Tijdreis

Kit Pearson: Een handvol tijd. Met tekeningen van Patsy Backx. Uitg. Jenny de Jonge. Prijs ƒ 24,75. Vanaf ca. 11 jaar.

Els Pelgrom: Ongeboren Roulf. Met tekeningen van Jan Jutte. Uitg. Querido. Prijs ƒ 22,90. Vanaf 10 jaar.

Op de achtergrond zien we een paar zeilbootjes op het water en een strandje waar vijf kinderen met een hond lopen te dollen. Op de voorgrond staat met afgewend hoofd een meisje dat er overduidelijk niet bij hoort. Dit trieste vakantietafereel, een wonderschone aquarel van Patsy Backx, siert het omslag van Een handvol tijd van de Canadese schrijfster Kit Pearson.

Norah, de hoofdpersoon in Pearsons De hemel valt (in 1991 in Nederlandse vertaling uitgebracht en goedgekeurd met een Vlag en Wimpel), was een vanuit Engeland naar Canada geëvacueerd meisje dat de strijd aanbindt met het haar opgedrongen eenzame bestaan. Patricia bevindt zich in Een handvol tijd in een vergelijkbare situatie, al is het geen oorlog. De twaalfjarige Patricia wordt door haar ouders naar een haar onbekende oom en tante gestuurd, die met hun gezin vakantie houden in Alberta. Ze voelt zich er slecht op haar gemak, niet alleen omdat ze weet dat haar ouders nu hun echtscheiding gaan regelen, maar ook omdat het niet botert tussen haar en al die nieuwe neven en nichten.

Een succes lijkt de vakantie niet te worden voor de mollige, weinig sportief aangelegde Patricia. Zij ziet niets in activiteiten als hutten bouwen en kanovaren en om die reden zien haar neven en nichten weer niets in haar. Potje, zoals ze haar pesterig noemen, zoekt uit verveling haar toevlucht in een bij het vakantiehuisje horend gastenverblijf, en daar vindt ze onder de vloer een oud horloge, dat blijkens de inscriptie ooit, in 1929, aan haar grootmoeder cadeau werd gedaan. Het horloge blijkt letterlijk een sleutel tot het verleden te zijn: nadat ze het heeft opgewonden bevindt Patricia zich opeens in een andere tijd, vijfendertig jaar geleden. Ze ziet haar moeder zoals die als meisje van twaalf haar vakantie op dezelfde plek doorbracht. Met deze Ruth, een eenzaam wezentje, blijkt Patricia veel meer gemeen te hebben dan met de Ruth die haar moeder is geworden: een sterke, maar nogal koele en vooral in haar carrière genteresseerde vrouw.

De opzet van Een handvol tijd doet denken aan de film Back to the future, waarin Michael J. Fox per tijdmachine verzeild raakt in het tienerverleden van zijn ouders, ergens halverwege de jaren vijftig. Maar terwijl Fox als reëel personage tussen de tieners van toen wandelt, volgt Patricia Ruth en haar familie als een schim, onzichtbaar voor de anderen. Ze grijpt niet in, ze registreert alleen, maar niet zonder resultaat: door haar reizen in het verleden van haar moeder leert Patricia niet alleen zichzelf kennen, ze put er ook de kracht uit die ze in het heden zo hard nodig heeft. Er ontwikkelt zich een vriendschap met haar aanvankelijk zo kattige nichtje en langzaam maar zeker krijgt ze meer zelfvertrouwen.

Alleen al omdat het er zo prachtig uitziet is Een handvol tijd een boek om te hebben. Maar ook omdat het erom vraagt stukgelezen te worden, wegens de plezierige zomerse sfeer die Pearson weet op te roepen. Het contrast tussen de zorgeloze vakantiepret en het moeizame getob van Patricia is schrijnend en daarom des te indringender.

Niet minder sfeervol maar wel veel minder overtuigend is Ongeboren Roulf van Els Pelgrom, een nogal dwaas verhaal over een manneke dat kort na zijn geboorte besluit om weer in de buik van zijn moeder te kruipen. Iedere nacht komt Roulf weer te voorschijn om het leven te verkennen, en dat bevalt hem maar matig: het fornuis in de keuken is eng (want heet), en de maan ook, want die lacht. Behalve zijn moeder, die als keukenmeid op boerderij De Goldhoorn werkt, weet niemand van Roulfs bestaan, totdat de kinderen van de boer hem opmerken. Vanaf dat moment verlegt Pelgrom het accent naar dit tweetal en opeens vliegen de jaren voorbij. Zowel de zoon als de wanstaltig dikke dochter van de boer wacht een toekomst op de kermis.

Dit absurde verhaal heeft wat de sfeertekening betreft wel iets weg van Simone Schells Marie Pouceline, maar dat boek is veel meeslepender en heeft bovendien een kop en een staart. Pelgrom steunt in Ongeboren Roulf wel erg zwaar op het idee van dat rare ventje dat maar niet liever niet geboren had willen worden. Hoe het verder moest, deed er blijkbaar niet zoveel toe. En iets te vaak schoot mij een zin door het hoofd die het vroeger altijd zo goed deed in boeken over literatuur: wat wil de schrijver hiermee zeggen?