Hannan en Laila kiezen niet kakkerig

Veel allochtone kinderen doen het op school minder goed dan hun Nederlandse leeftijdgenootjes. Maar hun ouders zien het belang van onderwijs wel degelijk in.

De ramen van de Aeneas Mackay basisschool in Utrecht zijn verlicht en de deur staat wijd open. Het is al druk als Hannan (12) en Laila (11) met hun moeder binnenstappen. In de gymzaal staan rijen stoelen, in de meeste lokalen zijn de tafeltjes aan de kant geschoven om plaats te maken voor borden met affiches, schema's en foto's van scholen. Het is woensdagavond en op de Mackayschool wordt "scholenmarkt' gehouden. Alle "achtste-groepers' uit de wijken Zuilen en Ondiep komen er met hun ouders naar toe.

De zusjes Hannan en Laila hebben het nodige voorwerk verricht, de meester is al bij hen thuis geweest om over hun schoolkeuze te praten. Het zijn twee pientere meiden en ze hebben allebei een HAVO/VWO-advies meegekregen. Ze willen naar dezelfde school en het liefst ook nog samen in één klas. Hun moeder is het daar volledig mee eens: zo kunnen ze elkaar helpen bij het huiswerk en aanmoedigen als het eens wat moeilijker gaat. De familie Naji is afkomstig uit Marokko, dat wil zeggen: de ouders. De zes dochters van wie de oudste zestien is en de jongste anderhalf, zijn allemaal in Nederland geboren.

Van alle Marokkaanse leerlingen bevindt zich volgens gegevens van het ministerie van onderwijs eenvierde in het individueel beroepsonderwijs, slechts eenderde in het algemeen vormend onderwijs. Minder dan drie procent gaat naar het VWO. Van de Turkse leerlingen gaat eenvijfde naar het individueel beroepsonderwijs, ruim 40 procent naar het algemeen vormend onderwijs en ruim vijf procent naar het VWO.

God is God

""Worden er ook klasseavonden gehouden?'' vraagt Hannan, een vragenlijstje in de hand, in het lokaal waar College de Klop zich presenteert. ""Zeker weten'', antwoordt Leila Benkaddour. Ze is ook van Marokkaanse afkomst en zit nu in 5-VWO op De Klop. ""Er is een feestcommissie op school die disco's organiseert en zo. Maar er is ook een fotoclub en een schaakclub'', voegt ze er aan toe.

Mevrouw Naji houdt zich een beetje op de achtergrond. Zij en haar man, die vanavond niet kon komen, zijn inmiddels al aardig thuis in het Nederlandse onderwijs: hun twee oudste dochters hebben de stap naar het voortgezet onderwijs al gemaakt. Soraya (16) doet dit jaar eindexamen MAVO en Dannas (13) is afgelopen schooljaar op de MAVO begonnen. Hannan en Laila worden door hun ouders redelijk vrijgelaten in hun schoolkeuze. Ze gaan niet automatisch naar dezelfde school als hun oudere zusjes. Ook een katholieke school als het Sint Bonifatius College lijkt de moeder een goede beslissing: ""God is God'', zegt ze, ""die is er toch voor iedereen.'' Ze vindt het wel belangrijk dat de school die Hannan en Laila kiezen een beetje streng is en goed onderwijs geeft. ""Katholiek onderwijs heeft een goede naam'', zegt ze.

""Dochters zijn niet anders dan zonen'', zegt vader Naji een week later, bij het gezin thuis. ""Ze moeten op school goed leren, dat is belangrijk voor hun toekomst.'' Van hoofddoekjes en meisjes die de deur niet uitmogen moeten ze niets weten in huize Naji. Ze hebben wat dat betreft al genoeg ellende in hun omgeving meegemaakt. Kinderen die van huis weglopen of, zoals Soraya vertelt, ""meisjes die in een lange broek van huis gaan, maar in hun schooltas een heel kort broekje hebben dat ze op school aantrekken. Ook make-up doen ze op school op. Als ze naar huis gaan halen ze het er allemaal weer af''. Mevrouw Naji is zelf opgegroeid in Casablanca. Naar school gaan was normaal en ze kreeg van haar ouders altijd zakgeld. ""Het is niet de islam'', zo vat haar man de discussie samen, ""het zijn de ouders.''

De Naji's hebben hooggespannen verwachtingen van hun dochters. Ze gaan naar elke ouderavond en al hun rapporten worden uitvoerig bestudeerd en vergeleken met eerdere rapporten. Ze waren dan ook hogelijk verbaasd toen de oudste dochter vier jaar geleden een LBO-advies meekreeg van haar meester. Ze had altijd goede rapporten, vertelt mijnheer Naji. Hij nam geen genoegen met dit advies en stapte naar College Blaucapel. Zonder veel problemen heeft Soraya daar de MAVO doorlopen en volgend jaar gaat ze naar het middelbaar toeristisch onderwijs. ""Ik wil stewardess worden'', glundert ze. Maar het verhaal is nog niet afgelopen, vorig jaar gebeurde hetzelfde met dochter Dannas. Ook zij kreeg een LBO-advies. Van dezelfde meester. Mijnheer Naji ging met haar rapporten naar de katholieke St. Gerardus Majella MAVO en de directeur wilde haar graag accepteren. ""En ik heb nog niet lager dan een 6,8 gehaald'', roept Dannas uit een hoek van de kamer. De maat was vol, vonden de ouders. Hannan en Laila werden van school genomen en naar de protestants-christelijke Mackayschool gestuurd. ""Ik heb tegen die meester gezegd dat hij een LBO-advies geeft omdat wij buitenlanders zijn'', zegt vader Naji verontwaardigd. De meester ontkende dat in alle toonaarden.

Hannan en Laila hebben inmiddels hun keuze gemaakt. College Blaucapel viel verreweg het beste in de smaak. ""Er zitten tenminste gewone kinderen op'', zegt Hannan. ""Op het Bonifatius College vond ik ze een beetje kakkerig.''