Top

HET VERLANGEN IS wel verklaarbaar: zolang mogelijk doen alsof er niets aan de hand is. Dagelijks stapelen de aanwijzingen zich op dat president Jeltsin in grote moeilijkheden verkeert en dat zijn hervormingsprogramma in onwil en hyperinflatie vervluchtigt. Maar de nieuwe Amerikaanse president stemt toch in met een snelle topontmoeting en wekt daarmee de indruk dat hij Jeltsin nog steeds als een volwaardige gesprekspartner beschouwt. Helaas ziet het voornemen er ook uit als een wanhoopsgebaar. Achter Jeltsin gaapt de onpeilbare afgrond van een politiek-economische crisis die in omvang en intensiteit de ondergang van de Sovjet-Unie tot een rimpeling in de Russische geschiedenis dreigt te maken.

Concreet kan de Amerikaanse regering, ook gezien haar eigen financiële problemen, niet veel meer doen dan hulp aanbieden bij symptoombestrijding. De afwikkeling van de nucleaire erfenis van de Sovjet-Unie, militair en civiel, staat terecht in het centrum van de belangstelling, maar het daadwerkelijk vergroten van de veiligheid op dit gebied blijkt onbegonnen werk. De energiebehoefte laat het sluiten van gevaarlijke centrales niet toe, uitvoering van de internationale verdragen tot vermindering van de atoomarsenalen wacht op een vergelijk in de tussen Rusland en Oekraïne slepende kwestie over de verdeling van lusten en lasten uit de Sovjet-boedel.

Op financieel gebied kan Clinton een goed woordje doen bij Moskous schuldeisers. Een nieuwe schuldenregeling die Rusland wat adem verschaft, zou Jeltsins binnenlandse positie misschien iets kunnen versterken. Maar dergelijke transacties spelen zich af ver van de dagelijkse noden van de gemiddelde burger en de effecten ervan in de economie laten op zich wachten en zijn niet eenvoudig tot die ene noemer te herleiden. Bovendien, de Russische regering zou in staat moeten zijn om de haar gegunde tijdwinst te benutten voor hervormingen, en daar stuit zij nu juist weer op de politieke oppositie en op het groeiende aantal etnische en ideologische implosies in het land.

TOEN Gorbatsjov ten onder ging werd Bush verweten dat hij te lang op het verliezende paard had gewed. Achteraf heeft dat geen verschil gemaakt: Jeltsin had de Amerikanen even hard nodig als zijn voorganger en ten slotte ziet ook de Russische president er niet uit als iemand die de race volbrengt. Uiteindelijk zal Clinton dan ook de vraag moeten beantwoorden hoe zonder Jeltsin verder te gaan. Ofwel met Jeltsin, maar zonder dat deze in staat is een Rusland te scheppen dat de Amerikanen graag zouden zien ontstaan. De komende top mag al geslaagd worden genoemd, als hierover helderheid zou worden verstrekt.