Puntige confrontatie tussen Malcolm X en zwarte moslimleider

Voorstelling: Malcolm X and Elijah Muhammad: their last confrontation (When the chickens came home to roost) van Laurence Holder, door theatergroep Steppin'. Spelers: Malumba en Gylan Kain. Regie: Nadine LaVern. Gezien: 24/2 in Frascati, Amsterdam. Aldaar t/m 27/2.

Het is in historisch opzicht geen complete Malcolm X die de Amerikaans-Nederlandse theatergroep Steppin' dezer dagen ten tonele voert. Hij maakt weinig woorden vuil aan de blanke overheersers in zijn land en doet geen anti-joodse uitspraken, hij levert geen kritiek op de door Martin Luther King gepredikte geweldloosheid en zijn aanvankelijke weerzin jegens andermans pleidooien voor integratie komt evenmin aan de orde. Hier spreekt alleen de man die in de gevangenis is bekeerd tot een kuis en gelovig leven en in 1952 toetrad tot de zwarte moslim-organisatie Nation of Islam, waar hij elf jaar later zijn principes verraden zag door Elijah Muhammad, de leider van de beweging.

Het docudrama dat Laurence Holder daarover schreef onder de titel When the chickens came home to roost, bestaat hoofdzakelijk uit een gesprek tussen Malcolm X en de door hem aanbeden leider. Hij komt, als een man die zich bedrogen voelt, verhaal halen over het hardnekkige gerucht dat Elijah zes voormalige secretaresses van de Nation zwanger heeft gemaakt. Elijah ontkent en past op zijn ondergeschikte alle trucs toe die een leider in zo'n geval ter beschikking staan: hij fleemt, speelt de vermoorde onschuld, tracht Malcolm met zachte woorden tot rede te brengen, haalt opeens fel uit, veinst begrip voor 's mans bezorgdheid, vleit hem, werkt op zijn gemoed en probeert hem zelfs een schuldgevoel aan te praten. Hij speelt wanhoop: “You believe the lies, what am I goin' to do about that?” Malcolm laat zich inpalmen, verzet zich, gaat opnieuw overstag, komt met tegenwerpingen en belooft toch weer gehoorzaamheid.

Een puntige confrontatie tussen een strateeg en een rechtlijnig denker is dat - en Gylan Kain (als Elijah) en Malumba (als Malcolm X) spelen de golfbewegingen in de dialoog in al hun nuances uit. Holder heeft het gesprek echter ingebed in een paar korte scènes over de voorgeschiedenis en de nasleep, blijkbaar vooral bedoeld om de figuur van Malcolm X in een heldhaftiger daglicht te stellen. Aan het conflict voegen ze weinig toe. Te weinig om het dramatische niveau van dat ene gesprek te evenaren.