Boymans verwerft schilderij Hans Speckaert

ROTTERDAM, 6 MAART. Museum Boymans-van Beuningen in Rotterdam heeft in februari een groot schilderij van de zestiende-eeuwse Nederlandse schilder Hans Speckaert verworven. Het oud-testamentische tafereel werd met steun van de Vereniging Rembrandt en de Stichting Museum Boymans-van Beuningen bij een Londense kunsthandel gekocht. Het doek (169,5 x 167,5 cm.) verbeeldt "Jaël en Sisera'.

Over Speckaert is weinig bekend. De schilder werd vermoedelijk in 1530 in Brussel geboren en overleed in 1577 te Rome. Speckaert behoort tot de vroegste Nederlandse maniëristen en gaat daarmee aan schilders als Bartholomeus Spranger, Anthonie van Blocklandt en Carel van Mander vooraf. Van Mander, die als auteur van het "Schilder-boeck' veel biografische gegevens over zijn tijdgenoten vermeldt, omschrijft Speckaert als: "een uytnemende fraey jongh schilder'. Of de schilders elkaar gekend hebben is twijfelachtig. Tot dusverre bezat geen enkele Nederlandse collectie een schilderij van Speckaert. “Zijn werk is zeldzaam, er zijn tot dusverre slechts vier schilderijen aan hem toegeschreven”, zegt conservator oude kunst F. Lammertse. “Dit schilderij laat goed zien over welke kwaliteiten Speckaert beschikte. Het doek bevindt zich bovendien in een vrijwel perfecte staat.” De bijbelvertelling over Jaël en Sisera (Richteren 4) voltrekt zich volgens het oud-testamentische "fatale vrouwen-patroon' en vertoont gelijkenis met het bekendere verhaal van Judith en Holofernes. De Kanaänitische krijgsheer Sisera, vijand van het volk van Israel, wordt door Jaël vriendelijk in haar tent ontvangen. Eenmaal in slaap gevallen, wordt Sisera door zijn gastvrouw vermoord. Luguber detail is dat ze daartoe gebruik maakt van een tentharing. Het schilderij van Speckaert toont het moment waarop Jaël de moord reeds gepleegd heeft en niet zonder trots het tentzeil oplicht om het levenloze lichaam van Sisera te laten zien. In het verkorte perspectief waarin de dode is weergegeven komt de maniëristische preoccupatie met het afbeelden van het menselijk lichaam tot uitdrukking. Ook de nadrukkelijke, ietwat theatrale lichaamshoudingen van Jaël en haar gezel Barak zijn kenmerkend voor het maniërisme.