Triffin zag als eerste de dollarcrisis aankomen

ROTTERDAM, 5 MAART. Robert Triffin, de Belgisch-Amerikaanse monetaire econoom die in 1959 de onhoudbaarheid van de na-oorlogse koppeling van de dollar aan het goud aantoonde, is afgelopen weekeinde in zijn woonplaats Oostende overleden. Triffin is 81 jaar geworden.

Het zogenoemde "Triffin-dilemma' speelde een grote rol in het debat over het internationale geldstelsel in de jaren zestig en zeventig. Als hoogleraar verbonden aan Yale publiceerde Triffin in 1957 een boek, Gold and the dollar crisis, waarin hij uiteenzette dat de Verenigde Staten onmogelijk konden blijven voldoen aan de gegarandeerde inwisselbaarheid van dollars in goud.

De dollar fungeerde als anker in het na-oorlogse stelsel van Bretton Woods. Ter vergroting van de geloofwaardigheid van dit stelsel van vaste, maar aanpasbare wisselkoersen hadden de VS toegezegd dat dollars altijd ingewisseld konden worden in goud tegen een koers van $ 35 per troy ounce (31,1 gram).

Triffin betoogde dat, naarmate de Verenigde Staten door het tekort op hun betalingsbalans meer en meer dollars in de wereld in omloop brachten, deze gegarandeerde inwisselbaarheid onhoudbaar was, omdat de Amerikaanse goudreserves uitgeput zouden raken. “Het mechanisme dat verantwoordelijk is voor het succes van Bretton Woods, het tekort op de Amerikaanse betalingsbalans, draagt het zaad van vernietiging van het systeem in zich”, aldus Triffin. In 1959 herhaalde hij zijn stelling in een geruchtmakende hoorzitting voor het Amerikaanse Congres, maar aanpassingen in het internationale monetaire stelsel bleven uit. Door de uitstroom van goud waren de VS in 1971 gedwongen om de inwisselbaarheid van dollars in goud op te schorten. Dit was het begin vn het einde van het stelsel van Bretton Woods.

Triffin had fundamentele kritiek op de manier waarop de VS omgingen met de dollar als internationale reservemunt. Hierdoor konden de VS net zoveel dollars in de internationale economie in omloop brengen als ze wilden. Voor de VS golden niet de beperkingen die een tekort op de betalingsbalans aan andere landen oplegt. “Als de VS tekorten hebben, verliezen ze geen reserves aan de wereld, maar stapelt de rest van de wereld steeds meer dollars op die als reserves gelden”, zei Triffin. De Amerikanen konden volgens hem onbeperkt schuldbekentenissen in de vorm van dollars uitgeven: “Dollars zijn een soort cadeaubonnen, uitgegeven door de Amerikaanse centrale bank, en de andere centrale banken voegen ze aan hun reserves toe.”

Direct na de oorlog was Triffin betrokken bij de oprichting van de Europese betalingsunie die ondanks het tekort aan deviezen in Europa het herstel van de onderlinge handel bespoedigde. In 1979 hielp Triffin, inmiddels teruggekeerd naar België, bij de technische uitwerking van het Europese Monetaire Stelsel, het stelsel van stabiele maar aanpasbare wisselkoersen in de EG.