Debat in Italië over smeergeld leidt tot chaos

ROME, 10 MAART. In een van woede kolkende Senaat heeft de Italiaanse premier Amato vanmorgen zijn amnestievoorstel in de smeergeldaffaire verdedigd, maar door de procedurele wijziging in het voorstel lijkt dit op de lange baan te zijn geschoven.

Amato werd voortdurend onderbroken door senatoren die hem uitfloten, hun afkeuring uitschreeuwden of met proppen papier gooiden. Voorgangers in dit bijna fysieke protest waren de senatoren van de protestpartij Lega Nord, de neo-fascistische partij en de communistische hardliners.

Senaatsvoorzitter Spadolini, die met moeite een handgemeen kon voorkomen, sprak van “een schandalig schouwspel”. Amato zelf haalde scherp uit naar “een klimaat van onaanvaardbare intolerantie”. Hij zei dat hij de eerste zal zijn om gehoor te geven aan de roep om politieke verandering en dat hij de politiek zal verlaten als zijn mandaat afloopt.

Na de uitbarsting van volkswoede afgelopen weekeinde tegen het amnestiedecreet heeft Amato overwogen af te treden. Volgens het decreet zou op het illegaal financieren van politieke partijen geen gevangenisstraf meer staan. President Scalfaro, die heeft geweigerd het decreet te ondertekenen, heeft Amato gevraagd aan te blijven. Hoewel de twee grootste regeringspartijen, christen-democraten en socialisten, veel krediet hebben verloren, is op dit moment geen alternatief zichtbaar omdat de oppositie verdeeld is.

In een peiling onder parlementariërs wordt verwacht dat Amato zal aanblijven tot de referenda op 18 april, die onder andere over politieke hervormingen gaan. Daarna zou er een zakenkabinet kunnen komen dat vervroegde verkiezingen moet voorbereiden, onder een nieuw kiesstelsel.

In het kabinetsberaad van gisteren is besloten om het omstreden amnestiedecreet in te trekken en de voorstellen te vervatten in een wetsvoorstel. Dit betekent waarschijnlijk dat de plannen op de lange baan worden geschoven, mogelijk tot na de referenda. Daarin zal ook worden gestemd over de wet op de financiering van politieke partijen.

Amato wilde bij decreet alleen maar administratieve sancties zetten op overtreding van deze wet, met terugwerkende kracht. Dat leek op een poging van corrupte partijen om zichzelf vrij te pleiten, en zondag barstte een golf van protest los tegen de kabinetsplannen.

De protesten kwam pas enigszins tot bedaren toen president Scalfaro zondagavond liet weten dat hij het decreet niet zou ondertekenen. Scalfaro's formele argument was dat het parlement hierover moet debatteren en dat de plannen daarom in een wetsvoorstel moeten worden gegoten, maar zijn weigering wordt gezien als een directe reactie op de volkswoede. Hoewel al duidelijk was dat het decreet zou worden ingetrokken, zijn maandagavond in Milaan nog duizenden mensen de straat opgegaan om te protesteren tegen de kabinetsplannen.

Inmiddels is de eerste stap gezet naar de opheffing van de parlementaire onschendbaarheid van Bettino Craxi, de socialistische leider die is afgetreden onder druk van het corruptieschandaal.

Pag.5: Verweer Craxi verworpen

Een Kamercommissie verwierp Craxi's verweer dat er een complot tegen hem bestaat en gaf het groene licht voor zijn vervolging. Binnen een paar weken moet de voltallige Kamer zich hierover uitspreken.

Craxi is de belangrijkste politicus die betrokken is geraakt bij het smeergeldschandaal. De belangrijkste ondernemer is Gabriele Cagliari, de president van de staatsholding ENI, die maandagnacht in Milaan is gearresteerd. Cagliari wordt verdacht van betrokkenheid bij een betaling van ongeveer vijf miljoen gulden aan steekpenningen voor de levering van gasturbines aan het elektriciteitsbedrijf ENEL. Het smeergeld is betaald door een dochter van ENI, het bedrijf Nuovo Pignone. Ook de president van Nuovo Pignone, Franco Ciatti, is in verband hiermee gearresteerd. De staatsholding ENI wordt ervan verdacht op grote schaal steekpenningen te hebben betaald aan de politieke partijen, vooral aan de socialistische partij.

De socialist Carlo Ripa di Meana is zondagavond afgetreden uit protest tegen de amnestieplannen. Gisteren is zijn partijgenoot Valdo Spini benoemd tot zijn opvolger.