Psychologische operaties (PsyOps) gaan aan hulpzendingen vooraf

Voorafgaand aan de voedseldroppings in Oost-Bosnië wierpen Amerikaanse Hercules-vliegtuigen in de nacht van zaterdag op zondag eerst pamfletten uit. Deze vliegtuigen van het type EC-130 Volant Solo II zijn speciaal toegerust voor het uitvoeren van zogeheten PsyOps ("psychological operations').

Behalve een installatie om pamfletten uit te werpen heeft deze EC-130 zenders aan boord voor radio- en televisieuitzendingen, gericht op een bepaald gebied, hetzij om propaganda te verspreiden, hetzij om voorlichting te geven wanneer lokale media zijn uitgevallen bij een ramp. Van deze mogelijkheid is dit weekeinde voor zover bekend geen gebruik gemaakt. PsyOps worden uitgedacht door een aparte afdeling van het zogeheten Special Operations Command van de Verenigde Staten (USSOC).

Het strooien van biljetten is een beproefde methode om een eenvoudige boodschap over te brengen in anderszins moeilijk toegankelijk gebied. Ook in Somalië (1992) en Noord-Irak (1991) maakten de VS hiervan gebruik ter voorbereiding van hun hulpoperaties. Het is een snelle en goedkope techniek, waarmee een groot oppervlak kan worden bereikt. Door gebruik te maken van illustraties begrijpen ook kinderen en analfabeten de boodschap.

De PsyOps-vliegtuigen, die met gedoofde navigatieverlichting op 4.600 meter hoogte vlogen, wierpen boven Oost-Bosnië twee soorten pamfletten af met Servokroatische teksten. De ene waarschuwt voor het gevaar van de neervallende pakketten met voedsel en medicijnen van 700 kilo. (“Gevaar! Laat de humanitaire hulp eerst neerkomen alvorens naderbij te komen”). Dat gevaar is niet denkbeeldig. Tijdens soortgelijke hulpoperaties in Noord-Irak in 1991 werden tientallen Koerden gedood door de neerkomende pallets. Op de pamfletten van de tweede soort wordt gevraagd om niet te schieten op de hulpvliegtuigen.

Het Pentagon is niet scheutig met informatie over zijn activiteit op het gebied van de psychologische oorlogvoering - PsyOps die een militair doel dienen. Soms worden succesvolle operaties onthuld. Tijdens de Golfoorlog verzorgden de "vliegende radiostations' uitzendingen die tot doel hadden de ingegraven Iraakse soldaten ervan te overtuigen dat ze zich maar beter konden overgeven. Na het begin van de gevechten dwarrelden pamfletten over de Iraakse linies heen waarop stond vermeld dat nu snel het akeligste wapen in het arsenaal van de Amerikanen zou worden ingezet. De zogeheten fuel-air-bom die de volgende dag achter de Iraakse linies tot ontploffing werd gebracht vormde een grote paddestoelwolk. Duizenden Iraakse soldaten deserteerden daarop. Maar ook Engelse commando's die in vijandelijk gebied lagen ingegraven doorbraken de radiostilte en vroegen de operator op de thuisbasis waarom een atoombom was ingezet.

Ook de voormalige president van Panama generaal Manuel Noriega was slachtoffer van de PsyOps. Toen hij in 1990 na het Amerikaanse ingrijpen de nunciatuur in de hoofdstad binnenvluchtte en weigerde zich over te geven, verzorgde een geluidswagen van de PsyOps-afdeling 24 uur per dag een discoprogramma, dat de geestelijke weerstand van de operaliefhebber Noriega ten slotte brak. Na enkele dagen liet hij zich inrekenen.