GOS-landen richten nieuwe organisatie voor energie op; Raad van staten voor olie en gas kan "mini-Opec' worden

SURGUT, 2 MAART. Op initiatief van de Russische Federatie hebben de lidstaten van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS) gisteren een nieuwe organisatie opgericht die de kwijnende olie- en gasindustrie een nieuwe impuls moet geven. Ook Georgië, Azerbajdzjan, en de Baltische staten Litouwen en Estland doen mee.

De "Raad van staten voor olie en gas', waarvoor 13 van de 15 voormalige Sovjet-republieken in de Siberische oliestad Surgut een oprichtingsverklaring tekenden, zal in eerste instantie prioriteit geven aan samenwerking bij het verhogen van de energieproduktie en verbetering van de transportvoorzieningen. In de uitgestrekte gebieden waar de distributie van brandstoffen nu hapert, waardoor de economische ontwikkeling ernstig wordt belemmerd, zal de nieuwe raad voorzieningen voor verbetering nastreven. Ook zullen de republieken via de nieuwe raad hun investeringen in de energieproduktie en de prijzen coördineren, om ruzies zoals zich tussen Rusland en Oekraïne hebben voorgedaan over de leveranties en prijzen voor aardgas verder te voorkomen.

Volgens de minister-president van Kazachstan, Sergei Tereschchenko, zal het gehele gebied van de voormalige Sovjet-Unie voordeel hebben van de samenwerking. Alleen de Aziatische republiek Turkmenistan en de Baltische staat Letland waren gisteren niet in Surgut vertegenwoordigd. Tereschchenko zei dat de samenwerking zich later kan ontwikkelen tot een "mini-Opec'. De Russische energieminister Yuri Shafranik zei dat alleen al in zijn republiek, waar verreweg de meeste olie van het hele GOS-gebied wordt gewonnen, investeringen van honderden miljoenen dollars nodig zijn om de produktie op peil te houden.

Rusland was vóór de omwenteling in Oost-Europa en vóór de Golfoorlog nog de grootste olieproducent ter wereld. Dit jaar, zo voorspelde Shafranik, zal de oliewinning verder teruglopen tot 6,9 miljoen vaten per dag, tegen 7,9 miljoen vaten per dag in 1992. De minister waarschuwde dat deze teruggang in 1995 tot een situatie kan leiden dat Rusland niet meer over voldoende olie beschikt om aan de binnenlandse vraag te voldoen.

Een aantal GOS-staten is nog steeds sterk afhankelijk van goedkope olie- en gasleveranties door Rusland, al streeft Moskou al geruime tijd naar verhoging van de prijzen naar het wereldmarktniveau voor die landen waarmee de republiek geen intergouvernementele afspraken heeft, zoals het belangrijke buurland Oekraïne. De Baltische republieken betalen al wereldprijzen voor olie en gas aan Rusland. Oekraïne heeft vorig jaar gedreigd de doorvoer van aardgas naar grote Westeuropese afnemers van Rusland te zullen blokkeren als het door Rusland tot een drastische verhoging van betalingen voor het binnenlandse gasverbruik wordt gedwongen. In Surgut is nu afgesproken dat geen enkele lidstaat van de nieuwe Raad van staten voor olie en gas meer eenzijdige acties te eigen bate zal ondernemen, die andere landen of oliemaatschappijen schade kunnen berokkenen. (Reuter)