Schrik in de torens

Er moet al eens een boek over zo'n gebeurtenis zijn geschreven, het ligt zo voor de hand, de lezer kan zich zo gemakkelijk met de gebeurtenissen vereenzelvigen dat er zeker een paperback writer is geweest die de handleiding voor deze aanslag heeft verzonnen.

In zijn Black Sunday beschrijft Thomas Harris hoe een groepje terroristen een atoombom in de gondel van een luchtballon laden en die dan boven het baseball stadion laten drijven. Daar wordt voor 50.000 toeschouwers de belangrijkste wedstrijd van het jaar gespeeld. De president zit in de ereloge. In dit geval wordt de helse machine op het nippertje gedemonteerd; de wereldheerschappij gaat aan de neus van de terroristen voorbij en blijft in betrouwbare handen. Het denkbeeld is zo zorgvuldig gedetailleerd uitgewerkt dat degenen die zich tot zo'n onderneming voelen aangetrokken alleen nog een luchtballon en een atoombom nodig hebben.

Een paar honderd kilo dynamiet en een bestelauto zijn vlugger gevonden. Daarom ging ik op zoek naar een boek waarin toestanden zouden worden beschreven zoals die zich vorige week in het World Trade Center in New York hebben voorgedaan. Misschien zou ik belangrijke aanwijzingen vinden, de FBI helpen en aanspraak kunnen maken op een deel van de tweehonderdduizend dollar. Of op alles. Ik schat dat ik in twee gespecialiseerde boekhandels vijfhonderd titels heb gelezen en tegen de vijftig flapteksten van boeken die iets meer leken te beloven. Tenslotte heb ik tussen twee kasten een dame aangesproken die eruit zag als een toegewijd lezeres van het genre, haar uitgelegd wat ik zocht en me bereid verklaard de beloning te delen. Ja, ze was de lezeres voor wie ik haar had aangezien, ze pijnigde haar hersens af maar niets schoot haar tebinnen.

Het blijft vreemd. Op de omslagen van de paperbacks is de wolkenkrabber schaars vertegenwoordigd. De tweeling van het WTC heb ik maar één keer gezien, op een boek dat een romance tussen een eerzuchtige manager en haar poëtisch aangelegde secretaris behandelt. De skyline van Manhattan komt meer voor, maar op boeken die tot de Bouquetreeks naderen. De film Towering Inferno gaat wel over de brand in een wolkenkrabber maar hoort tot een andere categorie: een onderafdeling van de horror waarin redeloze, dus van rationele boosaardigheid gespeende krachten het leven van tallozen bedreigen. De haai in Jaws is tenminste nog een levend wezen. In de Poseidon Adventure wordt deze hoofdrol gepeeld door een zinkend schip. Vuur maal grote hoogte, of groot lek in schip maal peilloze diepte zijn twee sommen waarvan de uitkomst dezelfde is. In de science-fiction, de film Alien en de reeks varianten die dit succes heeft veroorzaakt, hebben we feitelijk te maken met een ruimtehaai, nog meedogenlozer en in een nog moeilijker situatie want in de ruimte is het strand veel verder weg.

In het schrikaanjagersvak komen we daarna op een principieel ander gebied: dat van de authentieke bezetenen, de moorden in Elm Street, Poltergeisten en aan het einde van de rij staat de vertrouwde persoon van Dracula. Over hem is intussen het complete werk verschenen, het oorspronkelijke verhaal van Bram Stoker en alle filmscenario's die hij daarmee heeft veroorzaakt. Zeshonderd pagina's.

Ik wil wedden dat over de bomaanslag op het WTC binnen een jaar een film is gemaakt. Ik stel me voor dat dan het model van Thomas Harris wordt gevolgd, en dan toegepast op de historische situatie: weer een vrachtwagen met dynamiet in de kelder en dan een stem door de telefoon, met het accent van de vijand van de dag, die zegt dat de hele zaak in de lucht gaat als er niet dit of dat gebeurt. Vijftigduizend mensen gegijzeld: waarom heeft niemand dat nog verzonnen? De verschrikkelijkste verwikkelingen liggen voor de hand. Waarom is het nog niet gedaan? Omdat het buiten de verbeeldingskracht van de Amerikaanse pop en pulp valt. Ondanks de overvloed aan erkende schurken die de dagelijkse politiek biedt - Gaddafi, Saddam, Arafat, Milosevic, Karadzic - is er binnen deze grenzen geen serieus genre uit ontstaan. Wel een half-serieus: alle avonturen van 007 die nog aan de Koude Oorlog te danken zijn. Maar niets tastbaars, onmiddellijk voorstelbaars.

Van de gijzeling van het cruiseschip Achillo Lauro is een film gemaakt. Van de treingijzeling bij Wijster niet. Al Pacino gijzelde in Dogsday Afternoon een supermarkt. Als er iets voor de hand ligt is het de wolkenkrabber. Zo blijkt dat de werkelijkheid aan de fantasie vooraf moet gaan en dat zelfs meer dan één keer. Pas daarmee is de grondslag gelegd voor een nieuw genre, en als het genre zich eenmaal heeft gevestigd komen de beoefenaars vanzelf. Niet alleen in Amerika gaat het op die manier maar overal waar wordt geschreven. De oerbron van de creativiteit ligt in het brein van de dader die wordt geholpen door het toeval, van de wal in de sloot of andersom. De duim is in de literatuur een overschat lichaamsdeel.