Verenigde Staten; Clinton en Nixon op één lijn

President Clinton heeft er sinds kort een supporter bij. In een artikel in The New York Times prees oud-president Richard Nixon hem afgelopen vrijdag nog net niet de hemel in. Ik ben het niet eens met zijn economische ideeën, aldus Nixon, maar de onvermoeibare manier waarop hij zich ervoor inzet, dwingt bewondering af. En toen kwam het: “Als hij dezelfde leiderschapskwaliteiten aan de dag legt met betrekking tot het belangrijkste vraagstuk op het terrein van de buitenlandse politiek, dan kan hij zich een plaats in de geschiedenis verwerven als een groot president. Dat vraagstuk is het overleven en het succes van de politieke en economische vrijheid in Rusland.”

In zijn artikel bepleit Nixon meer hulp voor Rusland om president Jeltsin, die hij beschouwt als dé voorstander van een niet-agressief buitenlands beleid en een vrije-markteconomie, in het zadel te houden. Verder wil hij een herschikking van de buitenlandse schulden en een ingelaste bijeenkomst van de G-7, de groep van zeven rijke westerse landen, met de crisis in Rusland als belangrijkste punt op de agenda.

Zijn pleidooi, volgens cynische waarnemers onderdeel van een campagne voor een succesvol ex-presidentschap, heeft de deur van het Witte Huis voor Nixon geopend. Maandagavond was het zover: de Republikeinse oud-president werd ontvangen door de Democraat Clinton, nadat de twee elkaar eerst telefonisch hadden gesproken.

De ontmoeting had iets pikants. Twee generaties zaten tegenover elkaar. Nixon, de man van de strijd tegen het communisme, de man van de oorlog in Vietnam, tegenover Bill Clinton, vertegenwoordiger van een generatie die is gestempeld door een openlijke afkeer van - en vlucht voor - deze oorlog. Nixon, die in 1974 aan de kant werd gezet door het Watergateschandaal, tegenover Clinton die schoon schip wil maken in Washington. Misschien werd het daarom ook een privé-ontmoeting, waar geen fotografen bij mochten zijn.

Maar beide heren hadden belang bij de ontmoeting. De 80-jarige Nixon om zijn reputatie als elder statesman te versterken, de 46-jarige Clinton omdat hij begin volgende maand toch met een reeks concrete voorstellen zal willen beginnen aan zijn ontmoeting met president Jeltsin in de Canadese stad Vancouver, die op zo breed mogelijke steun zal moeten kunnen rekenen.

Na afloop van de ontmoeting was de eensgezindheid groot. “We zaten grotendeels op dezelfde golflengte en we hebben wat dit punt betreft al meer dan een jaar op dezelfde golflengte gezeten”, aldus Clinton desgevraagd. “Hij heeft me heel wat goede ideeën aan de hand gedaan.”

De verhouding met Moskou heeft Nixon altijd geïntrigeerd. Ook na zijn presidentschap heeft hij Rusland, waar hij in 1953 al voor de eerste keer was, talrijke malen bezocht. Tijdens zijn laatste bezoek, in februari van dit jaar, waarbij hij ook door president Jeltsin werd ontvangen, toonde hij zich nog weer eens onder de indruk van de capaciteit van de Russische en Sovjet-leiders. “Ik kom hier al lange tijd. Ik kende Chroesjtsjov, Mikojan, Kosygin, Brezjnev, Gromyko enzovoorts. Er is iets interessants aan de Russische leiders, en dat geldt ook voor de huidige generatie: ik moet nog altijd een zwakke tegenkomen. Ze zijn sterk, geloof me, erg sterk”, aldus de oud-president in een recent vraaggesprek.

De campagne van Nixon ten behoeve van Rusland (“ik ben een anti-communist, maar ik ben pro-Russisch”) komt op een strategisch moment. Met het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en het sluiten van twee START-akkoorden door de presidenten Bush en Jeltsin ter beperking van de omvang van de strategische kernwapens, waardoor het einde van de Koude Oorlog werd gemarkeerd, is Rusland geleidelijk buiten beeld geraakt in Washington.

De regering Clinton heeft nu plannen in portefeuille die de oud-president wel zullen bevallen en die zijn ingegeven door de opvatting dat economische bijstand kan helpen om Jeltsin in het zadel te houden. Tijdens de bijeenkomst in Vancouver zal de Amerikaanse president niet zo maar een hoeveelheid geld aanbieden maar voorstellen doen om Amerikanen naar Rusland te sturen om de Russen te helpen bij het opzetten van particuliere ondernemingen. Verder zou men concreet willen helpen bij de huisvesting van de 30.000 tot 50.000 officieren van het voormalige Sovjet-leger die vroeger in de Oosteuropese landen waren gelegerd. Het geld voor deze twee activiteiten zou moeten komen uit de 300 miljoen dollar die Clinton voor extra bijstand aan Rusland wil uittrekken. De hoop is dat daar nog extra geld van de G-7 bijkomt.

In hoeverre de voorstellen van Clinton en Nixon de positie van de Russische president daadwerkelijk zullen versterken, blijft ondertussen de vraag. De strijd om de macht, zoals die zich momenteel in Moskou voltrekt, lijkt nauwelijks meer te worden beïnvloed door de mate waarin Jeltsin door het buitenland wordt gesteund. Eerder geldt het omgekeerde: de goede verstandhouding tussen Jeltsin en Clinton versterkt het gevoel van Jeltsins tegenstanders dat Rusland zich heeft verkocht aan de Amerikanen. Meer hulp in Vancouver, hoe zinvol ook, zal dit sentiment alleen maar versterken.