Meningsverschillen op conferentie Zuid-Afrika

JOHANNESBURG, 5 maart. De onderhandelingen tussen delegaties van 26 politieke partijen en thuislanden in Zuid-Afrika zijn vanmorgen na tien maanden weer begonnen.

Bij het begin van de zogeheten “planningsconferentie” in Johannesburg, die in twee dagen de hervatting van de formele onderhandelingen moet voorbereiden, kwamen meteen sterke verschillen van inzicht naar voren over de weg naar democratie.

De Inkatha Vrijheidspartij van Zulu-chief Mangosuthu Buthelezi liet weten dat zij niet zal deelnemen aan de “machtsdeling” waarover het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) en de regering-De Klerk overeenstemming hebben bereikt. Inkatha wil geen deel uitmaken van een regering van nationale eenheid, die volgens de twee hoofdrolspelers in Zuid-Afrika het land vijf jaar moet besturen na verkiezingen in 1994 voor een grondwetgevende vergadering. De partij van Buthelezi verzet zich tegen verkiezingen en vindt dat de eerste non-raciale grondwet op federale basis door een onderhandelingsforum van alle partijen moet worden geschreven. Zij wordt daarin gesteund door leiders van andere thuislanden en rechtse blanke partijen.

Dit conflict staat centraal tijdens de planningsconferentie. Inkatha zal naar verwachting haar wensen voor een federale staat hoog opspelen. De regering en het ANC willen deze twee dagen geen uitgebreide discussie over constitutionele vraagstukken. De planningsconferentie is volgens deze partijen vooral bedoeld om een datum in maart vast te stellen voor de hervatting van de onderhandelingen over de eerste algemene verkiezingen en de opstelling van de grondwet. Ook moeten de partijen het eens worden over de geldigheid van de afspraken die zijn gemaakt in de tien maanden geleden afgebroken Conventie voor een Democratisch Zuid-Afrika (Codesa).

Aan de planningsconferentie nemen meer partijen dan ooit deel. De rechtse Afrikaners weten zich nu vertegenwoordigd door de Konservatieve Partij en de Afrikaner Volksunie, die een eigen gebied voor de blanken bepleiten in het nieuwe Zuid-Afrika. Ook het linkse Pan Afrikaans Congres (PAC) neemt deel. De leiders van de meeste partijen, zoals president De Klerk, Nelson Mandela en Buthelezi, zijn niet aanwezig.

Minister Kriel van wet en orde maakte in de marge van de conferentie bekend dat de politie drie mannen heeft gearresteerd in verband met de moord op zes schoolkinderen, dinsdagmorgen in Natal. Onder de slachtoffers waren drie kinderen van een lokale Inkatha-leider. De minister zei aanwijzingen te hebben dat de moord “een politiek motief” had, maar wilde verder geen mededelingen doen.