Grieken lopen niet warm voor Grieks-centrisch Cyprus

ATHENE, 8 MAART. Op de laatste dag van zijn eerste bezoek aan Athene is de nieuwe president van Cyprus, Glafkos Kliridis, er in geslaagd de Griekse premier Mitsotakis te winnen voor zijn gedachte dat er in de Griekse hoofdstad een "pan-nationale conferentie' van alle Griekse en Grieks-Cyprische partijleiders moet worden gehouden over de toekomst van het eiland. In het slotcommuniqué staat dat hiernaar “in principe moet worden gestreefd” maar dat er een voorbereidende procedure aan moet voorafgaan. Kliridis was aanvankelijk voorstander van een snel te houden conferentie, nog voor de hervatting van de onderhandelingen tussen Grieks- en Turks-Cyprioten in New York in het voorjaar.

Mitsotakis loopt verre van warm voor zo'n conferentie, en de Griekse president Karamanlis, die haar zou moeten leiden, al helemaal niet. Dat laatste is ook weer duidelijk gebleken tijdens Kliridis' driedaags bezoek. De enige Griekse partijleider die zich bij de gedachte aansloot - en daarmee inging tegen zijn eigen regeringspolitiek van 1981 tot '89 - was de socialistische oppositieleider Andreas Papandreou. De communistische leidster Aleka Papariga verwoordde de vrees van vele Grieken met haar waarschuwing dat zo'n conferentie zal leiden tot verdere opdeling van het eiland in een Griekse en een Turkse zone. In dezelfde zin had Kliridis' bij de verkiezingen verslagen voorganger Vasiliou zich ook al uitgelaten.

Vanouds is er in Athene en Nicosia ten aanzien van het Cyprus-beleid vastgehouden aan het principe "Nicosia beslist, Athene staat bij'. Kliridis heeft tijdens zijn afgelopen bezoek laten blijken dat de besluiten door de twee hoofdsteden gezamenlijk moeten worden genomen. Dit is een ingrijpende verschuiving, waarvan velen zich afvragen of zijn benauwde verkiezingsoverwinning, met nog geen tweeduizend stemmen verschil, daar aanleiding toe mag geven.

Voorstander van een maximale oriëntatie op het Griekse moederland was bij de afgelopen presidentsverkiezingen het Front van Strijdbare Krachten dat de hartgrondige steun had van aartbisschop Chrysótomos en het door hem overeind gezette radio- en televisiestation Logos. Hun presidentskandidaat Paschalidis leed echter een verpletterende nederlaag, met slechts 18 procent van de stemmen. Deze minderheid speelde vervolgens de beslissende rol bij de verkiezing van Kliridis in de tweede ronde. Als beloning moest hij in zijn nieuwe regering de helft van de portefeuilles, waaronder buitenlandse zaken, aan aanhangers van het Front geven en de nieuwe minister van onderwijs, Klery Angelidos, moest uitdrukkelijk het fiat krijgen van de aartsbisschop. Zij heeft inmiddels aangekondigd, een "Grieks-centrisch' beleid te gaan voeren.

Op Cyprus is het openbare leven vanouds nog sterker dan in Griekenland doortrokken van politiek. Men laat nu zijn politieke voorkeur blijken in de keus van bier en andere dranken en zelfs de voetbalclubs zijn er partijgebonden. Des te opvallender was de rust die volgde op de politieke aardverschuiving van 14 februari. Het is echter de vraag of een geforceerde Grieks-centrische regressie op langere termijn geen verzet zal oproepen, bij voorbeeld op de pas overeind gezette universiteit waar de zogenaamde "neo-Cyprioten' een vooraanstaande rol spelen.

Daarbij komt dat de belangstelling in het "moederland' voor het wel en wee van deze loot tot op een minimum is gezonken. In de Atheense media kwam Kliridis' bezoek, hoewel ditmaal met vlaggen in de straten aangekondigd, pas op de derde of vierde plaats. Aardigheid had men hier vijf jaar lang in zijn voorganger Vasiliou, een kwieke ondernemende president die uitstekend met de pers overweg kon en menige Griek bracht tot de verzuchting: hadden wij maar zo'n leider. Men beseft ook maar al te goed dat Vasiliou erg goed overkwam in het Westen en dat Ankara en de Cyprische leider Denktas mede blijkens commentaren in de Turkse pers, zich alleen verheugen over zijn verlies.

In het slotcommuniqué van zaterdag wordt absolute prioriteit toegekend aan verdere bemoeiïngen tot aansluiting van Cyprus bij de EG. Gevreesd moet echter worden dat Kliridis' Grieks-centrische politiek de perspectieven van een lidmaatschap van heel Cyprus weinig goed zal doen.