World Trade Center zal nog weken gesloten blijven; Totale schadepost voor bedrijven zal in de vele honderden miljoenen lopen

NEW YORK, 4 MAART. Het afgelopen vrijdag door een bom getroffen World Trade Center, dat tot economisch rampgebied verklaard is, gaat mogelijk niet voor april open. De kosten van reparatie, gederfde inkomsten en tijdelijke huisvesting kunnen in de tussentijd oplopen tot meer dan een miljard dollar. Dat heeft de Newyorkse wethouder van financiën, Elizabeth Holtzmann, bekendgemaakt.

In de eerste week zal het geschatte totaal van de kosten al 692 miljoen dollar zijn. In de loop van de volgende weken zou de schade per dag minder worden. Het deel van de kosten dat de huur uitmaakt is 20 miljoen dollar per maand. De Port Authority, verhuurder en beheerder van het WTC, heeft echter een dekking tot een bedrag van 1 miljard dollar.

De meeste getroffen bedrijven in het WTC hebben elders hun toevlucht genoemen. Voor de bedrijven die elders vestigingen in de stad hebben, zoals de meeste effectenfirma's, is met wat improvisatie snel een oplossing gevonden. Anderen kregen onderdak aangeboden door onder andere Salomon Brothers, dat WTC 7 huurt. De leegstand in het financiële district komt sommige gedupeerden goed uit. Wall Street 14 bijvoorbeeld biedt soelaas aan enkele bedrijven.

Jerry Mieles, manager van Kelly Filmexpress, dat gevestigd is in de winkelpromenade van het WTC, zegt nog weinig te hebben gehoord van zijn verhuurder, de Port Authority. “Ik verwacht weinig hulp van die kant. Ze zullen over een paar maanden de huur wel verhogen om uit de kosten te komen”, aldus een cynische Mieles.

De federale overheid heeft financiële steun beloofd en de stad New York heeft al vijf miljoen dollar beschikbaar gesteld voor hulp aan kleine bedrijven. Burgemeester David Dinkins verwacht een deel van de steun uit Washington te kunnen gebruiken voor leningen tegen lage rentes.

In de winkels op de begane grond van het WTC is het buitengewoon rustig, ook omstreeks het middaguur. “Normaal is het hier om een uur of half één een gekkenhuis maar deze week hebben we weinig te doen,” zegt een werknemer van het Italiaanse fastfood-restaurant Sbarro. Mieles beaamt dat. “Wij halen in de afgelopen dagen nog niet eens een vierde van onze normale omzet.” Hij wijt dat niet alleen aan het wegblijven van de 50.000 potentiële klanten in het gebouw, maar ook aan de angst voor een volgende explosie. Een bommelding eergistermiddag leidde tot het ontruimen van het hele WTC-complex. “Iedereen is erg bang. Ikzelf ook, hoor.”

In het WTC werken 50.000 mensen bij enkele honderden grote en kleine bedrijven. Door het trage tempo van het onderzoek in het gebied waar de ontploffing plaatsvond, worden reparaties aan vitale systemen opgeschort. De airconditioning in het complex bijvoorbeeld wordt gereguleerd vanuit het ondergrondse deel van het complex, dichtbij de kern van de explosie.

Nadat definitief bekend werd dat het complex misschien wel een maand dichtblijft, is een ware uittocht begonnen. In de gangen rijden verhuizers talloze karretjes met koffers en dozen naar de uitgangen. “Over een week komen die mensen hier ook niet meer.”, zegt Jerry Mieles. “Verder zijn er nu ook nog nieuwsgierigen, die we over een paar dagen ook niet meer krijgen. Volgende week wordt het hier stiller dan op een kerkhof.”

“Wij hebben nog niet eens warm water”, zegt een kapster in kapsalon Great Expectations. “Heel misschien is het vrijdag hersteld maar beloven kunnen ze niks. Wij kunnen daardoor geen kleurspoelingen of iets dergelijks doen - we staan de hele dag maar wat. De kranten hebben geschreven dat alles dicht is maar de trein naar New Jersey rijdt weer en de subway ook. Alle winkels in dit gedeelte zijn gewoon open.” WTC nummer 1 en 2, de Twin Towers, zijn gesloten maar de helft van de winkels in de promenade eronder is open. Nummer 3, het 22 verdiepingen tellende hotel Vista is ook dicht. WTC 4 en 5, waar onder meer de Commodities Exchanges zijn gevestigd, zijn ook open.

Groepen specialisten zoeken in het puin op verdieping B6 naar de sporen van de op B2 ontplofte bom, de twee voertuigen die de explosieve lading vervoerden en mogelijk de resten van een of meer daders. Daarbij blijft het gevaar voor instorting van muren en delen van vloeren en plafonds aanwezig.

Pas als alle reparaties zijn verricht worden de huurders weer toegelaten. Dat betekent dat na de werkzaamheden gekeken wordt of de 3000 rookdetectors het doen, of de 2.721 wc's door te spoelen zijn en of de 2.745 wastafelkranen werken. Ook van de 190 liften zijn er nog enkele zwaar beschadigd, waaronder één liftgroep die vanuit de parkeergarage pijlsnel naar de 44ste verdieping en hoger vervoert.

Het gebouw zelf staat nog stevig op zijn fundamenten. Hoewel geopperd is dat de ontploffing erop gericht was om de Twin Towers om te laten vallen, is daar geen enkele kans op geweest. Een van de architecten van het gebouw verklaarde enkele dagen geleden dat de pijlers waar het gebouw op rust een zodanige capaciteit hebben dat gerust enkele ervan kunnen worden weggeslagen zonder instortingsgevaar.

De Port Authority is bijzonder karig met het verstrekken van informatie. Niet alleen zijn er geen specifieke gegevens beschikbaar over de huurders in het complex, ook de omvang van de ramp zelf is niet duidelijk. De lokatie van de kamer waar vier van de slachtoffers hun lunch gebruikten, is slechts bij benadering bekend.

“Er zijn geen plattegronden beschikbaar”, zegt een tekenaar van persbureau Associated Press, die bij een geïmproviseerd meld- en regelcentrum, voorheen The Big Kitchen, staat te wachten. Hij heeft vrijdag en zaterdag al de hele dag gebivakkeerd in en bij het WTC. Daarna heeft hij zonder resultaat alle bibliotheken en architectuuropleidingen in het land gebeld om uit te vinden of men daar kopieën van bouwtekeningen had. Architectenbureau en aannemer gaven nul op het rekest. “Ze zijn bang dat als de bouwtekeningen gepubliceerd worden, de terroristen precies weten wat ze fout hebben gedaan.”