen. Daar komt nog bij dat Anand zichzelf pas over twee jaar klaar acht voor Kasparov. Ook al heeft men hem hier al horen verzuchten: “Maar stel nu dat ze echt met een enorme hoop geld op de proppen komen. Zou ik dan de verleiding kunnen weerstaan?”