ERFZONDE [2]

Lezen en herlezen van artikelen als van Heldring over "het optimisme van Boorstein' vragen een humanistisch commentaar. Mijn humanisme is niet dat van Sartre, die zich geen vrije mens kan voorstellen. Liever begin ik bij Voltaire, wiens aan Leibnitz ontleende optimisme over een "beste uit mogelijke werelden' slechts door de natuurramp in Lissabon (1755) wankelde. Had hij niet een eeuw te vroeg geleefd, dan had hij wellicht dankzij Darwin de mens als ongeslagen kunnen blijven zien en de aardbeving als contingentie ...

Je hoeft niet op een "uiteindelijke harmonie' te rekenen om van het misbruik van de erfzonde haast marxist te worden. De moraal is niet door God gegeven, maar het uitvloeisel van een door mensen te sluiten contrat social. Zich verschuilen achter het christelijk concept "erfzonde' bij het koesteren van het ego is een vorm van liberalisme. Maar ook zonder een toegeven aan "de geneigdheid tot alle kwaad' valt er voor mensen veel te ontplooien en te genieten. Als "niet-gelovige' zie ik hier tragedie noch dilemma: wij danken de beschaving aan het contingente "schitterend ongeluk' van het ontstaan van het menselijk bewustzijn en de culturele evolutie. Als politiek geïnteresseerde zie ik in deze "onmisbare erfzonde' een libertijnse variant van liberalisme, waarop ik ook kritiek van "gelovige' kant verwacht.