CPB: tekort rijk 9 miljard boven norm

DEN HAAG, 26 FEBR. Zonder extra maatregelen komt het financieringstekort van het rijk volgend jaar niet 8 maar 9 miljard gulden boven de norm van het regeerakkoord. De koopkracht van de minima zal mogelijk met twee procent dalen, zelfs bij handhaving van de koppeling.

Het aantal werklozen zal in 1993 en 1994 met tienduizend méér stijgen dan de 107.000 die twee weken terug werd verwacht. Dit blijkt uit nieuwe, nog geheime berekeningen van het Centraal Planbureau. De Centraal Economische Commissie, een college van topambtenaren, zal het kabinet binnenkort adviseren wat te doen. Minister Kok (financiën) heeft al gesuggereerd dat er in 1994 niet meer dan zes miljard kan worden bezuinigd.

Kok en de fractietop van de PvdA erkennen dat ook de laagstbetaalden volgend jaar financieel zullen moeten inleveren om zoveel mogelijk werkgelegenheid te redden. Een garantie dat de sociale minima er in koopkracht niet op achteruit zullen gaan, durft de PvdA niet te geven. Het CDA vindt dit al langer. Beide fracties stellen dat werkgelegenheid belangrijker is dan koopkrachtbehoud.

Volgens de meest recente CPB-cijfers zal de collectieve lastendruk volgend jaar uitkomen op 53,9 procent. Ook dat is ruim boven de norm van het regeerakkoord (53,6 procent).

De economische groei blijft volgens het Planbureau dit jaar beperkt tot 0,6 procent. Twee weken geleden verwachte het CPB nog een groei van 0,8 procent. In 1994 zou de groei van het bruto binnenlands produkt uitkomen op 2 procent. De inflatie (prijsindex van het Centraal Bureau voor de Statistiek) zou tot 2 procent beperkt blijven. Het CPB gaat net als vorig jaar uit van een dollarkoers van ƒ 1,85.De minister van financiën moet volgende maand met de zogenoemde Kaderbrief komen, waarin hij de hoofdlijnen schetst van de rijksbegroting voor 1994. Kok zal daarin bezuinigingen aankondigen met een omvang van 6 tot 9 miljard gulden. Bovendien staat het kabinet voor de taak al afgesproken bezuinigingen voor 1993 in concrete maatregelen om te zetten.

De inzet van CDA-minister De Vries (sociale zaken en werkgelegenheid) is opnieuw het verhogen van het arbeidskostenforfait, het bedrag dat werknemers op hun inkomstenbelastig in mindering mogen brengen. Op die manier wordt het verschil tussen lonen en uitkeringen groter en dat is goed voor de werkgelegenheid, aldus De Vries, wiens voorstel het vorig jaar niet haalde.

Pag 3: PvdA hoopt op behoud koppeling

De PvdA heeft de koppeling van uitkeringen aan de lonen nog niet opgegeven. Maar gelet op de groeiende werkloosheid wordt het zeer waarschijnlijk geacht dat het kabinet ook in 1994 de koppeling moet laten schieten.

Het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid heeft verder ten behoeve van de begrotingsbesprekingen op een rij gezet welke bezuinigingen er zoal op de sociale zekerheid in theorie mogelijk zijn. Het gaat daarbij om tientallen mogelijkheden, zonder dat er al sprake is van enig besluit of voorstel, onderstreept een woordvoerder.

Ook de kinderbijslag is in dit verband onderzocht, al wordt noch in PvdA-kring, noch in CDA-kring verwacht dat daarop substantieel zal worden bezuinigd. “Maar niets is uitgesloten”, zei het Tweede-Kamerlid Terpstra van het CDA, financieel woordvoerder van zijn fractie, vanochtend. Het CDA vindt dat in elk geval op de sociale zekerheid moet worden bezuinigd. Beter dan te korten op de kinderbijslag kan het kabinet de uitkeringen voor alleenstaanden verlagen, vindt het CDA. In de fractie gaan geluiden op om de bijstandsuitkeringen voor alleenstaanden te verlagen van 70 procent van het minimumloon naar 50 procent.

Kok en ook minister Ritzen van onderwijs hebben al eens gesuggereerd de kinderbijslag inkomensafhankelijk te maken. Tot de onderzochte mogelijkheden behoren verder onder meer het "bevriezen' van de kinderbijslag voor het eerste kind, het afschaffen ervan vanaf het derde kind tot en met zelfs het volledig afschaffen van de kinderbijslag. Anderzijds bereidt de PvdA-fractie een fiscaal wetsvoorstel voor, waarvan juist verhoging van de kinderbijslag onderdeel is.

Ook andere ministeries zijn genoodzaakt te zoeken naar nieuwe bezuinigingen. Het CDA denkt daarbij onder meer bij de inkomensonafhankelijke objectsubsidies in de volkshuisvesting, de studiefinanciering, milieusubsidies, de rechtshulp en vooral de sociale zekerheid. Verder hoopt het CDA de PvdA zover te krijgen dat zij instemt met een systeem van eigen bijdragen in de volksgezondheid.