Coornhert Liga noemt roep om duizend cellen hysterisch

Officieren van justitie moeten creatiever met het beperkt aantal cellen omgaan. Op die manier kunnen er volgens de Coornhert Liga, die zich inzet voor de “Bevordering van al datgene wat kan leiden tot een betere en meer rationele strafrechtpleging in Nederland”, honderden cellen vrijkomen.

ROTTERDAM, 4 MAART. “Er is geen cellentekort”, zegt mr. H. de Jong, “er zitten teveel mensen in de cel.” De Jong is werkzaam voor het Bureau voor Rechtshulp in Rotterdam. Hij zit in het bestuur van de Coornhert Liga en houdt zich bezig met het gevangeniswezen.

De Jong kenschetst de roep uit de Tweede Kamer om duizend extra cellen als "hysterisch'. Vooral de opmerkingen van Kamerlid Soutendijk (CDA) hebben hem verbijsterd. Zij wil, om het zoeken naar wapens in de cellen te vergemakelijken, dat langgestraften niet langer boekenkasten op hun cel hebben of vogelkooien. “Ik kan me niet voorstellen dat ze bij die uitspraak heeft nagedacht. Als je weet hoe het in de bajes toegaat kan je dit niet zeggen.”

Volgens De Jong laten mensen zich ten onrechte leiden door ongerustheid over het aantal heenzendingen en het aantal ontsnappingen. “Wanneer een straatrover wordt heengezonden omdat er geen cel voor hem is, komt dat in de krant. Wat niet in de krant komt is het verhaal erachter, waarom zit het huis van bewaring vol?”

Volgens De Jong worden legio mensen onnodig in detentie gehouden. Hij noemt een cliënt van hem die in een impuls een misdrijf heeft gepleegd. “De officier had ermee kunnen volstaan hem een meldingsplicht te geven. Zo'n man heeft een gezin hier en gaat echt het land niet uit.”

De Jong bepleit meer "creativiteit' in het wegzendbeleid van de officieren. Wanneer de huizen van bewaring vol zijn, kan volgens De Jong worden gekeken of er ook mensen vast zitten die een week later toch zouden vrijkomen. Misschien kunnen die eerder in vrijheid gesteld worden. Ook hekelt De Jong het beleid om koste wat het kost cellen vrij te houden voor mensen die detentie verkiezen boven het betalen van een boete.''

“Er worden nu cellen bezet gehouden door mensen die boetes uitzitten voor zwartrijden. Er kunnen tien cellen voor deze mensen leeg staan op het moment dat de officier besluit een van meervoudige verkrachting verdachte man los te laten. En wat te denken van alle mensen die in vreemdelingenbewaring zitten en geen vlieg kwaad hebben gedaan.” Hij haalt het voorbeeld aan van een Afrikaanse man die bij Hoek van Holland betrapt wordt met een vals paspoort waarmee hij naar Groot-Brittannië wil. “Is het zo moeilijk om die man ook een meldingsplicht te geven?”

Volgens De Jong kunnen zelfs nu al honderden cellen vrijkomen wanneer het drugprobleem wordt gedecriminaliseerd. “Junks die zich schuldig hebben gemaakt aan verwervingscriminaliteit leggen een enorm beslag op de penitentiaire capaciteit. Veertig procent van het aantal detentiejaren komt voort uit toepassing van de Opiumwet.” Om die reden bepleit de Liga al jaren een versoepeling van de Opiumwet.

Ook de roep om "verscherping van het gevangenisregime' klinkt hem vals in de oren. Hij haalt de VVD'er Korthals aan die publiek betwijfelde of het zin heeft "criminele Marokkaanse druggebruikers een kleicursus aan te bieden'. De Jong: “Dat is natuurlijk demagogie, alsof het daarom gaat. Trouwens, nu al is sprake van een verslechtering van de regimes. Door alle bezuinigingen moeten gedetineerden al langer in hun cel zitten omdat er minder andere faciliteiten als sport voor hen beschikbaar zijn.”

Verscherping van het regime is, volgens De Jong, een automatische reflex van het publiek. Een reflex waar ook ambtenaren van Justitie beducht voor zijn. “We vergaderden een keer met ambtenaren van Justitite over het faciliteitenbeleid bij de regime-voering in penitentiaire inrichtingen. Een van de ambtenaren zei te hopen dat niemand de dag voordat zij hun rapport zouden aanbieden zou ontvluchten, "want dan praat de Kamer alleen nog over de hoogte van de gevangenismuren en de dikte van het prikkeldraad'.”

Een verscherping van het regime leidt er volgens hem toe dat in de gevangenissen bewaarders en gedetineerden tegenover elkaar komen te staan. In de Extra Beveiligde Inrichtingen (EBI's), speciale afdelingen voor vluchtgevaarlijke gedetineerden, is volgens De Jong nu al sprake van een explosieve situatie. “Door alle beperkingen die ze opgelegd krijgen worden de mensen zo moedeloos dat ze gevaarlijk worden.”

Verdere verscherping van het gevangenisregime kan, volgens De Jong, niet anders leiden dan tot meer en hardere incidenten. “Wat doe je als er straks incidenten komen? Het regime nog meer verscherpen? Je moet je als samenleving afvragen wat schadelijker is: duizenden desperado's die jaarlijks vrijkomen, of vierenveertig ontsnappingen?”