KLM: flirt met China bedreigt route Taipei; Opening naar Peking vraagt hoge prijs

TAIPEI, 23 FEBR. Plannen van de KLM om vluchten op China te beginnen bedreigen de dominantie van de luchtvaartmaatschappij op een van haar meest rendabele routes, Amsterdam-Taipei. Voor eventuele vluchten op China zijn ingrijpende veranderingen in de vluchten naar de Taiwanese hoofdstad nodig (onder meer bij gebruik van de vlag). Die veranderingen zijn voor Taiwan onaanvaardbaar zodat zelfs de kans bestaat dat de KLM de route op Taipei geheel verliest.

Taiwan staat intussen op het punt de luchtvaartverbindingen met Europa drastisch uit te breiden. Secundaire (dochter)maatschappijen van Britse, Duitse en Franse concurrenten van de KLM zullen de komende maanden diensten uitvoeren op de Taiwanese hoofdstad Taipei.

De grote Europese maatschappijen hebben jaren staan trappelen om de concurrentie met de KLM aan te gaan, maar behalve mini-maatschappijen als Cargolux en Lauda Air heeft tot voor kort geen enkele nationale maatschappij het aangedurfd om tegen het verzet van China in op Taipei te vliegen. Taiwans staatsmaatschappij China Airlines is uitgesloten van de nieuwe mogelijkheden op de Europese routes wegens het verzet van communistisch China. Taiwan houdt in het internationale verkeer vast aan de naam "Republiek China' terwijl het voor Peking slechts een provincie van de volksrepubliek is.

Vanaf volgende maand zal een nieuwe dochteronderneming van British Airways, British Asia Airways, twee vluchten per week van Londen naar Taipei uitvoeren en de Taiwanese maatschappij EVA, een dochteronderneming van de rederij Evergreen, zal de dienst in omgekeerde richting uitvoeren. Lufthansa zal naar verwachting in juli de dochteronderneming Kondor met vluchten naar Taiwan belasten. Over de Franse formule wordt nog onderhandeld. Air France voelt weinig voor een aparte dochteronderneming en overweegt zelf naar Taipei te vliegen.

De KLM opende de verbinding naar Taiwan in 1983. De betrekkingen met China verkeerden toen in een crisis door de leverantie van onderzeeboten aan Taiwan. Aangezien Taiwan geen erkende staat is, kon geen civiele luchtvaartovereenkomst worden gesloten. Daarom vormde een commerciële overeenkomst met China Airlines destijds de basis voor de dienst. Om de toorn van China enigszins te ontlopen werd de overeenkomst getekend door KLM-dochter Martinair. Niettemin beschuldigde China destijds de KLM en Nederland van het schenden van het Chinese luchtruim en als strafmaatregel trok het de noodlandingsrechten van de KLM in Kanton in.

Momenteel heeft de KLM vijf wekelijkse gecombineerde vracht- en passagiersvluchten op Taipei. De maatschappij wil dit uitbreiden naar zes. Maar aangezien het vliegen naar het Chinese vasteland commercieel aanzienlijk interessanter is geworden, zoekt de KLM al sinds het bezoek van premier Lubbers aan China in 1987 een opening naar het vasteland, minimaal overvliegrechten, maar liefst een tussenstop en/of eindbestemming. China heeft tot dusver afhoudend gereageerd wegens “een politiek probleem”. Daarmee worden niet alleen op de KLM-vluchten naar Taipei gedoeld, maar vooral op de vluchten van China Airlines naar Schiphol.

Wat China's voorwaarden voor de oplossing van dit probleem zijn is niet precies bekend, maar volgens welingelichte bronnen in Peking eist China dat de vluchten van Taiwans China Airlines op Schiphol worden stopgezet. China laat geen middel onbenut om Taiwan het gebruik van de naam China te beletten en voert een niet aflatende kruistocht tegen het vertoon van de nationalistisch Chinese (Kwomintang)-vlag en het vertoon van vlaggen van derde landen in Taiwan. British Airways heeft slechts een toestel exclusief bestemd voor de vluchten naar Taipei. Het draagt de British Asea Airways-label, niet de Union Jack. “Op Kondor-vliegtuigen staat normaal wel de Duitse vlag, maar van de toestellen die in Taipei landen moet de vlag verwijderd worden,” aldus Werner Gunz, manager van Lufthansa in Taipei. Het is nog onbekend of de Taiwanese vluchten naar - waarschijnlijk - München zullen worden uitgevoerd door de privémaatschappij EVA of door Mandarin Airlines, een voor politiek controversiële bestemmingen opgerichte dochteronderneming van China Airlines zonder vlag.

De verwachting is dat China van de KLM ook zal eisen dat zij de vluchten op Taipei uitbesteedt aan een dochter- of zustermaatschappij die geen Nederlandse vlag voert. J. de Vries, KLM-manager in Taipei, is zich bewust van het probleem, maar weet niet hoe het wordt opgelost. China Airlines heeft zich echter al voorbereid op mogelijke blokkade van haar vluchten naar Schiphol. “De KLM heeft ons niet op de hoogte gebracht van haar standpunt. Of zij Amsterdam-Taipei wil inruilen voor Amsterdam-Peking weten we niet. Wij zijn flexibel. Wij kunnen tolereren dat KLM zowel Peking als Taipei aandoet” , aldus Lodge C. Lo, directeur public relations van China Airlines. Over het vervangen van China Airlines op Schiphol door EVA of Mandarin en een verbod op de nationale vlag was hij echter onwrikbaar. In het Britse en Duitse geval is van een nieuw begin zonder voorgeschiedenis sprake, terwijl met de KLM een al tien jaar bestaande speciale relatie zou moeten worden verbroken. “China Airlines is vastbesloten op dit punt. Het zou ons beiden een hoge prijs kunnen kosten”, aldus Lo. Hij zei dat er vanuit het particuliere reiswezen is gesuggereerd om Amsterdam op te offeren, als het tot een confrontatie komt, omdat China Airlines nu toch Londen, Frankfurt en Parijs heeft.