Conferentie op Antillen eindigt in patstelling

WILLEMSTAD, 11 MAART. Nederland zal op de Antillen ingrijpen met een algemene maatregel van bestuur als over drie maanden geen overeenstemming wordt bereikt over de verbetering van het bestuur in dat gebied.

Dit zei premier Lubbers nadat de Toekomstconferentie over de staatkundige verhoudingen tussen Nederland, de Nederlandse Antillen en Aruba, gistermiddag in een impasse was geëindigd.

Lubbers deed zijn uitspraak nadat hij als voorzitter de onderhandelingen had gestaakt met de Antilliaanse delegaties, toen duidelijk werd dat Aruba en de Nederlandse Antillen de door hem voorgestelde concept-conclusies onacceptabel achtten.

Het is de bedoeling dat de conferentie over drie maanden wordt voortgezet. Lubbers liet er geen misverstand over bestaan dat er dan knopen moeten worden doorgehakt. “Dat is dan wel hard nodig. De problemen worden met de dag groter en daarmee wordt de verantwoordelijkheid van de koninkrijksregering groter om actie te ondernemen.”

Volgens de premier is de conferentie “niet mislukt, maar nog niet geslaagd”. Hij verklaarde niet teleurgesteld te zijn, omdat hij het beraad tevoren reeds als een "mission impossible' beschouwde.

Pag 3: Hirsch Ballin is wel teleurgesteld

Minister Hirsch Ballin (koninkrijkszaken) zei wèl teleurgesteld te zijn. “De resultaten waar wij op hebben gehoopt zijn uitgebleven”, aldus de bewindsman. De Antilliaanse premier, M. Liberia-Peters, noemde het “goed dat bepaalde zaken niet geforceerd zijn”. Zij wil de komende drie maanden benutten om van gedachten te wisselen met de volksvertegenwoordiging “omdat daar ook het laatste woord ligt”. Liberia-Peters wilde niet reageren op het dreigement van Lubbers de eilanden onder curatele te stellen wanneer overeenstemming ook in juni uitblijft. “Het zou van fatalisme getuigen om nu reeds te praten over het niet tot afspraken kunnen komen.” Voorzitter van de delegatie van Curaçao Mendes de Gouveia - een partijgenoot van Liberia-Peters - zei echter “niet met het mes op de borst te willen verder praten”.

Premier N. Oduber van Aruba onderstreepte dat het door Lubbers in het vooruitzicht gestelde ingrijpen niet bedoeld kan zijn voor Aruba omdat daar de financiën en het bestuur wel goed geregeld zijn.

Doel van de conferentie was te komen tot nieuwe staatkundige verhoudingen en een verbeterd bestuur op de Antillen. De aanleiding hiervoor was dat het eiland Curaçao aanspraak maakt op een autonome positie binnen het koninkrijk gelijk aan die van Aruba. Daarnaast wil ook Sint Maarten, dat op dit moment onder curatele staat van Nederland, intern zelfbestuur. Nederland is wel genegen de staatkundige verhoudingen aan te passen, maar stelt daarbij voorwaarden ter verbetering van het bestuur. Die voorwaarden waren voor de Nederlandse Antillen en Aruba echter onverteerbaar.

Dat bleek al maandag aan het slot van de eerste conferentiedag, toen premier Lubbers een eerste "synthesedocument' presenteerde. Gisterochtend kwam Lubbers na bilateraal overleg met de acht deelnemende delegaties van Nederland, de Nederlandse Antillen, Aruba, Curaçao, Bonaire, St. Maarten, St. Eustatius en Bonaire, met concept-conclusies.

De belangrijkste punten hieruit waren:

Door de autonomie van Curaçao houdt het land de Nederlandse Antillen op te bestaan.

Ook Sint Maarten krijgt zelfbestuur.

Bonaire, Saba en Sint Eustatius worden overzeese gemeenten in een directe band met Nederland.

Aruba, dat vooruitlopend op onafhankelijkheid in 1996 al autonomie heeft, mag binnen het koninkrijk blijven.

De rechtshandhaving komt door het wegvallen van de Nederlandse Antillen rechtstreeks onder het koninkrijk.

De financiële huishouding van de verschillende eilandgebieden of landen kan bij ondeugdelijk beheer onder toezicht komen van de koninkrijksregering.

De bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit wordt een concrete taak van het koninkrijk.

Den Haag kan directe en gedetailleerde aanwijzingen geven aan het bestuur. Er komt een aparte kamer van de Raad van State waar bestuursorganen uit de Antillen in beroep kunnen tegen dergelijke aanwijzingen.

Er komen toelatingsbeperkingen voor Antillianen die naar Nederland willen.

Fiscale regimes in de verschillende landen van het koninkrijk moeten op elkaar worden afgestemd.

De eilanden die uit de voormalige Antillen voortkomen zullen de schulden van de Antillen (2,5 miljard gulden) moeten overnemen.