Voetballers van Spartak Moskou vluchten voor de Russische winter

DEN HAAG, 1 MAART. Met ijsmutsen op trainden de voetballers van Spartak Moskou, morgen Feyenoords opponent in het Europa Cup 2-toernooi, gisteren in Den Haag. Ze waanden zich gisteren even thuis. Het sneeuwde en hagelde af en toe flink in Nederland en het complex waarop volgens het programma zou worden getraind werd afgekeurd. Op de valreep werd er met behulp van de directeur van hun hotel voor de Russen nog een oefenveldje in de duinen bij Kijkduin gevonden.

Binnen tracteerde de trotse gastheer, het Haagse SV Bohemen, de goedlachse Spartak-voorzitter Joeri Aleksandrovitsj Sjljapin, in jaren vijftig en zestig een vermaarde waterpoloër en winnaar van olympisch goud, op wodka en haring. Eén begeleider van Spartak bleef buiten en strompelde heen en weer langs de lijn. Hij, 92 jaar, wordt “de vader van de spelers” genoemd en wijkt geen moment van de zijde van 'zijn kinderen'. Hij staat op alle elftalposters en slaapt en eet altijd met de spelers.

De 27-koppige selectie van de eerste kampioen van de nieuwe republiek Rusland - volgend seizoen speelt Spartak in het belangrijkste EC toernooi - verblijft sinds begin januari bijna onafgebroken in het buitenland. In eigen land zijn de voetbalvelden door zware sneeuwval en vorst in de winter altijd onbespeelbaar. De competitie ligt stil van november tot maart. Om toch in beweging te blijven speelde Spartak toernooien, voornamelijk in de zaal, in Oostenrijk en Duitsland en oefende verleden week op sportcentrum Papendal tegen Vitesse. De meeste spelers zijn al sinds 20 februari in Nederland. Tien internationals voegden zich drie dagen later bij hen na terugkeer van een Amerikaanse trip met de nationale ploeg. Bij Spartak is men overigens nog steeds zeer verbolgen dat deze spelers moesten worden afgestaan.

De barre omstandigheden thuis betekenden in het verleden een groot probleem voor de vertegenwoordigers van de voormalige Sovjet Unie in het Europees voetbal. Door een gebrekkige voorbereiding strandden regelmatig clubs in de kwartfinales die altijd in maart en/of april worden gespeeld. Dat gebeurde tot nu toe achttien keer. Slechts tien maal wist een Sovjet-club tot de halve finale door te dringen. Dinamo Kiev won de Europa Cup voor bekerwinnaars in 1975 en 1986, Dinamo Tblisi in 1981.

Spartak Moskou wist twee seizoenen geleden wel de laatste vier van het Europa Cup 1-toernooi te bereiken. Real Madrid werd in maart '91 in Spanje met 3-1 verslagen. De latere bekerwinnaar Olympique Marseille was uiteindelijk in de halve finale te sterk voor Spartak. De Russen hopen door een goede voorbereiding in West-Europa geen hinder te ondervinden van de winterslaap van het voetbal in eigen land. Komende zondag begint de competitie in Rusland weer. De EC-return tegen Feyenoord over zestien dagen wordt op een slecht veld gespeeld. Dat heeft de directeur van het Loezjniki-stadion de leiding van de Rotterdamse club onlangs bij een bezoek aan De Kuip verteld. Het vriest nog steeds in Moskou en bij invallende dooi heeft de grasmat naar verwachting weken nodig om te stellen. Stadgenoot CSKA speelt komende woensdag in Europa Cup 1-toernooi zijn thuiswedstrijd tegen Marseille in Berlijn.

De technische staf van Feyenoord had door Spartaks verblijf in Duitsland en Nederland alle gelegenheid de toekomstige tegenstander te bekijken. Andersom trouwens ook. Zaterdagavond zaten de Spartak-trainers in De Kuip om Feyenoord tegen Go Ahead Eagles te zien spelen en de hele selectie was afgelopen woensdag in Utrecht bij Nederland-Turkije aanwezig. De vertegenwoordigers van Feyenoord zijn onder de indruk van Spartak. De ploeg is jong - gemiddeld per speler nog geen 23 jaar - technisch begaafd en beheerst het snelle counterspel perfect. Volgens trainer Wim van Hanegem heeft Feyenoord aan een overwinning op eigen veld genoeg om verder te komen in het bekertoernooi. Hij vergezelde collega's Wim Jansen en Geert Meijer niet op hun spionagereisjes. Van Hanegem ziet geen heil in het bekijken van tegenstanders. Maar op de videobeelden van Spartak (“Ik heb een half uurtje gekeken”) vond hij de spelers nogal arrogant overkomen en snel aangebrand bij tegenslag. Dat kan gunstig zijn voor Feyenoord, aldus Van Hanegem.

Spartak Moskou is niet gewend te verliezen. Pas na lang nadenken herinnerde voorzitter Sjljapin zich een nederlaag in juni van het afgelopen jaar, tegen Zenit. Maar toen, aldus de bestuurder, speelde Spartak met een derde keus. De club is oppermachtig in Rusland en werd met een voorsprong van acht punten op nummer twee kampioen. Toch kunnen de andere ploegen niet zwak worden genoemd gezien de Europese overwinningen van stadgenoten CSKA, Torpedo en Dinamo op respectievelijk Barcelona, Manchester United en Torino. Zelf maakte Spartak in de tweede ronde indruk tegen het vermaarde Liverpool dat zowel uit als thuis werd verslagen.

De spelers van Spartak beseffen dat het Europese voetbal voor hun een mooie etalage is. Ze hebben het niet slecht in eigen land - met salarissen die tien hoger liggen dan die van de gemiddelde arbeider (plus tal van secundair arbeidsvoorwaarden) - maar verlangen desondanks naar een lucratieve transfer. Momenteel spelen er al acht ex-Spartakianen in andere competities in Europa. De in eigen geleden bewierookte trainer Oleg Roemjantsev, ex-international en ex-verdediger van Spartak, zegt zich geen zorgen te maken over nog meer vertrekken. Hij heeft al een volledig schaduwelftal klaar staan. Spartak heeft een goede jeugdopleiding en bovendien speuren vijf scouts voortdurend naar talenten bij andere clubs. Iedereen wil er graag spelen. Spartak, van oorsprong de club van de vakbond van onderwijzers en andere middelbaar personeel, is altijd veruit de meest populaire club van het land geweest.

Drie keer eerder speelde een Nederlandse ploeg in de geschiedenis van het Europese voetbal tegen Spartak Moskou. Steeds won de Russische club, in 1972 tegen FC Den Haag, in '82 tegen Haarlem en '83 tegen Sparta, mét John de Wolf en de huidige Ajax-trainer Louis van Gaal.