Wetten en wetmatigheden, kennis en kennissen

ROME, 6 MAART. De kwaliteit van het bestuur in Italië lijdt niet alleen onder de corruptie, maar ook onder de chaos in de regelgeving. Iedereen wordt geacht de wet te kennen, al is die tegenstrijdig, verwarrend, onduidelijk. Een paar jaar geleden heeft het Constitutionele Hof bepaald dat er uitzonderingen op deze regel zijn, in een geval waarin het woud van regels zo dik was dat niemand het pad ertussendoor nog kon ontwaren. Maar wie heeft er tijd en geld om zijn zaakje helemaal voor het hoogste gerechtshof te slepen?

Zo heeft de nieuwe weg- en verkeerswet die in januari is ingegaan, enorme verwarring veroorzaakt. Automobilisten kregen boetes omdat ze een nieuw auto-document niet bij zich hadden - hoewel de bureaucratie deze documenten nog niet kon maken. Een artikel in een motorblad deed het ministerie van verkeer ontdekken dat het ongemerkt nieuwe regels voor een motorrijbewijs had ingevoerd. En voor de brommerrijders was de chaos zo groot dat het kabinet in arren moede heeft besloten de nieuwe regels op te schorten tot juli.

De eerste slachtoffers waren toen al gevallen. Eind januari kreeg ik van twee agenten een boete van ruim een miljoen lire, ongeveer 1300 gulden. Reden: de brommer waarmee ik tussen de files doorrijd, was niet verzekerd. Hoeft niet, was mijn antwoord, lees de kranten maar. Die hadden gemeld dat de verplichte verzekering pas in april zou ingaan, om eerst een tegenstrijdigheid in de wet te kunnen oplossen. Vriendelijk legden de agenten uit dat ik er niets van had begrepen. Er werd een auto met oplegger opgeroepen om mijn geconfisceerde brommer af te voeren, alles volgens de regels van de wet. Als ik klachten had, moest ik maar naar het bureau.

De ontvangst daar de volgende dag was hartelijk. Ik had besloten tot een dubbele aanval: ik hoef me niet te verzekeren en bovendien ben ik wel verzekerd - ik heb een carnet buitenland dat volgens de Nederlandse verzekeringsmaatschappij ook aansprakelijkheid dekt voor schade veroorzaakt op de brommer. Een agent met een Louis de Funès gezicht pakte de wet erbij om het eerste argument onderuit te halen. Daar staat dat een brommer verzekerd moet zijn. Weliswaar staat een paar artikelen verder dat een wet volgens welke brommerrijders zich niet apart hoeven te verzekeren, nog steeds geldig is, maar dat was een vergissing. De kranten hadden het verkeerd begrepen. De gemeenten mochten zelf bepalen of ze de nieuwe regels meteen wilde toepassen of wilden wachten tot de tegenstrijdigheid uit de wet was gehaald. En Rome was meteen gaan innen. Daar kunnen wij niets aan doen, zei Luigi de Funès. Dat heeft hogerhand beslist.

Toen ik over de andere flank aanviel en zwaaiend met mijn polis riep dat ik wel was verzekerd, zei hij meteen joviaal: dan maken we die boete toch ongedaan. Maar zijn collega keek bedenkelijk en zei: dat mogen wij niet doen, daarvoor moet u naar de Prefettura.

Een half uur rijden verder, bumper aan bumper. De Prefettura heeft een speciale afdeling om boetes ongedaan te maken of te verminderen - Italië blijft nu eenmaal een vergevingsgezind land. De gang stond vol met verongelijkte brommerrijders. Toen ik binnen mocht was het iets over twaalf. De ambtenaar, een jonge, kortgeschoren man in een trui, luisterde beleefd en zei toen zuchtend: het is nu te laat, kom over drie dagen maar terug. Hij moet hebben gezien dat een heftige uitbarsting dreigde, want hij liep naar de deur, deed deze dicht en zei toen: Vooruit dan, morgen om elf uur.

Na een uur wachten mocht ik de volgende dag om twaalf uur naar binnen. De man was met twee zaken tegelijk bezig en had eigenlijk meer aandacht voor die van een vriend - misschien omdat die naast hem kwam staan om hem liefkozend in zijn oorlel te knijpen. Tussendoor zat hij ook nog te bellen. Zuchtend over zoveel Noordeuropese koppigheid vulde de ambtenaar afwezig wat beschikkingen in waarmee ik mijn brommer weer zou kunnen ophalen en waarmee de boete werd ingetrokken - zei hij. Toen ik met die papieren weer terugging naar de joviale agenten een half uur terug (“Zie je wel, alles is op te lossen”), constateerden zij dat er twee boetes van veertig gulden voor in de plaats waren gekomen. De boetes waren voor het niet bij me hebben van de verzekeringspapieren en voor het ontbreken van een verzekeringssticker op de brommer. Maar je hoeft niet verzekerd te zijn, probeerde ik nogmaals. Even maar, want ik had nog meer te doen.

De eigenaar van de opslagplaats voor inbeslaggenomen brommers en auto's, een uur rijden, aan de andere kant van de stad, was teleurgesteld. Normaal duurt het veel langer, zei hij een beetje ongelovig. Nadat hij de papieren wel drie keer had bestudeerd, ving hij toch nog ruim tweehonderd gulden en daarna ging hij snel weer met vrouw en hond tv kijken.

Een paar dagen later besloot het kabinet een einde te maken aan alle verwarring. De nieuwe brommerregels gaan pas in juli in. Ik wachtte nog twee weken en ging toen met een licht triomfalisme naar de joviale agenten. Ook die twee boetes van veertig gulden moesten dus ongedaan worden gemaakt. Helaas: We bekeuren inderdaad niet meer. Maar we hebben geen opdracht gekregen om de oude bekeuringen ongedaan te maken. U kunt natuurlijk altijd weer naar de prefettura gaan.

Dit is de eerste aflevering van een wekelijkse rubriek door onze correspondenten.