Wijsheid van een kapper

Bij de kapper en de kruidenier kun je oeverloos zwammen over voetbal.

Ze kennen hun klassiekers, hun klanten en voldoende gemeenplaatsen om het gesprek op gang te houden. En na een kwartiertje ben je er weer van verlost. Anders is dat met wetenschappers. Die steken er dagen, weken of maanden in om pas dan met hun verhaal te komen. Ronald van Gelder en Peter Hopstaken publiceerden in het jongste nummer van het tijdschrift PSychologie een artikel over het gevolg van een rode kaart op de uitslag van een wedstrijd. “We kunnen met grote waarschijnlijkheid voorspellen of het tiental of het elftal wint, of dat de teams gelijkspelen”, verklaarden ze aan de hand van 140 geanalyseerde duels.

In driekwart van de gevallen kreeg de uitspelende partij een rode kaart, en verder was het doorgaans de zwakste ploeg die het trof. Niet verwonderlijk, want in beide gevallen bestaat de onbedwingbare behoefte om te verdedigen en de schade zo beperkt mogelijk te houden. Spelen op de nul, met een punt vertrekken, zeggen trainers dan. Gelet op dat gegeven is het al evenmin verrassend dat in rode-kaartwedstrijden aantoonbaar minder wordt gescoord dan in wedstrijden zonder rode kaart.

Van Gelder en Hopstaken noemen als belangrijkste resultaat van hun onderzoek dat na een rode kaart de productiviteit van het elftal met 78 procent toeneemt en die van het tiental met 32 procent daalt. Opmerkelijk voor wie de voetballerswijsheid voor waarheid neemt dat spelen tegen tien man zo lastig is, maar wie dat niet doet zal het alleen maar logisch vinden.

Die logica verandert echter naarmate de rode kaart later in de wedstrijd wordt gegeven. Dan wordt de kans dat het gedupeerde team toch niet verliest groter en omdat de rode kaart meestal in het laatste half uur van de wedstrijd valt wint een elftal minder vaak van een tiental dan cijfermatig mag worden aangenomen. Het elftal heeft een grote winstkans als het een voorsprong heeft op het moment dat de tegenpartij een rode kaart krijgt, maar die kans daalt tot een minimum als de kaart wordt getrokken in de laatste fase van een duel bij gelijke stand. Terwijl doorgaans de kans op doelpunten steeds groter wordt naarmate de wedstrijd vordert. De meeste treffers vallen in het laatste kwartier van een wedstrijd. De conclusie van het verhaal: hoe langer je voetbalt tegen een ploeg die slechts tien man in het veld heeft, hoe groter de kans op winst. Maar dat hadden de kapper en de kruidenier ook kunnen bedenken?