Clinton: rijke landen moeten Rusland helpen; Amerikaanse president wil goedkope initiatieven nemen

WASHINGTON, 10 MAART. President Clinton heeft gisteren na een onderhoud met de Franse president Mitterrand in het Witte Huis gezegd dat de geïndustrialiseerde landen dringend hulp moeten geven aan Rusland. Dat zou nog moeten gebeuren voor de topontmoeting van de Groep van Zeven economisch sterkste landen in juli. “Ik denk niet dat we tot de topontmoeting in juli kunnen wachten tot we iets doen. We geven om wat er gebeurt in Rusland en we zouden graag wat politieke en economische hervormingen gaande houden”, zei hij tijdens een gezamenlijke persconferentie met president Mitterrand. Het gaat erom president Jeltsin te helpen, die in grote politieke moeilijkheden verkeert.

Er hoeft volgens Clinton geen extra topontmoeting van de G7 te worden ingelast, zoals Mitterrand voorstelde. De ministers van financiën of buitenlandse zaken van de grote zeven kunnen ook de hulp aan Rusland coördineren.

Clinton heeft op 3 en 4 april een topontmoeting met Jeltsin in Vancouver. Eergisteren liet hij zich op het Witte Huis adviseren door voormalig president Nixon die heeft gelobbied voor grootscheepse hulp aan Rusland, “het grote internationale vraagstuk in onze tijd”. Clinton zei dat hij het met Nixon eens is.

Toch heeft hij voor dit jaar slechts 300 miljoen dollar uitgetrokken voor Rusland. De 800 miljoen dollar die het Congres vorig jaar al had bestemd voor het ontmantelen van de kernwapens in de voormalige Sovjet-Unie zijn nog nauwelijks aangesproken. Slechts 25 miljoen dollar zijn uitgegeven. Russische geheimhouding, wederzijds wantrouwen, bureaucratie in het Pentagon en de ondoorgrondelijkheid van het Russische nucleaire apparaat hebben het tempo van opruiming behoorlijk vertraagd. Het Pentagon moet het geld voor de ontmanteling van Russische kernwapens uit andere potjes halen en dat kost tijd.

Onder president Bush kon Amerika weinig leiding geven in de hulp aan de voormalige Sovjet-Unie, omdat de Europese landen, met name Duitsland, veel meer geld geven. Ook Clinton heeft dat probleem. Hij wil goedkope initiatieven nemen. Er ontstaat bij deskundigen, ook in het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank, een nieuwe consensus dat grote bedragen ineens Rusland weinig helpen. Meestal verdwijnt het geld op onverklaarbare wijze.

Anderzijds kan Rusland ook niet op het standaarddieet van het IMF worden gezet, omdat de plotselinge sluiting van staatsbedrijven massawerkloosheid en gevaarlijke sociale onrust zou veroorzaken. Jeltsin moet wat meer ruimte krijgen nu zijn positie in het geding komt. De 80 miljard bestaande schuld van Rusland moet met Westerse hulp worden geherfinancierd. Ook moeten de zes miljard dollar voor het roebelstabilisatiefonds nog aan Rusland worden gegeven. Totnogtoe is dat niet gebeurd omdat Jeltsin weigerde zich precies aan de voorschriften van het Internationaal Monetair Fonds te houden.

De plannen van Amerika zijn bescheiden. Het wil leningen voor de behuizing van gedemobiliseerde troepen garanderen en een speciaal fonds voor vrije ondernemers in het leven roepen. Er bestaat al een dergelijk ondernemersfonds in Polen. Clinton wil ook extra leden van het Peace Corps, de vrijwilligersorganisatie die zich bezighoudt met scholing in ontwikkelingslanden, naar Rusland sturen. Er zijn nu in Rusland al 200 vrijwilligers, onder wie veel Amerikaanse gepensioneerden die hun ervaring willen delen.

Over Bosnië zei Clinton gisteren dat hij het met Mitterrand eens is dat er niet meer troepen hoeven te worden gestuurd vóór er een akkoord tot stand is gebracht. Pas als er een vredesplan tussen Bosnische Serviërs, Kroaten en moslims is, moeten er snel nieuwe troepen komen voor militair toezicht op de naleving. Amerika werkt al aan een plan voor versterking van de VN-boycot tegen Joegoslavië (Servië en Montenegro) voor het geval de Bosnische Serviërs geen vredesakkoord willen sluiten en doorgaan met de etnische schoonmaak in Bosnië. Dit plan voorziet onder andere in extra marinepatrouilles op de Donau, een vermindering van het aantal grensposten en van het treinverkeer.

Clinton en Mitterrand bereikten geen overeenstemming over handelsvraagstukken. Clinton wil wel een Uruguay-ronde van tariefverlagingen van de GATT-besprekingen als andere landen meer meewerken. Hij zei ook dat Amerika harder zal hameren op de naleving van het akkoord tussen de Verenigde Staten en de EG tot beperking van de Europese subsidies voor de Airbus.