Meer VN-troepen voor Bosnische moslims

De Bosnische Serviërs hebben op president Clintons eerste serie humanitaire voedseldroppings - bedoeld ter leniging van de nood en vergroting van de vredeskansen - gereageerd met diefstal van de voorraden en, naar verluidt, met moord op honderden beoogde ontvangers in islamitische dorpen. Ooggetuigen zeggen dat de overlevenden “om hulp schreeuwden en smeekten om levend te worden meegevoerd”.

In het Westen reageren sommigen daarop met een advies aan de Verenigde Staten om de "eigengereide' moslims nog meer onder druk te zetten, opdat ze een VN-vredesplan zullen accepteren dat de moslims beschouwen als de bezegeling van een nationale ramp. Want is dat niet precies wat Washington deed toen het Rusland erbij riep om het VN-plan te helpen uitvoeren?

Voor de moslims is geen wreder dilemma denkbaar. Ze kunnen zo goed en zo kwaad als het gaat doorvechten, in de hoop bij veranderende militaire of politieke kansen een gunstiger onderhandelingspositie te verwerven. Of ze kunnen hun overweldigende verlies nemen en behouden wat hen rest van hun ontredderde leven achter de muren van een VN-plan dat door Amerikaanse deelname aan een vredesmacht zou moeten worden gegarandeerd.

Het is wel duidelijk dat sommige moslims zullen proberen door te vechten. Maar het is ook duidelijk dat er een ontzagwekkende druk op de moslims wordt uitgeoefend om tot een akkoord te komen, en wel door de dodelijke combinatie van Servische vuurkracht en internationale desinteresse - bij zowel Westerse als islamitische landen.

Veel Amerikanen beschouwen deze ontwikkelingen als een rechtvaardiging van hun waarschuwingen dat de Verenigde Staten zich in een Bosnisch moeras dreigen te begeven. Maar wat mij dwarszit is de vrees dat Washington het licht op groen zet voor het soort ongecontroleerde en betrekkelijk straffeloze "etnische zuivering' dat wel eens wereldpolitieke aids van de jaren negentig zou kunnen worden.

De voorgestelde internationale vredesmacht in Bosnië waaraan de VS zouden deelnemen wordt hier en daar geroemd als het zaligmakend eind aan een heilloze geweldsspiraal, als een model voor de oplossing van problemen dat ook elders toepasbaar zou zijn. Maar mij lijkt het meer een internationale zegening van een wrede en in wezen goedkope daad van agressie in de etnisch verscheurde wereld van na de Koude Oorlog.

Bosnië dreigt uit te monden in een dubieus debuut voor de buitenlandse politiek van de regering Clinton. Zeker, deze crisis is de nieuwe president kokend en sissend en wel in de schoot geworpen - maar hij is verantwoordelijk voor zijn eigen handelen, en tot dusverre stelt hij teleur.

Clinton heeft gegokt op matiging en bereidheid tot compromis bij de Serviërs. Maar deze leggen een fanatieke vervolgingswaan en arrogantie aan de dag. Ze hebben maar één doel voor ogen, de stichting van een groot-Servië, en spugen Washington in het gezicht.

De president heeft hoog spel gespeeld door Rusland bij de onderhandelingen te betrekken. De eerste resultaten wijzen erop dat de Serviërs hun oude vrienden in Moskou al even verachtelijk bejegenen als hun nieuwe politieke tegenstanders in Washington. Het voorlopig oordeel is dat de Russische medewerking de onderhandelingen over het VN-plan heeft bemoeilijkt in plaats van versimpeld, laat staan dat het plan in de ogen van de moslims is verbeterd.

Intussen heeft Clinton krachtdadiger vormen van hulpverlening van de hand gewezen en een noodhulpprogramma op touw gezet dat nu de "etnische zuivering' in de hand werkt die het had moeten voorkomen. Moslims die zich uit hun schuilplaats wagen om de her en der verspreide pallets op te halen, worden gekeeld door Servische soldaten. En dat is dan een operatie die om onverklaarbare redenen in Washington een "groot succes' wordt genoemd door de minister van defensie Les Aspin. De Verenigde Staten, die voortdurend hun wankelmoedigheid etaleren, waren niet voorbereid op de doortastende Serviërs, die erop gebrand waren te tonen dat zij elke buitenlandse poging om levens te redden in Bosnië zouden beantwoorden met dood en verderf.

Aldus vertroebelen de Verenigde Staten het belangrijkste nieuwe internationale vraagstuk dat door de Bosnische crisis is opgeworpen: hoe oefent men effectieve dwang uit bij humanitaire en politieke interventie in een soevereine staat? Niet iedereen was voorbereid op een beproeving als deze, maar Clintons poging om de vraag op een koopje te beantwoorden wordt nu gelogenstraft.

De Serviërs hadden een sterke zaak - het feit dat de afgescheiden republieken, inclusief Bosnië, hun Servische minderheden geen volwaardige politieke positie gaven - maar hebben er een karikatuur van gemaakt met hun militaire operaties en schending van de mensenrechten. Het VN-vredesplan is een poging om beide overwegingen met elkaar te verzoenen - de Servische rechten en het Servische wangedrag - maar de Serviërs zetten hun wangedrag voort, en alles wat de Verenigde Naties doen is zich "ontsteld' betonen. Laten ze hun troepenmacht in Bosnië uitbreiden, dan redden ze tenminste mensenlevens.

© NRC Handelsblad/The Washington Post.