Schildpadden haten disco

Na 100 miljoen jaar dreigt de zeeschilpad Caretta caretta het van de toeristenindustrie te verliezen.

Maar er gloort hoop.

Adres Sea Turtle Protection Society of Greece: 35 Solomou str. Griekenland - 106 82 Athene.

In Nederland is onlangs de Stichting Platform Toerisme en Zeeschildpadden opgericht. Informatie: 070-3500111

Niet alleen in de tropen, ook in de Middellandse Zee komen nog zeeschildpadden voor. Vooral van de Onechte karetschildpad (Caretta caretta) vindt men hier nog enkele meer of minder goed bruikbare broedstanden. Ook de soort die door ons Nederlanders oneerbiedig Soepschildpad wordt genoemd - de Engelsen noemen hem "Green turtle' - broedt hier nog op een enkel plekje. Maar deze soort is haast weggevaagd. Caretta heeft daarentegen nog een kans.

Op grond van fossielen weet men dat hij reeds veel langer dan 100 miljoen jaar op aarde voorkomt. In de klassieke oudheid bestond er eerbied voor deze dieren. Volgens een oude legende wordt de aarde door een reusachtige zeeschildpad gedragen. Op de oudste bekende Griekse munt - een munt van het eiland Aegina - staat Caretta gestyleerd afgebeeld. Deze voorstelling is nu het symbool van de beschermers geworden.

Eens broedde Caretta verspreid over vele stranden van de Middellandse Zee. Begin deze eeuw deed hij bijvoorbeeld nog Corsica aan. Onlangs was er nog een broedgeval op het Italiaanse eiland Lampedusa. Tegenwoordig is hij echter vooral teruggedrongen naar enkele westelijk gelegen eilanden van de Griekse archipel. Ook hier zit hij, liever gezegd zij (alleen vrouwtjes gaan immers het strand op), nu in de verdrukking door de almaar groeiende toeristenstroom. Visserij en vervuiling kunnen ook ongunstig uitpakken, maar worden als minder bedreigend beschouwd. Caretta is een alleseter en scharrelt zijn kostje nog wel bij elkaar, zelfs in een wat visarme zee als de Middellandse. Hij houdt ook van kwallen. Dat kan tegenwoordig veel narigheid geven. Plastic zakken worden door Caretta licht voor kwallen aangezien. Ook de octopus ziet geen verschil. Grieken vangen hem met een plastic zak als lokaas.

Op het eiland Zákynthos, op de stranden van Laganas en omgeving, bevinden zich de laatste grote broedgebieden van de Middellandse Zee. Naar schatting 80% van de Middellandse Caretta's broeden hier. De een meter lange en wel 125 kg zware vrouwtjes zetten hier hun eieren af. Dat doen ze in het broedseizoen - dat van juni tot eind augustus loopt - zo'n drie keer. Ze leggen echter niet elk jaar eieren. Als ze zover zijn, sjorren ze zich 's nachts ongeveer 20 meter het strand op, graven een kuil van 50 cm diepte en droppen daar zo'n 100 eieren in. De kuil wordt netjes toegedekt en ze gaan de zee weer in. De zon moet de rest doen. Elk seizoen komen er nog circa 800 vrouwtjes deze kanten uit. Maar ze hebben het moeilijk. Lawaai en licht van hotels en disco's en andere stressfactoren worden niet op prijs gesteld. Gevolg: ze verliezen eieren in zee of broeden te dicht opeen - op de stillere stranden - en vernielen zo elkaars nesten. De jonkies - slechts zes cm lang - kruipen twee maanden na het eieren afzetten 's nachts uit het ei en vervolgens uit het nest en spoeden zich zo snel mogelijk naar de altijd wel wat oplichtende zee. De rat is dan misschien wel hun grootste vijand. En verder de mens. Baby Caretta kan door zijn lamplicht op een dwaalspoor worden gezet en vervolgens uitdrogen en sterven.

Turtle Protection

Het op Zákynthos in korte tijd zeer toegenomen toerisme heeft Caretta dus zwaar onder druk gezet. De Griekse overheid probeert het dier te beschermen, maar er zal meer moeten worden gedaan dan nu het geval is. Gelukkig is er ook de Sea Turtle Protection Society of Greece (STPS). Deze zit er boven op en probeert met vrijwilligers Caretta op alle mogelijke manieren te beschermen en te behouden. De vrijwilligers komen uit alle windstreken, zelfs uit Nieuw-Zeeland. De STPS doet ook onderzoek. Bijvoorbeeld naar het succes van de broedresultaten en naar de broedcondities. Toeristen worden op de stranden en via het diascherm (in de buitenlucht) voorgelicht. Verder wordt gecontroleerd of de wetten worden nageleefd en wordt er bij de overheid en pers aan de bel getrokken als dat niet zo is. In de meeste gevallen werken de toeristen wel mee.

Via de TV worden de Grieken enthousiast gemaakt voor hun Zeeschildpad. Al die publiciteit schijnt te helpen. Grieken en toeristen gaan meer en meer inzien dat ze hier met een natuurwonder van de eerste orde te maken hebben. Caretta is de bijzonderheid van het eiland en daar moet je zuinig op zijn. Ook de meeste hoteleigenaars hebben dat inmiddels door.

De STPS wordt gesteund door het Wereldnatuurfonds, de EG, de Griekse overheid en vele particulieren. De vereniging probeert er het beste van te maken. Maar de STPS wil meer. Juist zoals de bijna uitgestorven Monniksrob momenteel een marien ecopark heeft gekregen in de iets oostelijker gelegen Noordelijke Sporaden, zo zou Caretta zijn eigen ecopark moeten krijgen op en bij Zákynthos.

Maar het is nog niet zover. De Griekse overheid heeft een onderzoeksbureau gevraagd na te gaan hoe het verder moet met het beheer van deze streek. Dimitrios Dimopoulos, secretaris van de STPS en dag en nacht in touw voor Caretta, vertelde: ""De STPS maakt zich zorgen over dit onderzoek. Als de ons beschikbare informatie juist is, willen de onderzoekers voorstellen, om de nog enkele nagenoeg onontsloten broedstranden een beetje open te stellen voor het toerisme en het toeristisch gebruik van de andere al door de toerist ingepikte stranden wat in te perken. Overal dus een beetje toerisme en een beetje Caretta. Het is de vraag of Caretta tegen een "beetje' licht en een "beetje' disco kan. De STPS heeft in ieder geval haar kennis en ervaring ingebracht en hoopt dat onderzoekers en overheid daar een goed gebruik van maken.''

Een lichtpunt en mogelijk een voorbeeld voor de toekomst is, dat het WNF momenteel probeert - mede in overleg met de Griekse overheid - een van de meer afgelegen broedstranden door aankoop in eigendom te krijgen.