Een zelfonderzoek

New York - “De bom van vrijdag heeft nieuw psychologisch gif toegevoegd aan het brouwsel van angsten en onzekerheden waarmee de stedeling moet leven. Maar er zijn altijd mogelijkheden om terug te vechten. Een agressieve politiek tot het controleren van de handel in explosieven moet mogelijk en in beginsel effectief zijn.”

Zo besloot de hoofdartikelenschrijver van de The New York Times gisteren zijn bemoedigend commentaar. De televisiejournaals besteden ervier dagen na de aanslag nog altijd wel twee uur per dag aan, zonder meer te kunnen melden dan dat de politie twee of misschien wel drie terroristenbendes op het spoor is. Bij het World Trade Center is de toestand op een paar afgezette straten na weer normaal. In de buurt zijn nu T-shirts te koop met het opschrift: I Survived Terror At The Towers. Intussen heeft de politie sinds de aanslag 95 bommeldingen gekregen, drie maal zoveel als gebruikelijk. De grote verkeersopstopping was dinsdag op Times Square; veroorzaakt door Arnold Schwarzenegger die daar filmopnamen maakte waarbij, voor het goede doel, de gespierde acteur een paar tegenstanders koud maakt. De staaf dynamiet die hij oorspronkelijk zou gebruiken is, om het publiek niet te schokken, vervangen door een handgranaat. Uw verslaggever die dit aanvankelijk met eigen ogen wilde zien, heeft zich na nader beraad niet door de massa's op de voorste rij gedrongen.

Als de bom - vierhonderd kilo dynamiet is de laatste schatting - iets aantoont, behalve dat men met zo'n moordwerktuig gemakkelijk een garage binnen kan rijden, (ook in Nederland natuurlijk) dan is het hoe verschillend Amerikanen en Europeanen plotseling denken. Een godsdienstwaanzinnige die in zijn fortificaties, in Waco, Texas, met legaal gekochte automatische wapens vier agenten doodschiet, er al drie dagen in slaagt een legertje politie op een afstand te houden, en inmiddels drie gesneuvelden aan eigen kant - onder wie een kind van twee - op zijn geweten heeft, krijgt relatief veel minder aandacht. De man die is begonnen als rock 'n roll zanger en nu denkt dat hij Jezus is, wordt in ieder geval - binnen de grenzen van het verwerpelijke - minder "schokkend' bevonden dan de anonymus van het WTC. Hier beweegt alle speculatie zich in de richting van een buitenlandse organisatie. De particuliere gestoorde van het soort dat zijn machinegeweer in supermarkten leegschiet wordt als laatste van alle mogelijkheden beschouwd.

Hoe moet men zich verweren, dat wil zeggen niet tegen de duizenden privé-schutters maar tegen de "buitenlandse terreurorganisatie'? Sluit de grenzen, opperen de radicalen. Geen nieuw denkbeeld: vorig jaar wilde presidentscandidaat Pat Buchanan al een muur bouwen tussen de Verenigde Staten en Mexico. Maak het toelatingsbeleid strenger, weer de vluchtelingen uit Haïti, enzovoort. Het zijn dezelfde argumenten als die van onze Centrumpartij en ze worden op dezelfde toon uitgesproken. Degenen die niet de kluts kwijtraken, zien het onmogelijke ervan in, zelfs ook degenen die het er in het geheim mee eens zouden zijn. Amerika is te groot om zich op die manier te kunnen beschermen, en het heeft politieke zeden die alles mogelijk maken behalve de vestiging van een politiestaat. En verder is het, met deze president, niet bereid tot het nieuwe isolationisme dat in de laatste fase van de verkiezingsstrijd bij de Republikeinen in opmars was.

De bom in het WTC - een beloning van 100.000 dollar voor wie de dader vindt - is misschien naar Europese maatstaven, vergeleken met wat er verder aan onheil in de Verenigde Staten gebeurt, geen opmerkelijk incident. Naar Amerikaanse maatstaven is het een regelrechte aanval op het land zelf. Dat men zich daardoor heeft laten verrassen is een reden tot aanmerkelijk dieper zelfonderzoek dan men gewend is.

Wie het met Europese ogen beziet, is geneigd te denken dat althans het begin van een oplossing voor de hand ligt. Maak bij wijze van inleiding een vuurwapenwet waardoor wordt voorkomen dat allerlei groepjes en individuen hun mini-oorlogen uitvechten. Probeer de traditie van vrijheid en individualisme te verzoenen met één of andere vorm van gematigde ontwapening. Iedere moderne maatschappij telt hoe langer hoe meer mensen die door economische oorzaken worden buitengesloten, "de druk niet meer kunnen weerstaan', de gebruikelijke strijd om het bestaan opgeven. Het leven in de Amerikaanse grote stad is in dat opzicht harder, er zijn er meer die worden afgedankt of zelf de maatschappij de rug toekeren. Het blijft heel goed mogelijk dat de bomaanslag in het WTC door zoiemand, door zo'n drop-out is ondernomen. Een gewapende of met dynamiet bevoorraadde gestoorde, een nieuwe Jezus met een mitrailleur is altijd gevaarlijker.