Fokker wijt neerstorten boven Skopje aan explosie

ROTTERDAM/SKOPJE, 8 MAART. Het ongeluk met de Fokker 100 bij de Macedonische hoofdstad Skopje is volgens een woordvoerder van de vliegtuigfabriek veroorzaakt door een explosie in de lucht, waarna het toestel in brand vloog.

Met deze lezing van de toedracht gaat Fokker lijnrecht in tegen de verklaring die de autoriteiten in Macedonië hierover gaven. Volgens de leider van het onderzoeksteam ter plaatse, Z. Veres, was het door de Macedonische maatschappij PALAIR gehuurde toestel verkeerd geladen en had zich op de vleugels ijs afgezet.

Bij de ramp afgelopen vrijdag verloren vrijwel zeker 84 mensen het leven. Dertien gewonden liggen nog in het ziekenhuis. Helemaal vast staat dat nog niet omdat de maatschappij niet beschikt over een nauwkeurige passagierslijst. “Men heeft te maken met handelaren die bijvoorbeeld 50 tickets kopen en die weer doorverkopen aan mensen die hun heil willen zoeken in Westeuropese landen. Het gaat er tamelijk rommelig aan toe”, aldus Fokker-woordvoerder E. van Veen.

De deskundigen van de vliegtuigfabriek zijn volgens hem in het weekeinde steeds meer tot de overtuiging gekomen dat het toestel al in de lucht is ontploft. “Het hele middengedeelte is als het ware verpulverd. De stukjes van de rompbekleding liggen over een afstand van meer dan 250 meter verspreid, dat is een grote oppervlakte. Bovendien zijn hele stukken gewoon niet terug te vinden, dat is heel ongewoon. Bij een gewoon ongeluk blijft altijd wel iets van het karkas intact, ook al brandt het vliegtuig uit. We hebben dat ook gezien op Faro”, aldus Van Veen.

De visie van Fokker komt overeen met verklaringen die ooggetuigen gaven aan verslaggevers van Radio-Skopje. Zij hoorden na de start een zware, doffe dreun, waarna het toestel naar beneden viel. Deze ooggetuigen menen echter dat de brand pas op de grond is uitgebroken. Fokker wil niet speculeren over de oorzaak van de ontploffing: “Dat weten we pas wanneer de informatie in de twee zwarte dozen is onderzocht”.

Met grote stelligheid wijst hij van de hand dat zich op de vleugels van de Fokker 100 ijs zou hebben afgezet. “Dat is drie keer gecontroleerd: door de Nederlandse gezagvoerder, door een Fokker-monteur die op Skopje werkt en door de werktuigkundige van Swiss-air. Ze hebben met de hand gevoeld of er ijs op de vleugels lag”, aldus de Fokker-woordvoerder. De Fokker 100 heeft een zogenoemde "harde vleugel' die aan de voorzijde geen beweegbare slats (kleppen) heeft. Om te voorkomen dat zich ijs afzet op de vleugel is aan de voorzijde een heteluchtsysteem ingebouwd. Wanneer het toestel lang moet wachten wordt dat afgezet om oververhitting te voorkomen. Het toestel van PALAIR heeft vrijdagmiddag anderhalf uur stil gestaan in winterse omstandigheden. Er viel sneeuw, maar volgens Van Veen was de temperatuur drie graden boven nul.

Wanneer een vleugel is uitgerust met beweegbare slats kan de luchtstroom worden beïnvloed. Met een "harde' vleugel kan dat niet. Bekend is dat ijsvorming in korte tijd de condities om (nog) te kunnen vliegen sterk negatief beïnvloeden. Het vleugelprofiel verandert zodanig dat de luchtstroom rond de vleugels ernstig verstoord raakt, waardoor het vliegtuig niet goed kan opstijgen. Enkele VN-militairen die in de buurt gelegerd zijn, zagen dat het vliegtuig moeizaam klom. Het uit 19 leden bestaande onderzoeksteam van Fokker gaat deze week alle getuigen horen.