Getroffen

Al enige tijd bespeur ik bij mezelf een misnoegen als ik hoor of lees over vliegrampen. Ik denk dat het te maken heeft met de overaandacht die hieraan wordt besteed.

Begrijp me goed, elke ramp is erg, zeker als er mensenlevens mee gemoeid zijn, maar mij ontgaat de dubbele kolom op de voorpagina zodra er een vliegtuig in Oost-China naar beneden is gekomen, of de toon van Radio 1 over dergelijke rampen: ""We houden u uiteraard op de hoogte. Zodra er nieuwe meldingen over de ramp binnenkomen onderbreken we deze uitzending.''

Ik hoef toch echt de andere verkeersrampen niet onder uw aandacht te brengen. Elk weekend, ik ben het juiste aantal even kwijt, zijn er geheid 22 verkeersdoden op de Franse autowegen, om van Nederland maar te zwijgen. En dan heb ik het alleen nog maar over verkeersslachtoffers, toch een dergelijk ingeburgerd begrip dat de meeste mensen niet eens weten dat er gedurende WW II meer Amerikanen omkwamen ten gevolge van verkeersongelukken dan aan de oorlog in de Pacific en Europa.

Dus enerzijds de morbide belangstelling van mensen voor spectaculaire ongelukken, waar de populistische kranten natuurlijk op inspelen en anderzijds de zwaar uitgemeten nasleep van dergelijke ongevallen, waarbij overlevenden het onderste uit de kan willen, waar het om vergoedingen gaat.

Ik werkte indertijd in de haven van Liverpool, en daar viel wel eens, door een menselijke fout waar niemand verantwoordelijk voor was behalve de werkgever van de foute aanpikker, een hijs uit de kraan. Normaliter staat er slechts één man aan dek, aan de rand van het ruim, om de kraandrijver signalen te geven. Viel er nu zo'n hijs, dan viel die altijd naast die man, want die stond natuurlijk niet aan de gevaarlijke kant van het ruim. Toch kwam het dan voor dat er dertien claims werden ingediend door mensen die "toevallig' net langsliepen en nu door de schrik onmachtig waren geworden. Aan de dood ontsnapt, dat werk. Ze kwamen soms van andere schepen aangehold.

Ik geef anderzijds toe dat de schadevergoedingen die de Nederlandse wetgeving voor dergelijk ongerief toekent wat aan de lage kant zijn. Zo had ik een half jaar geleden te maken met een geschil, waarbij een firma die reclame maakte voor een kaasje, de stem had nagebootst van een bekende televisie-presentator. Het werd in der minne geschikt voor de som van 12.500 gulden, geen groot bedrag als men nagaat dat ook de zanger Tom Waitts op de Amerikaanse Sterreclame werd nagedaan, niet eens zijn stem, maar slechts zijn stijl - en hij kreeg, na enig procederen, 2,6 miljoen dollar uitgekeerd. Wel een beetje meer dan hier, en ik moet zeggen, wel een beetje veel te veel meer dan hier, want dat is natuurlijk buiten proportie, zoals veel Amerikaanse schadevergoedingen buiten proportie zijn.

En wat gebeurt er nu: zodra iemand iets te maken heeft met een ongeval, dat enigszins te wijten is aan, althans op het conto komt van een grote maatschappij, dan willen ze heel erg veel geld zien.

En dus werd ik onaangenaam getroffen door die vereniging van claimers die zich nu al enige tijd keert tegen Martin Air, die hun immers het ticket naar Faro heeft verkocht. Het ongeluk was te wijten aan een zelden voorkomende valwind, in het Amerikaans windshear genoemd, die in Amerika al vaak de oorzaak was van vliegtuigongelukken vlakbij het vliegveld, zowel opstijgend als dalend. Maar zelfs in Amerika, het land van de claims, gaat niemand te keer over die "Act of God' zoals overmacht daar heet of beschuldigt iemand de luchtvaartmaatschappij van nalatigheid.

Hier wel.

Hier willen ineens allerlei passagiers, opgestookt door de media en de nieuwe "woordvoerder', gehoord worden als getuigen, omdat ze allemaal hebben gezien "dat de motor allang brandde' voordat het toestel aan de grond kwam en dat "de brandweerauto al reed'.

In plaats dat ze blij zijn dat de autoriteiten zo adequaat reageren en dat de brandweer zo snel ter plaatse was, nee, er wordt maar doorgezocht naar "aanwijsbare fouten', alsof de maatschappij het toestel al brandend uit Schiphol had laten vertrekken, met van die halve aantijgingen als "de stewardess was de hele weg al bang' (ik heb nog nooit een stewardess zoiets horen zeggen) en "die andere motor deed ook al zo raar'.

Nu de luchthavenautoriteiten geantwoord hebben dat dat allemaal onzin was, is deze woordenwisseling ineens "volslagen prematuur' volgens diezelfde woordvoerder die het het eerste aanzwengelde bij iedereen. Voor het geval u niet weet over wie ik het heb, het is die man in beeld met dat staartje waar die vrouw ineens overheen ging hangen. Ook de ANWB, waarheen de passagiers nota bene zelf door Martin Air werden gestuurd (4 opties werden aangedragen: eigen advocaat, rechtsbijstandsverzekering, Orde van Advocaten of ANWB), begint nu ineens brood te zien in de rel (""Onze cliënten zijn niet gek, hun ooggetuigeverslagen zijn heel consistent''). Nou, ik wed dat er weinig van overblijft, ooggetuigeverslagen kennende. Ze hebben geen idee.

Ik heb het maar niet over de passagiers die weigerden met het repatriëringsvliegtuig terug te gaan naar Nederland (""We gaan niet meer vliegen. Laat ze maar een trein sturen. Ze hebben toch ook een vliegtuig gestuurd?'') en ook niet over de man die inzake vier ongeschonden familieleden (vrouw, kleuter en baby) 40.000 gulden kreeg en toen meldde dat hij daarmee niet uitkwam omdat zijn koffer meer waarde aan spullen bevatte dan 40 mille.

Smartegeld is natuurlijk op zijn plaats. Maar de manier waarop staat me een beetje tegen. Volgens het Verdrag van Warschau hoeft een luchtvaartmaatschappij niet meer dan 41.000 gulden uit te keren. Dit bedrag is in 1980 door Martin Air verhoogd tot 100.000 gulden. Het bod van maximaal 250.000 per passagier lijkt dus nogal genereus.