Kohl in Japan voor "versterking van de bilaterale dialoog'

TOKIO, 27 FEBR. Vergezeld van een zware delegatie industriëlen en bankiers is de Duitse bondskanselier, Helmut Kohl, gisteravond voor een vierdaags bezoek aangekomen in Tokio. Het is de vierde Aziatische hoofdstad die Kohl bezoekt tijdens zijn reis door dit werelddeel, die vorige week donderdag begon. Na New Delhi, Singapore, Jakarta en Tokio, bezoekt Kohl nog Seoul.

Het is voor het eerst in tien jaar dat een Duitse kanselier Japan aandoet, afgezien van Kohls deelname aan de wereldtop van de zeven belangrijkste industrielanden (G-7) in 1986 in Tokio, die overigens aanstaande juli weer in de Japanse hoofdstad wordt gehouden.

Kohls "shuttle'-diplomatie heeft volgens waarnemers vooral tot doel Duitslands diplomatieke en economische presentie in Azië meer gewicht te geven. Japan en Duitsland zien elkaar als “belangrijke partners”, zeggen bronnen op het ministerie van buitenlandse zaken in Tokio. De betrekkingen tussen beide landen stonden altijd in het teken van de Pax Americana. Het einde van de Koude Oorlog maakt de gedeelde belangen minder vanzelfsprekend. “Versterking van de bilaterale dialoog” is daarom noodzakelijk. Japan heeft geen sterke diplomatieke positie in Europa, Duitsland niet in Azië. Japan ziet Duitsland als de leider van Europa, Duitsland op zijn beurt Japan als leider van Azië.

Daarbij maakt men zich in Japan ongerust over oplaaiende ressentimenten in Duitsland jegens Japan, dat door zijn technologische en economische macht wordt gezien als een bedreiging. Een Duitse televisie-serie, waarin onverbloemd racistische taal is gebezigd over Japanners, heeft hier veel aandacht getrokken en bezorgdheid teweeggebracht.

Kohl heeft tijdens zijn gesprek vandaag met de Japanse premier, Kiichi Miyazawa, beklemtoond dat Japan Rusland financieel te hulp moet komen. Maar Japan stelt zich op het standpunt dat het eerst zijn noordelijke eilanden (Koerilen) terug wil hebben, die Rusland sinds 1945 bezet houdt. Japan heeft Rusland tot nu toe drie miljard dollar hulp toegezegd.

Ook is gesproken over de rol van Japan en Duitsland in de Verenigde Naties. Beide landen willen lid worden van de Veiligheidsraad. Kohl heeft al gezegd dat hij Japan voor wil laten gaan, “we hebben eerst andere problemen op te lossen en Japan is van grotere urgentie”. Frankrijk en Groot-Brittannië blokkeren vooralsnog een herverdeling van de permanente zetels in de Veiligheidsraad, omdat ze vrezen voor hun eigen zetel.

Anders dan Duitsland durft Japan geen troepen ter beschikking te stellen voor VN-operaties waarbij geweld niet wordt uitgesloten. Maar zelfs bij onschuldige vredesoperaties gaat Japan lang niet zo ver als zijn eigen wet op deze operaties toelaat. Het wees onlangs een verzoek af van VN-secretaris-generaal Boutros-Ghali om deel te nemen aan de VN-vredesmissie in Mozambique, hoewel de toestand in dit Afrikaanse land volgens Boutros-Ghali voldoet aan alle voorwaarden die de Japanse wet stelt. “Japanse deelname zou de Japanse publieke opinie te zwaar belasten”, meent de Japanse premier. Een groepje Japanse waarnemers moet nu ter plaatse poolshoogte nemen over de toestand.