Mitsotakis probeert discussie over naam wat te relativeren

ATHENE, 4 MAART. De conservatieve Griekse premier Konstantinos Mitsotakis heeft onlangs zijn landgenoten, inclusief partijgenoten, verbaasd en gekwetst met zijn opmerking dat de kwestie van de naam Macedonië “over een jaar, hooguit over tien jaar zal zijn vergeten”. Hij koppelde dit aan de bekendmaking dat zijn regering een internationale arbitragebeslissing inzake die naam zal aanvaarden, ook als deze inhoudt dat de term Macedonië deel gaat uitmaken van de definitieve naam (bij voorbeeld in een constructie als "Slavo-Macedonië' of "Noord-Macedonië').

Meer dan vijftien maanden heeft Athene geponeerd dat ook zulke samengestelde namen onaanvaardbaar zijn. Meer dan vijftien maanden heeft de premier absolute prioriteit verleend aan het "winnen van deze strijd'. Zijn uitspraken hebben dus de nodige verbazing gewekt, niet in de laatste plaats binnen zijn eigen partij Nieuwe Democratie (ND), waarin de jonge, vorig jaar ontslagen ex-minister van buitenlandse zaken Samaras nog steeds klaar staat een beweging op gang te brengen tot de "redding' van Grieks-Macedonië.

Dat de Grieken vooralsnog zwaar blijven tillen aan deze hele affaire, bleek uit de reacties op een ander onverwachts geluid dat binnen de ND opdook. De leiding van O (Omikron), een nieuw officieel tijdschrift van de jongerenafdeling van de partij, was op het idee gekomen een rubriek te beginnen onder de naam "ketterijen' waarin elke maand een persoon van buiten de ND-gelederen zijn gal zou mogen spuien.

De eerste (en laatste?) keer werd het woord verleend aan de journalist Takis Michas. Hij sprak er zijn verontwaardiging over uit dat de partij zich in het geheel niet had beziggehouden met de tweehonderdste sterfdag van de grote liberale econoom Adam Smith, maar des te meer met “die slachter van volkeren, Alexander van Macedonië”. Ook noemde hij de twee gigantische demonstraties die in Thessaloniki en Athene waren gehouden voor de Grieksheid van Macedonië “Neurenbergiaans van opzet” en laakte hij het “enthousiasme voor de genocide op de islamitische Bosniërs alleen omdat deze toevallig werd bedreven door mede-aanhangers van het orthodoxe geloofsdogma”.

In eerste instantie viel zowat alles wat Grieks was over hem heen. De Vereniging van Journalisten betuigde dat de verfoeilijke auteur “gelukkig geen lid was”, twee afgevaardigden van rechts bepleitten zijn arrestatie danwel intrekking van zijn Grieks paspoort, terwijl een derde aankondigde hem bij gelegenheid persoonlijk te zullen afranselen. De minister van defensie stuurde de redacteur die verantwoordelijk was voor de publikatie, en die zijn militaire dienstplicht vervulde op het kantoor van de minister-president, naar de provincie Xanthi in het noordoosten, dicht bij de Bulgaarse grens, wat een soort strafbestemming voor soldaten is.

Een onvervalste heksenjacht leek op gang te zijn gekomen en de nationalistische hysterie, die sommigen hier al eerder hadden geregistreerd, leek een hoogtepunt te bereiken. Maar in het tweede stadium bleek het mee te vallen. Enkele kranten, waaronder de toonaangevende Eleftherotypia (Persvrijheid), kwamen met bedenkingen in de stijl van Voltaire: “Ik ben het oneens met wat je zegt, maar zal mijn leven geven voor je recht om het te zeggen”. Nog wat later kwam het meest bekeken televisiestation Mega met een discussieuitzending van twee uur, waarin de zwaarbelaagde Michas volop in de gelegenheid werd gesteld zijn uitspraken toe te lichten en aan te vullen.

Tot veler verbazing bleek een meerderheid van het optredende panel hem zelfs welgezind en kwamen de heetgebakerde nationalisten die hem bleven aanvallen in het defensief. Op zijn beurt nam hij de Alexander-haat prompt terug: hij had het probleem expres wat scherp willen stellen. Alexanders "slachterschap' was natuurlijk slechts een facet, naast bijvoorbeeld zijn "beschavingsideaal', zei hij nu. En wat die betogingen betreft, elke nationale demonstratie kreeg vanzelf iets Neurenbergiaans. Was er niet een spandoek geheven met de tekst "Kritiek is verraad' en hadden kindertjes van zeven niet spreekkoren aangeheven met de woorden "Skopianen zijn wormen'?

De volgende dag besprak heel Griekenland de uitzending zonder de eerdere dreigende klanken. Het was een geruststellend teken dat voor dit vanouds discussiërende volk nog niet alle hoop is verloren.