EUROPESE STAALRUIMTE

In het hoofdartikel in NRC Handelsblad van 26 februari wordt geopperd enkele Middeneuropese staten lid te maken van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal.

Inderdaad bestaat deze EGKS nog. Ze is opgericht voor vijftig jaar en bestaat tot 2002. Ze is overigens geen "instelling'. Ze is een gemeenschap, dus heeft instellingen. Evenmin is ze ooit opgegaan in het “grotere geheel van de Europese Gemeenschap”, want die bestaat niet. "EG' is een veelgebruikte maar niet-officiële verzamelnaam voor EGKS, EEG en EGA. Pas in het verdrag van Maastricht wordt de "EG' opgericht. Die vervangt de EEG. Ook "Maastricht' kent dus drie gemeenschappen: EGKS, EG en EGA.

Met het Fusieverdrag van 1967 zijn namelijk niet de gemeenschappen gefuseerd, maar hun instellingen. EGKS, EEG en EGA hebben samen één Raad, één Commissie, één Parlement en één Hof. Hierop stuit dan ook een EGKS-lidmaatschap van de Middeneuropese staten af. Als lidstaten moeten zij vertegenwoordigd zijn in die instellingen, maar deze kunnen toch voor de EGKS niet anders zijn samengesteld dan voor EEG en EGA. Ook met het verdrag van Maastricht strookt dit niet. Volgens artikel C beschikt de Europese Unie over "één institutioneel kader'. Van kandidaat-leden wordt verwacht dat zij niet alleen tot de drie EG's toetreden, maar ook tot de andere onderdelen van de Unie.

Een eenvoudiger oplossing voor de staalmarkt is bijvoorbeeld de EER (Europese Economische Ruimte). Daarin gelden voor EG-staten en enkele niet-EG-staten niet de regels van EGKS en EGA, maar alleen bepaalde EEG-regels, namelijk die voor de interne markt - en dat nog zonder het vrije verkeer van personen, dat buiten de EEG in "Schengen' wordt geregeld. Naar analogie hiervan kunnen in een "Europese Ruimte voor Kolen en Staal', of alleen een "staalruimte', uitsluitend bepaalde EGKS-regels gelden, voor EG-staten en Middeneuropese staten samen. Voor deze laatsten is een verdrag hierover een stapje naar het EG-lidmaatschap, zoals de EER dat is voor de Scandinavische staten en de Alpenstaten.