Minister VS verlaat Israel optimistisch

TEL AVIV, 25 FEBR. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, is er de afgelopen twee dagen in Jeruzalem niet in geslaagd een datum vast te stellen voor hervatting van het Israelisch-Arabische vredesoverleg. Niettemin heeft hij Israel vanmorgen optimistisch verlaten. Tijdens een korte persconferentie samen met premier Yitzhak Rabin sprak hij gisteravond de hoop uit dat binnen enkele weken een oplossing kan worden gevonden voor het probleem van de op 17 december door Israel naar Libanon uitgewezen Palestijnen van de moslim-fundamentalistische organisaties Hamas en Islamitische Jihad.

Tijdens de onderhandelingen met de Israelische leiders en de Palestijnen is gebleken dat dit vraagstuk althans voorlopig de voortzetting van het in Madrid begonnen vredesproces ophoudt. Christopher legde gisteren de door Faisal Husseini geleide Palestijnse delegatie een aantal met Israel uitgewerkte voorstellen en gedachten voor, die dit obstakel uit de weg zouden kunnen ruimen. De Palestijnse woordvoerster dr. Hanan Ashrawi wees deze voorstellen na afloop van het onderhoud niet van de hand. Zij legde er de nadruk op dat een beslissing door de PLO in Tunis zal worden genomen.

Christopher wees gisteren een Palestijns verzoek om de dialoog met de PLO te hervatten van de hand. Hij verklaarde nadien tegenover het persbureau Reuter terroristische aspecten te zien in deze overkoepelende Palestijnse organisatie. Toch is PLO-leider Yasser Arafat volgens door de krant Hadashot aangehaalde politieke kringen de arbiter van het vredesproces geworden.

Van zijn instemming met de nieuwe voorstellen en gedachten hangt het af of het vredesproces weer op gang kan worden gebracht. Ondanks de uitgesproken vredeswil van de Arabische landen is tijdens het bezoek van minister Christopher aan het Midden-Oosten gebleken dat Syrië, Jordanië en Libanon met steun van Egypte zonder een aanvaardbare oplossing van het vraagstuk van de uitgewezen Palestijnen niet naar het vredesoverleg terugkeren. De Israelische ambassadeur bij de VN heeft Jeruzalem zelfs gewaarschuwd dat de Arabische landen uit zijn op een nieuwe bijeenkomst van de Veiligheidsraad van de VN om Israel te dwingen resolutie 799 naar de letter uit te voeren, dat wil zeggen alle uitgewezen Palestijnen onmiddellijk en onvoorwaardelijk terug te nemen.

Dat is aanzienlijk meer dan de bereidheid van Israel om in versneld tempo uitgewezen Palestijnen terug te nemen en verschillende aspecten van de bezettingspolitiek te verlichten. Het touwtrekken rondom deze problematiek kan nog wel enkele weken duren, hoewel de Amerikaanse ambassadeur in Israel vanmorgen zei binnen enkele dagen een verklaring te verwachten over hervatting van het vredesproces. De verwachting in Jeruzalem is dat het vredesoverleg dit voorjaar zal worden hervat en dat uiteindelijk de Palestijnen geen andere keus hebben dan zich aan het vredesproces te conformeren. Op zijn laatst zal dat volgens de Israelische inschatting van de situatie duidelijk worden tijdens de ontmoeting tussen president Bill Clinton en Rabin op het Witte Huis, over drie weken. Dan zal ook blijken wat precies de betekenis is van de Amerikaanse bereidheid "een volledige partner' in het vredesproces te zijn.

De Palestijnen zijn met deze opstelling van Christopher nogal ingenomen omdat zij dit uitleggen als diplomatieke verhulling van mogelijke Amerikaanse druk op Israel. Christopher heeft in Jeruzalem nagelaten, zeker in het openbaar, de schijn te wekken van Amerikaanse druk op Israel. De Amerikanen weten dat Rabins vurig verlangen om, om binnenlands-politieke redenen, nog dit jaar een vredesdoorbraak te forceren hem onder druk plaatst grote beslissingen te nemen. Het binnenhalen van vrede is raison d'être van zijn regering en wellicht de enige hoop voor de socialisten om aan de macht te blijven. Op het gebied van de werkloosheidsbestrijding en economische groei zijn de resultaten van de socialistische regering nogal mager.