Aangrijpende beelden in the Simon Wiesenthal story

Murderers among us, RTL4, 22.55-23.50u.

Zelden had ik zulke gemengde gevoelens als nu ik moet schrijven over de vierdelige serie Murderers among us - door RTL4 aangekondigd als een Amerikaanse produktie, maar in werkelijkheid afkomstig van de Engelse commerciële tv-maatschappij TVS, met financiële en facilitaire bijdragen uit Hongarije en de Verenigde Staten. En die herkomst is van belang, al was het maar omdat deze uit 1988 daterende serie, gewijd aan leven en werken van de nazi-jager Simon Wiesenthal, in geen enkel opzicht kan worden vergeleken met de Amerikaanse edelkitsch van een reeks als Holocaust.

Murderers among us: the Simon Wiestenthal story begint met de bevrijding van het concentratiekamp Mauthausen, waar men Wiesenthal meer dood dan levend (en helaas ook, vanwege het artistiekerige effect, in slow motion) op een Amerikaanse majoor ziet aflopen. In zijn hand draagt hij de velletjes papier waarop hij gedurende zijn gevangenschap zoveel mogelijk misdaden heeft vastgelegd. Voor dit moment is hij in leven gebleven: als die informatie eenmaal in geallieerde handen is, kan hij sterven. Maar hij komt langzaam over de beproevingen heen en wordt assistent van de War Crimes Unit. De hereniging met zijn vrouw vormt het slot van deel één, het enige dat ik tot dusver heb gezien.

In de rol van Wiesenthal verschijnt de sinds Gandhi bekende Ben Kingsley, die met diepe sporen in het gelaat en brandende ogen een toonbeeld van inleving is. Tegenover hem staan Renée Soutendijk als zijn vrouw Cyla (mooi van eenvoud) en Craig T. Nelson als de Amerikaanse majoor die zweert dat alle nazi's zullen worden opgepakt: “Every last one - with your help.”

Zo begint Simon (“Saimen”) Wiesenthal zijn werkzaamheden. Maar de naoorlogse gebeurtenissen worden van duiding en lading voorzien door zorgvuldig geënsceneerde scènes uit het kamp. En dat zijn schokkende taferelen. Niet omdat regisseur Brian Gibson gebrek aan fatsoen kan worden verweten, maar omdat hij aan een overwegend angelsaksisch publiek zonder bezettingservaring duidelijk het nazistische sadisme wilde laten zien. Een lange rij naakte mannen bij een kuil die één voor één worden doodgeschoten, een officier die grijnzend een nieuwe manier uittest om twee joden met één schot neer te knallen - het zijn aangrijpende beelden en ik vond het bijna ondraaglijk om ernaar te kijken.