Hoofd BVD zit anno 1993 op rozen voor de camera

Nu het "Rode Gevaar' niet meer bestaat en dus niet meer bestreden hoeft te worden, is de Binnenlandse Veiligheids Dienst salonfahig geworden. Het oprollen van terroristische en misdadige organisaties, tegengaan van proliferatie van massavernietigingswapens en bescherming van vitale industrieen, waar de dienst zich vandaag de dag hoofdzakelijk mee bezig zegt te houden, zijn geen omstreden doelstellingen.

Een dergelijke taakomschrijving leidt niet zo snel tot genante verwikkelingen als het politieke activisme waarop de BVD zich voorheen concentreerde en dat gepaard ging met het afluisteren van telefoons van wereldverbeteraars en het aanleggen van dossiers over de vredesbeweging. Vandaar dat BVD-directeur Arthur Docters van Leeuwen zich zo langzamerhand als media-ster kan ontpoppen. Openheid is zijn credo en dat is alleen maar toe te juichen, alhoewel het gevaar bestaat dat die nieuwe openheid slechts een vlag is die een nog altijd oncontroleerbare lading dekt.

Gisteravond was Docters van Leeuwen hoofdgast in het VARA-programma Bij Witteman, waar rechtenstudenten en leerlingen van de politieacademie hem mochten ondervragen. Wat een verschil met de jaren '70 en '80. Toen wist vrijwel niemand wie directeur van de BVD was en de VPRO zond met een verborgen camera gemaakte opnames uit van CPN-leden en vredesactivisten die door de veiligheidsdienst waren benaderd om tegen een geringe vergoeding inlichtingen te verstrekken. Van dergelijke methodes om mensen te corrumperen en tot verklikkers te maken werd schande gesproken, er werden persconferenties aan gewijd en Kamervragen over gesteld.

Toen Witteman gisteravond peilde of er onder zijn publiek mensen waren die voor de BVD zouden willen werken, gingen er spontaan verscheidene vingers omhoog. Doctors van Leeuwen deed zich dan ook kennen als een aimabel en verstandig mens en was zelfs niet te beroerd om een paar onthullingen te doen. Zo vertelde hij dat de geheimzinnige groepering die _ nog voordat de glazenier met zijn bekentenis kwam _ per brief de aanslag op het Auschwitz-monument opeiste zich tooit met de naam Belgische Nationaal-Socialistische Studenten. In samenwerking met de Belgische zusterorganisatie van de BVD gaat het onderzoek naar dit genootschap door, want “de briefschrijver is op het slechte pad. Nu claimt hij nog een niet-gepleegde aanslag, maar straks pleegt hij er misschien daadwerkelijk een. Dit soort dingen moet je in de kiem smoren.”

Een ander nieuwtje was dat de BVD ervan op de hoogte was dat Delft Instruments zonder vergunning nachtkijkers verkocht aan Irak en het bedrijf gewaarschuwd heeft dat de Amerikanen daar grote problemen mee zouden hebben. Delft Instruments raakte inderdaad in moeilijkheden, wat de BVD-chef niet zonder leedvermaak vermeldde: “Dan hadden ze maar moeten luisteren”.

Docters van Leeuwen zat op rozen voor de camera. Weliswaar probeerde Witteman hem aan de tand te voelen over de nog altijd niet opgeloste bomaanslag op het huis van staatssecretaris Kosto van justitie, maar de politie- en rechtenstudenten slaagden er nauwelijks in een kritische vraag te formuleren. De student die zich beklaagde over het ontbreken van een constitutionele grondslag voor de BVD kreeg het vriendelijke advies aan deze gedachte eens een boeiend artikel te wijden. Mogelijk doelde de vragensteller met de cryptische verwijzing naar een ontbrekende constitutionele grondslag op iets anders, namelijk de gebrekkige parlementaire controle op de BVD, een onderwerp dat niet ter sprake kwam, evenmin als de onmogelijkheid voor betrokkenen om ondanks de BVD-glasnost kennis te nemen van hun door de BVD aangelegde dossiers.