Het is toch nooit de carrière die je moeder voor je droomt

Een Kamerinitiatief om het "bordeelverbod' op te heffen is na acht jaar uitgemond in een wetsvoorstel, waarin het aan de gemeenten zelf wordt overgelaten of zij de exploitatie van sekshuizen toestaan of niet. Politici gerust, pooiers tevreden, maar voor de vrouwen in de bordelen verandert er niets. De wet brengt geen verbetering in de rechtspositie van Nederlandse prostituées en verbiedt prostituées van buiten de EG om hier te werken. Minister Hirsch Ballin stuurde gisteren de memorie van antwoord naar de Eerste Kamer, ondanks felle kritiek van politici en betrokken organisaties: "Beter geen wet dan dit gedrocht.' Bericht uit de wereld van het grote geld en het kleine verdriet.

"Kijk, als een kerel wil wippen, moet je wippen. Er is een standaardpakket waar je niet onderuit komt. Je zit tenslotte in een hoerenhuis. Maar alles wat hij meer wil, daar kun je dus extra voor vangen.' Chris draait zich op haar buik en telt op haar vingers. ""Strippen bijvoorbeeld. Dat is zó verdiend en hij hoeft niet aan je te komen. Dat vind ik prima. Je moet je tips zien los te ritselen.''

Alma trekt de lakens over haar hoofd en huivert. ""Je krijgt van allerlei maffo's hoor. Vannacht had ik er weer eentje, die wilde hem de hele nacht tegen m'n bil aanwrijven. Ik kreeg er gewoon kramp van.'' De lach van de meiden kaatst door de kamer. Het is twee uur 's middags. Ze zijn net wakker, de laatste klant is om zes uur vertokken. De rode neonbuis boven de badkuip in de hoek van de kamer geeft zacht licht. Overal jurkjes, beha's, pumps, handdoeken. 's Nachts dicteren mannenfantasieën hier de regels; nu heerst hier de joligheid van een meisjeskamer.

Met zijn drieën liggen ze in het grote bed. Chris (22), Alma (21) en Veronica (19). Blond, donker en zwart. Drie jonge vrouwen die hun brood verdienen met het bevredigen van de lust van mannen. Ze giechelen, kletsen en eten boterhammen waarvan de kruimels tussen de lakens rollen.

Achter de dikke gordijnen blijft de wereld nog even buitengesloten. ""Oh God, nee. Ik vind het prima om hier intern te zijn. Het is echt gezellig met de andere meisjes. Je bent op elkaar aangewezen. Met wie kun je anders praten?'', zegt Veronica. De kroespluim op haar hoofd zwaait met elk woord mee. Als ze in haar eigen stad zou werken, vertelt ze, zou iedereen haar herkennen. Dat kan dus niet: ""Bij mij thuis denken ze dat ik naar school ga. Eigenlijk is dat ook wel een beetje zo.'' Opnieuw schalt de lach van de meiden door de kamer.

Envelopje

Een pand met een hoge trap aan een Amsterdamse gracht. Zomaar een van de vele honderden Nederlandse sekshuizen die binnenkort legaal zullen werken. De taxichauffeur kent de weg. Zoals bij alle clubs in de hoofdstad, krijgt hij ook hier honderd tot hondervijftig gulden voor elke klant die hij aanbrengt. ""Je komt gewoon voorrijden'', legt hij uit. ""Het is niet eens je verdienste, maar als de klant binnen blijft, dan komt de portier en geeft je het geld. Soms keurig in een envelopje, meestal gewoon in de hand.'' Eigenlijk vindt hij het gênant als hij bedenkt dat die meiden zich voor het zelfde bedrag een heel uur in het zweet moeten werken. Maar ja, het is business.

Een muizig mannetje begeleidt de gasten naar een ruimte vol vergane glorie. Een oude globe, zwaar ingelijste spiegels, engeltjes tegen het plafond. Dit is de ruimte waar de meisjes zichzelf 's avonds van drankjes laten voorzien. Klanten kiezen er de vrouw uit met wie ze straks "naar boven' gaan. De driehonderd gulden voor een uur betaalt de klant bij de kassa onderaan de trap. De prostituée krijgt er aan het eind van de nacht de helft van. Net als van de drankjes.

Op het zware leren bankstel zit een jonge vrouw in een net mantelpak. Ze slaat haar kousebenen over elkaar en nipt aan een doodgeslagen rum-cola. Ze komt voor een sollicitatiegesprek, vertelt ze, en zwijgt. Naast haar een man met een zonnebril op. Ook hij wacht op een gesprek met de baas. Hij werkt in de bar van een duur Amsterdams hotel - ""één drankje een tientje'' - en wil nu een "dealtje' met de eigenaar sluiten over het doorsturen van zijn clientèle naar dit bordeel. ""Ze doen hun PR hier allerbelabberdst'', meent de man. ""Je moet je koopwaar een beetje aanprijzen. Dat wil ik best voor ze doen, maar daar moet dan wel provisie tegenover staan.''

Na lang wachten komt de eigenaar binnen. Een lenige man in een nette blazer. Niet direct de verschijning die je bij het woord "pooier' voorstelt. ""Het is een hele bedrijfsvoering'', verzucht hij in zijn kantoor. Zoveel zaken te regelen, zoveel contacten te onderhouden: ""Het management in deze branche vereist heel andere technieken, als u begrijpt wat ik bedoel. Je moet een hoge mate van mensenkennis hebben, anders krijg je niets voor elkaar.''

"Zalig' vindt hij zijn werk. Hij heeft er zijn baan in de computersector voor opgegeven. Zijn vrouw en kinderen grommen wel eens als hij laat thuis komt. Maar ja, de bevrediging die er tegenover staat... De eigenaar leunt achterover en steekt een sigaret op.

""Niets, voor mij verandert het absoluut niets'' is zijn antwoord op de vraag wat de afschaffing van het bordeelverbod voor hem zal betekenen. Hij beschouwt zichzelf allang als "legaal': hij heeft zijn personeel, zijn contacten met de politie, de gemeente, buurtverenigingen, en de belastingdienst niet te vergeten. ""Bakken vol'' brengt hij ieder jaar naar de belasting. Hij betaalt belasting over zijn eigen vijftig procent, en ook over de vijftig procent van de meisjes. Zo is dat afgesproken met de inspecteur. Ziektekosten en verzekeringen betaalt hij natuurlijk niet. Tja, wat zal hij zeggen. De meisjes zijn "zelfstandige medewerksters' en geen werkneemsters. Maar hij schrijft hen wel voor wat hun werktijden zijn, hoe ze zich moeten kleden, en hoeveel ze op elke klant mogen verdienen. ""Dat moet u zo zien'', legt de eigenaar uit. ""Wij leveren de entourage en de accommodatie, met alle kosten van dien. Dan is het niet meer dan normaal dat de vrouwen die hier werken de helft over elke klant aan ons afstaan. Anders loopt het uit de hand.''

""Af en toe zijn het net kinderen'', zegt de bedrijfsleidster die achter zijn stoel staat te wachten met een hoge stapel dossiers. Een doortastende vrouw in een wijde rok. ""Je moet die meiden soms een beetje de duimschroeven aandraaien. Dan zitten hun haren in de war, zijn ze niet opgemaakt en als je niet uitkijkt komen ze de trap alweer af voordat het uur met de klant om is. Dat kan natuurlijk niet.''

Jong, liefst onervaren en zeker geen vrouwen die zelfstandig of achter het raam gewerkt hebben. Dat is het sollicitatiebeleid zoals in dit bedrijf wordt gevoerd: ""Bijdehandjes hoeven we niet'', verklaart de bedrijfsleidster. ""Onze clientèle bestaat uit mensen die soms een paar duizend gulden te besteden hebben. Dan moeten er geen vrouwen zitten die zelf initiatief nemen.''

Stropdassen

De kamer staat blauw van de rook. Chris zwaait haar magere benen over de rand van het bed en trekt een oude spijkerbroek aan. Asbakken worden geleegd, de lakens van het bed getrokken. Langzaam wordt de kamer weer startklaar gemaakt voor de avond. In het kantoorpand aan de overkant schuiven mannen hun stropdassen recht en worden de lichten gedoofd.

De hele middag hadden ze in bed gelegen. Lachen, roken en praten. Verhalen over hun vreemde beroep. Chris, hard en scherp onder haar blonde paardestaart: ""Ik weet gewoon wat ik wil. Een paar ton sparen op de bank en dan ben ik hier weg. Ik doe het puur voor mezelf.'' Alma, met haar vrolijke clownsgezicht en eeuwige giebel: ""Je hebt drie werelden waar je wat kan verdienen, toch? De gokwereld, drugs en de prostitutie. Mijn vriend zit in de tweede en ik dus in de derde wereld.'' En dan is er Veronica met haar zachte meisjesstemmetje. ""Je weet nooit wie je krijgt. Dat is het grote probleem.'' Vorige week nog kwam er een groep mannen binnen van wie ze echt hoopte dat ze haar niet zouden uitkiezen. Maar het gebeurde toch. Ze moest met drie van de mannen naar boven en daar begonnen ze op te scheppen over hoe ze iemand hadden vermoord. ""Ze hadden zulke kouwe ogen. Ik zat echt op het bed te bibberen. Je blijft tot het laatst die grote bek houden. Maar je weet nooit wat ze gaan doen.''

Onmiddellijk was Chris ertussen gekomen. ""Als hij je een klap geeft dan geef je gewoon een dreun terug'', doceerde ze. ""Als hij onder het neuken het condoom er af trekt, dan hou je onmiddellijk op. Je mag gewoon weglopen, ook al is het uur nog niet om. Dat is je recht. Ja toch?''

Een vreemde mengeling van flair en angst. Naviteit en trots. Dat is wat in die kamer het meest opviel. Knokken, spotten en tussendoor af en toe gewoon doodongelukkig zijn. ""Soms'', zei Alma terwijl ze met lakens boven haar kleine lichaam wapperde. ""Soms ligt er weer eens klant op me en dan krijg ik zomaar spontaan een huilbui. Dan begin ik zo allejezus te flippen, man. Maar ja. Dat moet je dus niet doen.''

Geen van drieën zagen ze zichzelf als een "echte professional'. De term riep beelden op van vrouwen die voor zichzelf werken, er feilloos uitzien en goed zijn in SM-technieken. ""Ik heb er wel eens eentje ontmoet'', vertelde Chris. ""Een echte lady. Een keiharde zakenvrouw. Dat soort vrouwen kan alles. Klemmen, boeien, zwepen, anaal. Ze weten precies waar ze mee bezig zijn. Je kunt er zoveel van leren. Weet je wat ze kunnen? Ze laten mannen denken dat ze wippen, maar ze wippen niet echt. De mannen zijn compleet tevreden en toch hebben die vrouwen niets hoeven doen. Dat is toch het mooiste wat er is?''

Zelf doet ze ook een beetje SM. Steeds meer klanten willen het en je kan er goed aan verdienen. ""Je moet doormeppen, maar ook niet te hard. Het evenwicht is heel moeilijk te vinden.'' ""Ja'', beaamt Alma. ""Laatst had ik een kerel, die wilde dat ik in zijn pik beet. Opeens hoor ik knaks. Beet ik hem er bijna af, zeg. Sindsdien doe ik het niet meer.''

Bordeelverbod

Exacte cijfers zijn er niet. Halverwege de jaren zeventig schatten onderzoekers het aantal vrouwen dat in ons land in de prostitutie werkte op 6000. Onderzoekster Lucie van Mens meent dat nu ongeveer 15.000 vrouwen al dan niet full-time in de prostitutie werken. Een op de vijf volwassen mannen maakt gebruik van hun diensten. Seksclubs, kamerverhuurbedrijven, escortbureaus, 06-lijnen: betaalde seks is een bloeiende bedrijfstak, met een geschatte omzet van 1 miljard gulden per jaar. Niet alleen exploitanten van sekshuizen, ook uitsmijters, taxichauffeurs, maatschappelijk werkers en de PTT verdienenen er een stevige boterham aan. Officieel is het echter nog steeds verboden om seksclubs te houden of anderszins van de prostitutie te profiteren. Het zogeheten bordeelverbod is al ruim een eeuw van kracht.

In de meeste grote gemeenten wordt de prostitutie gedoogd. Rond de jaren zeventig begon de seksbusiness zich steeds uitbundiger te presenteren: pornobioscopen, winkels met hulpstukken, lichtreclames. Gemeenten kregen te kampen met acties van bewoners in de rosse buurten die in opstand kwamen tegen de overlast van klanten en sekstoeristen. De landelijke overheid begon te verlangen naar de belastinginkomsten die nu in het duister van de bordelen bleven hangen.

Het werd tijd, zo vonden de niet-confessionele partijen, om deze sector eens aan te pakken. Er waren plannings- en openbare-ordeproblemen. En: was de prostitutie niet een beroep zoals elk ander? De vrouwenbeweging vond dat inmiddels toch ook? ""Prostituées verrichten gewoon betaald werk als alle andere vrouwen'', werd tijdens een feministische studieconferentie in 1982 bepaald.

Zo begon de Tweede Kamer in 1985 aan een wetswijziging om het bordeelverbod af te schaffen en de prostitutie te regelen als een normale bedrijfstak. De vrouwenbeweging en de opkomende organisaties van hoeren, zoals de Rode Draad, ondersteunden het initiatief: hier lag een kans om de rechteloze positie van de prostituée ten opzichte van de exploitanten te verbeteren.

Inmiddels zijn we acht jaar en twee CDA-kabinetten verder. ""Een monster'', een ""gedrocht'', een ""krankzinnige wet'', zeggen betrokkenen over de wet die binnenkort in de Eerste Kamer behandeld zal worden. De hoerenorganisaties zijn woedend: ""Wat ooit bedoeld was als positieverbetering van prostiuées, is uitgemond in pure regulering en handjeklap met de pooiers'', zegt Jo Doezema van de Rode Draad. Zelf werkt ze als zelfstandig prostituée in Amsterdam. Voor de huur van een raam betaalt ze meer dan voor een suite in het Hiltonhotel. ""En dat wordt straks met een vergunning nog gelegaliseerd ook.'' Is dat wat Hirsch Ballin bedoelt, vraagt ze zich af, als hij in de toelichting op de wet schrijft dat ""het niet aanvaardbaar is dat een overheidsorgaan direct of indirect betrokken is bij de exploitatie van prostitutie''? ""De wet gooit het op een akkoordje met de grote jongens van de business, en de meisjes hebben het nakijken'', meent Doezema.

Gemeenten die willen, kunnen op lokaal niveau het uitbaten van seksbedrijven strafbaar blijven stellen. Anderen krijgen de mogelijkheid om bordelen te legaliseren via het afgeven van gemeentevergunningen. Dat is de kern van de wet die vorig jaar mei door CDA-minster Hirsch Ballin aan de Tweede Kamer werd gepresenteerd en ondanks zware kritiek toch door de PvdA werd gesteund.

""Een grondwettelijk uiterst merkwaardige situatie'', meent de jurist R. Haveman. Door de ene gemeente kan straks een bordeelhouder in de gevangenis worden opgesloten, terwijl hij in de gemeente ernaast als legale ondernemer aan tafel met B & W het prostitutiebeleid zit uit te stippelen.

Zo heeft minister Hirsch Ballin geprobeerd om het CDA-standpunt dat prostitutie ""altijd en per definitie moreel verwerpelijk is'' in een wet te gieten. Zorg dat je er als centrale overheid - behalve de belasting dan - zo weinig mogelijk mee te maken hebt, is zijn redenering, en het CDA-geweten is gerust. Het oorspronkelijke uitgangspunt van de wet - "de positieverbetering van prostituées' - is door Hirsch Ballin geschrapt. Immers: het vaststellen van de arbeidsvoorwaarden en de omstandigheden waaronder prostituées in de bordelen moeten werken betekent overheidsbemoeienis en is niet met een lokale vergunning te regelen.

Verreweg het grootste deel van de prostituées werkt in seksclubs. Daar zijn ze gedwongen om de helft en soms driekwart van hun omzet aan de eigenaar af te dragen. ""Is dat nu een arbeidsverhouding of niet?'', vraagt Doezema. Volgens haar wordt het straks nog moeilijker voor hoeren om zich te onttrekken aan de dwang van de "gelegaliseerde' eigenaren en een zelfstandig bestaan op te bouwen als "zelfbewuste vrije lustonderneemster'.

Opvallend is hoe weinig kritiek op de wet uit de hoek van de exploitanten komt: ""Voor ons verandert er weinig'', zegt H.A. Klein Beekman. Hij is seksclubeigenaar en voorzitter van de pas opgerichte "Vereniging exploitanten sekshuizen en relaxbedrijven': ""We zijn al in onderhandeling met de belastingdienst om te kijken of de belastinginning over de vijftig procent die de meisjes op de klanten verdienen via ons kan lopen.'', vertelt de voorzitter. Achter de rug van de "zelfstandig werkende vrouwen' in zijn branche heeft hij inmiddels geregeld dat de belasting over hun verdiensten 30 procent zal zijn. ""Onze meisjes willen graag anoniem blijven, begrijpt u?''

Waar Klein Beekman zich wel zorgen over maakt is weer een heel ander aspect van de wet. Op de valreep heeft Hirsch Ballin een bizarre vorm van vreemdelingenbeleid in de strafwet opgenomen. Een aantal nieuwe bepalingen in de wet maakt het in de toekomst onmogelijk voor vrouwen uit niet EG-landen om in een seksbedrijf te werken, ook al verblijven ze legaal in Nederland. Exploitanten die prostituees uit die landen in dienst hebben kunnen een gevangenisstraf van een tot zes jaar opgelegd krijgen.

Volgens Hirsch Ballin zijn de bepalingen bedoeld om de handel in vrouwen uit de Derde Wereld tegen te gaan. Organisaties als de Raad van Europa en de Stichting tegen Vrouwenhandel pleiten al jaren voor een goed juridisch instrumentarium. Maar de manier waarop Hirsch Ballin het nu heeft geregeld wordt door hen ""absurd, onzindelijk en absoluut contraproduktief'' genoemd: ""Het is alsof je met een kanon op een mug schiet'', zegt L. Brussa van de Raad van Europa. ""Alsof je verkrachting wil tegengaan door alle geslachtsgemeenschap te verbieden'', zegt M. Wijers van de Stichting tegen Vrouwenhandel.

Nooit eerder is het voorgekomen dat buitenlanders, ook al zijn ze legaal in Nederland, op basis van hun afkomst van een beroep worden uitgesloten. Ondanks zware kritiek uit juridische hoek blijft Hirsch Ballin toch aan zijn bepalingen vasthouden. Hij weigert het wetsontwerp ter toetsing voor te dragen aan de Raad van State. Tijdens de behandeling in de Tweede Kamer gaf het CDA zelf toe dat het uiteindelijk niet ging om het tegengaan van vrouwenhandel, maar om het weren van buitenlandse vrouwen in de seksindustrie: ""Wij kunnen niet toestaan deze vrouwen een kans te geven aldus iets te verdienen'', zei CDA-woordvoerster Soutendijk. ""Dat past niet in ons vreemdelingenbeleid.''

Volgens de betrokken organisaties onstaat er straks een onaanvaardbaar onderscheid tussen legaal werkende hoeren en buitenlandse vrouwen die de illegaliteit in worden gedreven. Juist daardoor worden ze kwetsbaar voor uitbuiting en dwang.

Galballen

""Soms begrijp ik niet waarom die vrouwen zich zo afhankelijk maken.'', zegt Carry. ""Je draagt je winkel in je broek, en die kan je overal laten zakken. Dat is het voordeel van dit beroep.'' Ze ijsbeert door haar woonkamer vol geborduurde paardekoppen. Het kan haar soms echt bezighouden, die galballen die denken dat ze het voor het zeggen hebben, alleen omdat ze geld in d'r zak hebben. ""Laat zo'n vent die in zijn club die meisjes een beetje zit te dwingen zelf eens met z'n billen bloot gaan staan. Dan denkt ie ook: ik wil naar huis. Het is pure kwaliteitsvermindering wat daar gebeurt. Zitten die meiden daar na twaalf uur werken met hun ogen op half zeven, moeten ze nog een beetje vrolijk entertainen ook.'' Driftig schuift ze de kopjes opzij en loopt naar haar slaapkamer. Vroeger ontving ze hier haar klanten: ""woon-werkverkeer als het ware''. Nu heeft ze een kind, een hond, een man en daarnaast drijft ze vier privéhuizen waar rond de veertien prostituées werken. Onderzoekster Lucie van Mens stelt haar voor als ""het soort exploitante waarvan er meer zouden moeten zijn''.

Vier jaar lang deed Van Mens onderzoek naar het functioneren van de branche. Voor haar proefschrift Prostitutie in bedrijf bezocht ze tientallen seksclubs, bordelen en privéhuizen. Ze trof bedrijven - of het nu dure clubs waren of armetierige kamerbedrijven - waar de hoeren haast "geïnterneerd' waren. Klanten mochten niet geweigerd worden, condoomgebruik werd ontmoedigd en in sommige bedrijven kregen vrouwen geldboetes als het met een klant een paar minuten uitliep.

Aan de andere kant waren er ook bedrijven als dat van Carry. ""Een soort Hema: goedkoop en betrouwbaar'', zo omschrijft ze haar huizen. Als één van de weinige exploitanten vraagt ze geen vijftig procent over elke klant, maar int ze wekelijks een vaste huur van 1000 gulden. ""Ik ga me er niet mee bemoeien wat die meiden doen. Ik zeg altijd. Bij mij móét je niks. Je beschikt over je eigen lichaam. Maar je betaalt wel de huur. Je komt me niet aankletsen met een verhaal dat je die week niets hebt verdient. Als je een week leuk heb gedraaid hang je toch ook niet bij mij aan de telefoon of ik wat wil delen, toch?''

Carry moedigt de vrouwen aan om part-time te werken - ""dan blijf je meer gemotiveerd en je krijgt niet van dat ouwe-hoeren-zitvlees.'' Ook heeft ze liever niet al te jonge of onervaren meisjes. ""Zo'n meisje van twintig, dat verkoopt als een trein. Maar als daar gelijk een massa overheen gaat, knakt het gewoon.'' Zelf heeft ze er altijd wel plezier in gehad. ""Je moet zorgen dat je een beetje creatief blijft.'' Zo adverteerde ze met de belofte "twee keer hoogtepunt, één keer betalen'. Mens, het geld stroomde binnen en de hele goegemeente nam het over. Soms geeft ze wel tips als de vrouwen dat willen. Nee, niet over seks. ""Dat moet je zelf maar invullen.'' Maar dingen als een beetje attent zijn tegenover je klant: kijken of zijn das goed zit als hij zich aankleedt, en even meelopen naar de deur; toedeloe weet je wel. Van bedreigingen of geweld heeft ze nooit last gehad: ""Een leeuwentemmer is toch ook niet bang van zijn leeuwen?'', zegt Carry.

Laat op de avond loopt Lucie van Mens langs de rood verlichte ramen aan de gracht. Een jonge vrouw wrijft over haar borsten, een man roept "fucky, fucky'. ""Weet je wat het is'', zegt de onderzoekster ""het s natuurlijk geen gewoon beroep.'' Ook zij windt zich op over de nieuwe wet. Het CDA kan rustig slapen in de illusie dat ze niet meewerken aan de prostitutie, en de PvdA denkt dat ze het zaakje geregeld hebben. ""Pure schijnheiligheid'', meent Van Mens. Volgens haar is het onzin te veronderstellen dat vrouwen onder de heersende seksuele moraal opeens uit de anonimiteit zullen treden. De exploitanten maken een soort "coming out' mee: de pooier van gisteren wordt de manager van morgen. Maar voor de vrouwen ligt dat anders. Het is niet omdat straks in elke peeskamer een brandblusser en een WC-tje wordt geïnstalleerd dat hoeren zich niet meer met schuine ogen bekeken voelen. ""In deze branche is nog echt niets normaal.''

Roken, kletsen en wachten

Het is een lange nacht van zitten en wachten. Roken, kletsen, en weer wachten. De engeltjes aan het plafond kijken op ons neer, de lichten zijn laag gedraaid, en op de video in de hoek speelt een pornofilm. Nog steeds zijn er geen klanten. Chris is moe. Haar armen steunen zwaar op de bar. ""Gewoon doorgaan', zegt ze. ""De klanten zullen heus wel komen.''

Een vreemde metamorfose was het geweest, rond zeven uur die avond. In een nauwe ruimte vol neonlicht werden tassen en zakken uit ijzeren hokjes getrokken. Als voetballers voor de wedstrijd maakten ze zich klaar. Chris was in de weer met wimpers en bussen lak. ""Waar zijn m'n schoenen?'', riep Veronica, terwijl ze bloemkolen uit haar tas opzij legde. Een decolleté, grote oorbellen. Opeens zag ze eruit als een echte dame. Voor de spiegel plamuurde ze een dikke laag schmink op haar gezicht, terwijl Alma vertelde over de pornofilm waarin ze laatst speelde: ""Net Goeie Tijden, Slechte Tijden, lachen man. Een uur lang in hetzelfde standje.''

De klok wijst inmiddels twaalf uur. Aan de bar zitten drie mannen. Ze kijken niet op, ze bieden geen drankjes aan, ze praten met elkaar. ""Hier word ik dus gestoord van'', fluistert Chris. "Pezen' mag niet in deze club. De vrouwen moeten wachten tot de klant op hèn afkomt. Hangen, zitten, roken, vervelen. ""Het is hier ook veel te donker om te lezen of iets nuttigs te doen'', moppert Veronica.

Op de bank voor de video wordt er gepraat. ""Ik ben wel eens gepakt door vijf mannen met pistolen. Maar ik was niet bang.'', vertelt een oudere vrouw. ""Ik ben later slachtofferhulp gaan halen, juist omdat ik niks voelde. Je maakt wat mee hoor in dit vak.'' Chris, Veronica en Alma zwijgen. Steeds weer die verhalen. Messen, pistolen, enge mannen. De meisjes vinden het prima om de helft van hun verdiensten aan de club af te dragen. ""Ze zorgen hier voor je bescherming'', zegt Veronica. Elkaar onderling beschermen, lijkt haar een krankzinnig idee. ""Wie beschermt elkaar nou? Ze zijn echt tot alles in staat, en je bent volledig overgeleverd'', zegt Chris. Is ze zelf wel eens bedreigd, vraag ik een paar sigaretten later. Chris bijt op haar lip. ""Nee, dat niet. Weet je, het is gewoon het idee.''

Wachten, hangen, zitten. Drie uur. Opeens is er een tinteling door de ruimte. Alma danst met haar witte cowboylaarzen op tafel. ""Hé stinkhoer, kom eens hier'', roept de barman. Alma heeft beet. Een heer in een donker pak gaat mee naar boven.

""Zij is vanavond binnen'', zegt Chris en haalt een nieuw pakje sigaretten uit haar tas. Wat haarzelf betreft vreest ze het ergste. Ach, er is geen pijl op te trekken. Soms verdien je zo 450 gulden op een avond, andere keren zit je de hele nacht voor niks. Het vervelende is dan dat je nat gaat, omdat je ook elke dag vijftig gulden voor de kamer moet betalen.

Duurt het op die manier niet erg lang voordat ze haar paar ton op de bank heeft gespaard? Chris haalt haar schouders op: ""Ik vind dat ik het gewoon slim bekeken heb. Ik verdien een stuk meer dan andere meisjes van mijn leeftijd. Ik verdien zelfs meer dan m'n vader.'' Dat is dan ook het enige pijnlijke. Aan haar ouders kan ze niet vertellen wat ze doet. Dus altijd smoesjes. ""Die mensen gaan dan van hun kleine geldje een hele ijskast voor me kopen.'' Afschuwelijk. Toch moet ze haar mond houden. ""Het is tenslotte niet de carrière die mijn moeder voor me had gedroomd.''

Vier uur, vijf uur, half zes. Twee Spaanse zakenlieden die niets doen, en een vaste klant die met een van de andere meisjes naar boven gaat. Dan schalt de bel hard door de gang. Er komen twee mannen met grote buiken binnen. Ze rochelen en brullen en zijn bezopen. De dikste slaat met zijn vuist op de bar. ""Mijn wil is hier wet'', roept hij en uit zijn zak haalt hij een gouden oorbel. Hij legt hem op de bar en schuift hem langzaam in de richting van Chris. ""Pak dan'', moedigt hij aan. Chris maakt een gebaar om het sierraad te pakken. Op dat moment slaat hij hard op haar hand. ""Ik snij je vingers eraf, als je eraan komt. Hoer!''

De man buldert van de lach. Ach ja, hij komt hier wel vaker, hij houdt van de hoeren. Thuis heeft hij ook wel een "leuk dingetje' zitten, maar hoeren zijn beter. ""Je bent zeker van je avontuurtje en weet tenminste wat je eraan uitgeeft.''

Achter zijn rug maakt Chris een gebaar dat weinig aan duidelijkheid te wensen overlaat.