President Clinton overweegt tweede ronde van bezuinigingen

WASHINGTON, 26 FEBR. De Amerikaanse president Bill Clinton overweegt een tweede ronde belastingverhogingen, boven de 253 miljard dollar die hij al heeft gevraagd voor de komende vier jaar. Het vragen van meer offers kan de matige steun voor zijn economische plan doen afkalven, zeker omdat de middenklasse het moet opbrengen. Maar Clinton heeft extra geld nodig om de hervorming van de ziektekostenverzekering te financieren. Hij moet tegelijkertijd kosten beheersen en een grote groep onverzekerde Amerikanen verzekeren. Dat leidt in ieder geval tot meer uitgaven in de eerste fase.

In gezelschap van een verzameld groepje enthousiaste vakbondsleiders en zakenlieden zei Clinton gisteren dat hij een belasting op “zondige” goederen overweegt zoals drank en tabak. “Er moet een manier zijn om wat inkomsten terug te winnen”, zei hij over de verzekeringskosten. “Ik denk dat we een ton geld aan particuliere verzekeringen en in belastinggeld uitgeven om de gezondheidsproblemen aan te pakken, die hebben te maken met ongezonde gewoonten, speciaal roken”, zei hij.

Achter hem stond op dat moment onder anderen August Busch van de biergigant Anheuser Busch. De 18 miljard dollar die dergelijke accijnzen opbrengt worden niet genoeg geacht voor de extra kosten. Het door Hillary Rodham Clinton geleide ziektekostenteam overweegt ook een inkomstenbelasting op door bedrijven betaalde ziektekostenpremies. Dat is een weinig populair idee, omdat deze premies buitengewoon hoog zijn. Het Witte Huis heeft ook een plannetje voor een vijf procents heffing op bijna alle verkochte goederen.

De Republikeinse oppositie, die op wraak uit is voor twaalf jaar Democratische tegenwerking van hun president, verwelkomt de proefballonnetjes van Clinton over nieuwe belastingen. Door hun bittere en luide klachten zijn de Republikeinse Congresleden er al in geslaagd om bij het publiek in te prenten dat Clintons economische plan hoofdzakelijk een belastingverhoging is en op de tweede plaats een bezuiniging. Volgens een recente peiling van Times Mirror heeft Clinton nog wel om en nabij de 59 procent algemene steun. Maar een zelfde meerderheid vat Clintons plan op als een belastingverhoging.

Het Amerikaanse publiek koestert grote twijfels of Clinton de aangekondigde bezuinigingen ernstig neemt. Gezien het verleden is dergelijke twijfel gerechtvaardigd. De belastingverhoging en de 165 miljard dollar extra uitgaven zullen het waarschijnlijk wel halen in het Congres. Congresleden geven graag geld uit, zeker als het hun eigen district ten goede komt. Maar de bezuinigingen ontaarden altijd in touwtrekken tussen machtige Congresleden die hun belangengroepen en districten leed willen besparen.

De kluwen rollebollende commissievoorzitters, onderkoninkjes en lobbyisten kunnen dan de grootste verrassingen produceren. Het resultaat heeft weinig te maken met wat het Witte Huis heeft voorgesteld. Belangrijke Democratische Senatoren, zoals defensiehouwdegen Sam Nunn en de begrotingsspil Robert Byrd hebben al laten weten dat ze Clintons plan niet onvoorwaardelijk steunen.

Clinton heeft nu het tempo in het Congres versneld. Vóór Pasen moeten het Huis en de Senaat stemmen over het stimuleringspakket van 31 miljard dollar voor infrastructuur en andere "investeringen'. Vrijwel direct daarna moet het Congres over een algemene begrotingsresolutie stemmen, waar het hele pakket, inclusief de moeilijke bezuinigingen in staan omschreven. Deze resolutie heeft slechts symbolische betekenis. Bij de begrotingsbehandeling mag het Congres er altijd weer van afwijken.

De besnoeiingen van Clinton zijn niet draconisch. Het gaat duidelijk niet om een hervorming van de overheid. Veel uitdijende bureaucratieën zijn in stand gebleven. De grootste bezuiniging is die op defensie (111 miljard), daarna komt de belastingverhoging voor de top twintig procent AOW-trekkers, hetgeen ook als een besnoeiing wordt geteld.

Het Begrotingskantoor van het Witte Huis heeft een volgens economische deskundigen pessimistische schatting van de ontwikkeling van het gat in de begroting. De economische groeicijfers zijn laag gehouden. Clinton zegt dat hij het spel zo eerlijk mogelijk wil spelen en de zaken niet zo rooskleurig wil voorstellen als zijn Republikeinse voorgangers. Bovendien kan hij de huidige slechte toestand van de begroting toeschrijven aan de Republikeinen. Als het tekort later veel lager uitvalt dan voorspeld, komt het op Clintons conto. En misschien zijn de voorziene bezuinigingen dan niet meer zo hard nodig.

Clinton heeft gezegd dat zijn kritici maar met specifieke voorstellen voor bezuinigingen moet komen. De Republikeinse leider in de Senaat, Robert Dole, riposteerde dat hij nog steeds geen bijzonderheden heeft gezien van de bezuinigingsvoorstellen. “We willen wel meespelen”, zei hij. “Maar ik wil pas spelen als ik alle mensen in de Senaat heb gezien, alle details.” Senator Phil Gramm stelde voor om te beginnen met het schrappen van de extra uitgaven.

Sommige medestanders van Clinton zeiden dat het stimuleringspakket niet echt nodig is. De president hoeft de pil niet te vergulden voor de kiezers. Maar Clintons medewerkers houden vol dat stimulering nodig is om psychologische redenen. De 300.000 tot 500.000 extra banen zouden net dat extra duwtje geven in een economie waar de produktiviteit groeit maar het aantal banen stabiel blijft. Volgens berekeningen zou het grootste effect van het stimuleringsplan te merken zijn tijdens de Congresverkiezingen in 1994, net als de groei weer wat zou afremmen. Met name in de senaat heeft Clinton alle Democratische hens aan dek nodig om zijn plannen erdoor te krijgen. Hij kan zich geen verliezen meer veroorloven. Het werkt echter zelden zoals planeconomen vooraf hebben bepaald.

De Democratisch gezinde Washington Post noemde het gisteren in het hoofdartikel schamper “mini-stimulus”. “Clinton begint de aanval op het begrotingstekort met een stortvloed van nieuwe uitgaven”, schreef de Post. Het is typerend voor Clinton, die graag alles tegelijk wil hebben, groeiprikkel én inkrimping. Soms raakt hij verstrikt in zijn eigen symboliek.