Droppings VS zijn een symbolisch dreigement

WASHINGTON, 5 MAART. President Clinton heeft de leider van de Bosnische Serviërs, Radovan Karadzic, gewaarschuwd dat hij een “ernstige fout” maakt door Amerika indirect te bedreigen met terrorisme. Karadzic had in een open brief aan de Amerikanen de droppings vanuit de lucht in Oost-Bosnië bekritiseerd. “Het tragische en betreurenswaardige incident in het World Trade Centre is een recent voorbeeld van de buitengewone instabiliteit en het onmiddellijke gevaar van rechtstreekse Amerikaanse betrokkenheid” had hij gewaarschuwd.

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, vond de uitlatingen van Karadzic “onverantwoord” en “beschamend”. “We zullen door geen enkele terroristische daad worden weerhouden van daden die noodzakelijk zijn”, zei hij. Karadzic trok gisteren zijn woorden in. Hij zei dat hij het niet zo had bedoeld.

Intussen blijven Servische troepen dorpjes in Oost-Bosnië bestoken. De Amerikaanse onderhandelaar, Reginald Bartolomew, waarschuwde dat hij de Serviërs verantwoordelijk houdt voor de etnische schoonmaak in Oost-Bosnië. Karadzic staat op de lijst van oorlogsmisdadigers van het ministerie van buitenlandse zaken. Toch moet hij tot New York worden toegelaten om te kunnen onderhandelen over Bosnië-Herzegovina.

Het zijn de dilemma's van de diplomatieke aanpak waartoe de Amerikanen zijn overgegaan, waarbij de Serviërs rustig hun gang kunnen blijven gaan. De voedseldroppings waren bedoeld als symbolische dreiging. Als de Serviërs de voedselkonvooien naar Bosnië zouden tegenhouden, zou Amerika via de lucht leveren, zoals bij de luchtbrug naar West-Berlijn begin jaren zestig. Het was ook een manier om moslimlanden duidelijk te maken dat Amerika de moslims in Bosnië niet in de steek wilde laten, aldus een hoge Amerikaanse regeringsfunctionaris.

Maar toen de voedseldroppings uit de lucht op Oost-Bosnië begonnen, startten de Bosnische Serviërs een groot offensief. Veel containers vielen in hun handen. Moslims die de containers wilden ophalen, werden door Servische granaten geveld. Toch ontkent het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken dat de droppings de gevechten hebben bevorderd. De veroveringszucht van de Serviërs zou eerder hebben te maken met het begin van de onderhandelingen in de Verenigde Naties. De Serviërs willen een zo sterk mogelijke uitgangspositie hebben.

Er heerst in Washington grote verwarring over het Bosnië-beleid. Hoge functionarissen brachten tegenstrijdige berichten over de luchtdroppings. Op dinsdag roemde minister van defensie, Les Aspin, de droppings als een groot succes. Er zouden dankzij de Amerikaanse luchtoperaties weer VN-transporten op de grond mogelijk zijn. Daarom zouden de droppings niet meer nodig zijn. Militaire deskundigen spraken hun eigen minister tegen en zeiden dat de droppings geen succes waren. President Clinton heeft inmiddels aangekondigd dat de droppings moeten doorgaan.

De Amerikaanse regering wijt haar voorzichtigheid grotendeels aan de terughoudendheid van de Westeuropese bondgenoten. Verdergaande Amerikaanse plannen, zoals afdwinging van het vliegverbod boven Bosnië, het opheffen van het wapenembargo tegen de Bosnische Moslims en luchtaanvallen, werden door de bondgenoten van de hand gewezen. Clinton heeft zijn verkiezingsbeloften over Bosnië niet waar kunnen maken. “Het is teleurstellend dat de Europeanen zo weinig willen doen”, zei vice-president Albert Gore gisteren voor de televisie. “We kunnen niet zo ver gaan, als de Europeanen in oppositie zijn.”

Er wordt nu met de NAVO gewerkt aan vredesmacht, waar ook Rusland aan mee zal doen. Die vredesmacht kan uitsluitend worden ingezet als er een akkoord is. De gevechten in Oost-Bosnië bemoeilijken de onderhandelingen en de Veiligheidsraad moest zich beperken tot machteloze aansporingen om het vuren te staken. Amerika wil de economische boycot van Servië versterken maar wordt daarin tegengewerkt door Rusland.

Voormalig minister van Buitenlandse Zaken, Henry Kissinger, waarschuwde in een artikel voor The Washington Post tegen militaire pogingen om de Servische winst in Bosnië ongedaan te maken. Een dergelijke grote verplichting zou volgens hem tot een Vietnam leiden.

Kissinger bepleit luchtaanvallen als wraakactie voor Servischebestandsschendingen. Maar hij waarschuwt ook tegen de gevaren van te grote betrokkenheid. Totnogtoe is Amerika er niet in geslaagd om de handen vrij te maken en wordt het tegen wil en dank dieper in het Balkanconflict gezogen maar dan langs geleidelijke weg.