Kritiek Ombudsman op asielbeleid marechaussee

DEN HAAG, 4 MAART. De marechaussee op Schiphol heeft in vier van de tien zaken die de Nationale Ombudsman heeft onderzocht onjuist gehandeld en asielzoekers in een aantal gevallen ten onrechte teruggestuurd. Dit zegt de ombudsman in een vanochtend gepresenteerd rapport na klachten van de Vereniging Vluchtelingenwerk Nederland.

In een Zwartboek van de vereniging van september 1992 worden twintig gevallen genoemd uit de periode mei 1991 tot juli 1992 van personen die ten onrechte niet de gelegenheid kregen op Schiphol een asielaanvraag in te dienen.

De ombudsman kon slechts tien gevallen onderzoeken omdat in de andere zaken de betrokkenen niet meer op te sporen zijn. Maandag zeiden minister Ter Beek (defensie) en staatssecretaris Kosto (justitie) nog in een brief aan de Tweede Kamer naar aanleiding van een intern rapport dat van de tien onderzochte gevallen slechts bij één tot een andere conclusie kan worden gekomen. Zij schreven dat de marechaussee op Schiphol belast met grensbewaking in het algemeen op een juiste wijze omgaat met asielzoekers.

De Ombudsman, mr. drs. M. Oosting, is het niet met de bewindslieden eens. Hij is van mening dat de marechaussee beter voor haar taak moet zijn toegerust. Op Schiphol werken 200 marechaussees, sommigen slechts enkele maanden. Zij zouden extra scholing moeten krijgen om een asielverzoek beter te onderkennen en daarnaar te handelen. “Het is belangrijk dat deze ambtenaren een verzoek tot asiel te allen tijde als zodanig onderkennen, ook als het niet met zoveel woorden wordt gedaan”, schrijft de ombudsman.

Het gaat volgens hem niet om systematisch falen van de marechaussee, maar noemde vanochtend “ieder geval waarbij er er iets misgaat één teveel”.

Hij heeft voorgesteld een afwijzing bij de uitgang van de slurf te laten controleren door een hogere in rang, zodat de asielzoeker een tweede kans krijgt. Ook zou van elke aanvraag een verslag moeten worden gemaakt. Dan kan achteraf, wanneer nodig, worden nagegaan wat zich precies heeft afgespeeld, aldus de conclusie van het onderzoek.

Pag.9: "Geen apart team voor asielzoekers'

De ombudsman ziet niet veel in het plan van Defensie en Justitie om bij de marechaussee een apart team te formeren voor opvang van asielzoekers. Op Schiphol werken 200 mannen en vrouwen van het wapen marechausse. Het is voor Oosting een vraag of een nieuw te formeren team fysiek in staat is om bij alle controles aanwezig te zijn. Hij ziet meer in het verbeteren van instructies voor de gehele ploeg op Schiphol en strengere eisen bij selectie voor deze taak. Ook zouden de asielzoekers tijdens de procedure gelegenheid moeten krijgen om vanaf Schiphol te telefoneren en hulp te vragen.

Ombudsman Oosting zegt dat bij het verbeteren van de praktijk van het in behandeling nemen van asielverzoeken, ook als asielzoekers geen papieren bij zich hebben of hebben laten verdwijnen, de rechtspositie van de betrokken vreemdeling voorop moet staan. Uiteindelijk is volgens hem ook de integriteit van de Nederlandse autoriteiten in het geding. In de Vreemdelingenwet staat dat het niet is toegestaan om vreemdelingen terug te sturen naar een land waar zij gegronde vrees hebben voor vervolging op grond van ras, godsdienst, nationaliteit of politieke overtuiging. Deze bepaling is afgeleid van artikel 33 van het Geneefse Vluchtelingen verdrag.

De ombudsman betreurt het dat in het rapport van Justitie en Defensie geen verhoren zijn opogenomen. Zo blijft vaag op welke grond dat minister en staatssecretaris tot de conclusie zijn gekomen dat slechts in een geval anders gehandeld kon worden. Bij de aanbevelingen die Ter Beek en Kosto doen kan het niet blijven volgens de ombudsman. Er zijn meer specifieke verbeteringen geboden, aldus Oosting.

In 1992 hebben 5861 vreemdelingen formeel geen toegang gekregen tot Nederland. Van hen zijn 2910 personen wel opgenomen in de asielprocedure. De overige 2910 vielen volgens Justitie in de categorie 'geen asiel'.