Bananeschil

Bananen bestaan in soorten en maten. Behalve honingbananen, bakbananen, groen en gele bananen bestaan in de Europese Gemeenschap ook goede en slechte bananen. De goede bananen zijn afkomstig van tropische eilanden die geassocieerd zijn met de EG en uit enkele subtropische gebieden binnen de Gemeenschap. Uit Midden- en Zuid-Amerika komen de goedkopere plantagebananen, die worden afgerekend in dollars en daarom dollarbananen worden genoemd. Dit zijn de slechteriken in het bananenconflict.

Een gelegenheidscoalitie van voormalige koloniale Europese mogendheden en Derde-wereldactivisten zet zich in voor de Eurobanaan. Ze hebben een overwinning behaald nu de EG heeft besloten ter bescherming van de duurdere bananen uit de ex-kolonien de import van dollarbananen aan banden te leggen en boven een bepaalde hoeveelheid zwaar te belasten. Deze maatregelen zijn nodig omdat vanaf 1 januari de interne markt een feit is en goederen, dus ook bananen, vrij in de EG mogen worden verhandeld. Dat vroeg om een gemeenschappelijke behandeling van de bananenimport, die tot nu toe van land tot land uiteenliep. Duitsland kende helemaal geen invoerrechten op bananen, Nederland en Belgie een tarief van 20 procent en Frankrijk, Groot-Brittannie en Spanje weerden dollarbananen.

De argumenten voor bescherming van de Eurobanaan zijn van een hoog Max- Havelaargehalte. De redenering dat het gaat om een keuze tussen milieuvriendelijke produktie op kostgrondjes tegenover grootschalige commerciele plantages die deel uitmaken van internationale fruitconcerns is misleidend. Ook de regio's waar de dollarbananen vandaag komen, zijn voor hun werkgelegenheid en harde valuta afhankelijk van de bananenexport. Het belang van ontwikkeling van Guadeloupe of dominica, eilandjes in de Caraibische Zee, is niet van een hogere orde dan dat van Honduras of Ecuador.

Het bananenprotectionisme heeft in de EG gezegevierd. Dat is nadelig voor de fruithandelaars en de consumenten in Nederland, die aanzienlijk meer voor bananen moeten betalen. Een bijzondere rol is hierbij gespeeld door de Nederlandse minister van landbouw, Bukman. In december ,toen het bananendossier in Brussel aan de orde kwam als onderdeel van een groter pakket agrarische maatregelen, stemde Bukman in met de bescherming van de Eurobanaan. Andere delen van het pakket waren namelijk voor de Nederlandse landbouw gunstig en die wilde Bukman binnenhalen. Vervolgens werd hij in Den Haag door het kabinet op zijn vingers getikt omdat hiermee het traditionele Nederlandse standpunt ten aanzien van handelsliberalisatie en de voorkeur voor tarieven boven quota in het kader van de GATT werden geschonden.

Twee weken geleden meldde Bukman alsnog in Brussel dat Nederland zich verzette tegen bevoordeling van de Eurobanaan. Dat was helaas te laat om de besluitvorming te beinvloeden. Duitsland heeft nu besloten om het Europese bananenprotectionisme voor te leggen aan het Europese Hof en de Latijns-Amerikaanse exporteurs zullen de kwestie aanhangig maken bij de GATT. De banaan doet zijn reputatie als onuitputtelijk onderwerp van grappen alle eer aan.