Kaland en de continuïteit binnen het CDA

Wat is het CDA? Dat is continuïteit en vernieuwing. Beginselprogramma's, verkiezingsprogramma's, maandenlang kan de discussie daarover het partijkader bezighouden, maar altijd is de uitkomst te herleiden tot de begrippen continuïteit en vernieuwing.

De continuïteit is voor het CDA-element, de vernieuwing het alibi om van partner te veranderen. In 1982 mocht de VVD het CDA helpen de saneringspoot te versterken, in 1989 werd de PvdA geïnviteerd als partner voor de bouwpoot.

Zorgvuldig wordt er in het CDA voor gewaakt dat het spraakmakende circuit bestaat uit zowel vertrouwde als nieuwe gezichten. Toch dreigt volgend jaar uitgerekend op dit terrein een probleem te ontstaan. In de politieke top zou namelijk wel eens sprake kunnen zijn van net iets te veel vernieuwing. Nu is politieke top een wat vaag begrip, maar het clubje CDA-politici dat elke donderdagavond op het Catshuis bijeenkomt om aan de vooravond van de ministerraad de politieke actualiteit te bespreken, kan daar gerust voor doorgaan.

Vaste bezoekers zijn minister-president Ruud Lubbers, voorzitter Elco Brinkman van de Tweede-Kamerfractie (die de bijeenkomsten leidt), de voorzitter van de Eerste-Kamerfractie Ad Kaland, de voorzitter van de CDA-delegatie in het Europarlement Jean Penders en ten slotte partijvoorzitter Wim van Velzen. Als alles loopt zoals het volgens het nu geldende scenario zou moeten lopen, is van dat quintet straks alleen nog Elco Brinkman over, maar dan wel op een andere positie, te weten als premier.

In dat geval is er een nieuwe fractievoorzitter die òf Yvonne van Rooy òf Jaap de Hoop Scheffer heet. Jean Penders zal er ook niet meer bij zijn; zijn plaats in Europa en dus in het Catshuis-overleg wordt overgenomen door Hanja Maij-Weggen. Van Velzens zetel komt vacant, doordat ook hij naar Europa gaat. Blijft over de opvolger van Ad Kaland. Ook hij zou immers weggaan. Zou. Want zijn vertrek in september is niet meer zo zeker. Ten eerste is er geen natuurlijke opvolger voorhanden. Luc van Leeuwen, nu nog gewoon Eerste-Kamerlid, veel genoemd, kan het niet combineren met zijn directeurschap van het verzekeringsconcern Stad Rotterdam.

Met het oog op de continuïteit is Kaland dan ook verzocht in weerwil van eerdere afspraken te willen nadenken over het normaal uitzitten van zijn termijn. Het zou betekenen dat hij pas wordt vervangen als in 1995 de nieuwe Eerste Kamer zich aandient. Als Kaland "ja' zegt, mag hij blijven. Hij denkt nog na. Want zoals dat gaat bij de Eerste Kamer en met name bij Kaland: nooit te snel instemmen. (MK) Zorgvuldige