Crème de la crème

Nu de basisvorming een feit is, buigen politici en andere deskundigen zich over het vervolg: de tweede fase voortgezet onderwijs. Als het aan staatssecretaris Wallage ligt, wordt de wirwar aan vakkenpakketten in de hoogste klassen vervangen door vier "doorstroomprofielen'.

Le Monde de l'éducation, februari 1993

De Nederlandse universiteiten vinden vier profielen te veel. Ze vrezen een "smalle' opleiding.

Maar zóveel is vier niet. In Frankrijk moeten leerlingen kiezen uit maar liefst 23 richtingen: zeven algemene en zestien technische, van een "literair-filosofisch' profiel tot een profiel "industriële techniek'.

Daarin komt verandering. Het aantal Franse profielen wordt met ingang van het komend schooljaar teruggebracht tot zeven: vier technische en drie algemene. Bedoeling is de vakkenpakketten gelijkwaardiger te maken. Nu geldt het wiskundige profiel nog als de crème de la crème, te prefereren boven bijvoorbeeld het economische of een van de drie talenrichtingen. Leerlingen kiezen dan ook, als ze het maar even aankunnen, voor het relatief moeilijke wiskunde-profiel - zelfs al hebben ze het helemaal niet nodig voor hun vervolgopleiding.

Om het evenwicht te herstellen, zijn de drie talenrichtingen nu verenigd en verzwaard met onder meer een natuurwetenschappelijk vak, onder de titel "inzicht in de hedendaagse natuurkundige problemen'. De wiskundige richting wordt minder wiskundig en de vier technische richtingen zullen meer aandacht besteden aan algemeen vormende vakken. Net als nu blijven Frans, filosofie, een vreemde taal en lichamelijke oefening verplichte eindexamenvakken.

Ook de Franse eindexamens - le baccalauréat, kortweg le bac - worden ingrijpend veranderd. Nu nog is het examen in juni ("een historisch monument', aldus de minister van onderwijs) bepalend voor de eindcijfers. Met ingang van 1995 zullen de resultaten die gedurende het laatste schooljaar in de klas zijn gehaald en die worden genoteerd in een zogenoemd schoolboekje, zwaarder meetellen. Bovendien kan een leerling die zakt voortaan de vakken waarvoor hij of zij een voldoende heeft gehaald, laten staan. De cijfers blijven vijf jaar geldig.

De nationale lerarenvakbond is tegen het laatste voorstel, dat een ingewikelde organisatie met zich meebrengt. Bijna dertig procent van de eindexamenkandidaten haalt zijn examen niet en zal doorgaan als parttime-leerling. De organisatorische rompslomp die dit geeft, is overigens de reden waarom het overhevelen van voldoendes in Nederland is afgeschaft. De Franse vakbond bestempelt het behoud van voldoendes bovendien als ""een demagogisch trompe-l'oeil die leerlingen er toe zal aanzetten af en toe als een toerist op school te komen en daarnaast een baantje te nemen''.

Ook Guy Bourgeois, auteur van het boek Le baccalauréat n'aura pas lieu, ziet niets in de verandering. ""Het is de beste manier leerlingen aan te moedigen niet meer te werken en hun verblijf op school te rekken'', meent hij. Het zwaarder laten meetellen van de resultaten gedurende het laatste schooljaar, zoals in Nederland al met schoolonderzoeken gebeurt, wijst Bourgeois eveneens af. ""Dat betekent dat de leraren hun eigen leerlingen en dus hun eigen werk beoordelen'', aldus de onderwijskundige. De andere hervormingen van de laatste twee klassen van het lycée gaan naar zijn mening niet ver genoeg. ""Alleen het talenprofiel verandert wezenlijk. Leerlingen zullen voor de zekerheid toch de wiskunde richting blijven kiezen.'' Beetje bij beetje verandert het eindexamen, concludeert Le Monde de l'éducation. Maar het vervolg blijft waarschijnlijk liggen voor de volgende regering.