Vaticaanse reactie op euthanasiewet wekt grote woede

ROME/ DEN HAAG, 22 FEBR. Tussen Nederland en het Vaticaan groeit de irritatie in verband met de Nederlandse euthanasiewetgeving. De woede van Nederlandse politici richt zich op uitspraken van een "lagere ambtenaar' in Vaticaanstad en een slecht gefundeerd commentaar dat gisteren verscheen op de voorpagina van de Osservatore Romano, de semi-officiële spreekbuis van het Vaticaan. Vanmiddag zou minister Kooijmans (buitenlandse zaken) de pauselijke nuntius in Den Haag ontvangen om het ongenoegen van de Nederlandse regering over te brengen.

De Osservatore schreef gisteren dat Nederland van plan zou zijn euthanasie te plegen op baby's met aangeboren afwijkingen en geestelijk gestoorden. Deze berichtgeving komt waarschijnlijk voort uit verkeerde informatie van Italiaanse correspondenten die Nederland volgen vanuit Brussel. Gevraagd naar de bron van zijn informatie liet Mario Agnes, de hoofdredacteur van de Osservatore Romano, vanmorgen via zijn secretaresse weten: “Alle kranten hebben erover bericht, dus ik zie geen noodzaak om één aparte bron te noemen.” In het commentaar deed de Osservatore een felle aanval op de “cultuur van de dood” in Nederland.

Verwarring over de bron van de informatie heerst ook in Nederland, waar aartsbisschop Simonis beschuldigingen heeft geuit aan het adres van CDA-voorzitter Van Velzen. Volgens Simonis zou Van Velzen de bisschoppen hebben beloofd dat het CDA uitleg zou geven over de nieuwe euthanasiewet aan het Vaticaan en de christen-democratische zusterpartijen in West-Europa. Het CDA is hier in gebreke gebleven, aldus Simonis tegenover de KRO-radio. Van Velzen, gevraagd om een reactie, herinnerde zich dat een dergelijke belofte is gedaan, maar hij wist niet meer precies welke. Een woordvoerder van de partij laat weten dat “wordt nagezocht welke afspraken precies gemaakt zijn”.

De verontwaardiging over de reacties uit Rome begon eind vorige week na uitspraken, donderdag, van de secretaris van de pauselijke Raad voor het Gezin, monseigneur Sgreccia, in een vraaggesprek met Radio Vaticaan. De monseigneur zei dat het Nederlandse "euthanasieplan' hem deed denken aan de pogingen van Hitler alle joden uit te roeien. Monseigneur Sgreccia was vanmorgen niet voor commentaar bereikbaar.

Pag 3: Verdeelde reacties bij CDA; Nederland: "een land dat bejaarden en zieken elimineert'

Het euthanasiebeleid in Nederland heeft veel aandacht gekregen in de Italiaanse pers. Italiaanse correspondenten in Brussel hadden al eerder in sterk aangezette bewoordingen geschreven over de nieuwe euthanasiewet. De Brusselse correspondent van La Stampa zei dat de wet hem aan "executies' deed denken.

Midden vorige week hebben Italiaanse media bericht dat deze wet een vervolg zou krijgen en dat het kabinet studeerde op plannen om onvrijwillige euthanasie toe te passen op baby's met ongeneeslijke aangeboren afwijkingen en op geestelijk gestoorden.

Vorig jaar is Nederland op een vergelijkbare geruchtmakende manier in de aandacht gekomen in de Italiaanse pers toen uit Brussel was bericht dat ons land zou overstappen op het Engels als voertaal. Dat was een verkeerde interpretatie van voorstellen over het gebruik van Nederlands en Engels aan de universiteiten.

Mede door de prominente berichtgeving hebben Nederlandse plannen voor wat hier "de zoete dood' wordt genoemd veel reacties losgemaakt in Italië. “Regels stellen over leven en dood doet mij denken aan concentratiekampen”, zei de Romeinse hartchirurg Carlo Marcelletti, werkzaam in het katholieke kinderziekenhuis Bambino Gesù, de dag nadat het wetsvoorstel door de Tweede Kamer was aangenomen. De president van het katholieke Nationale Comité voor Bio-ethiek, Adriano Ossicini, sprak van een “samenleving die zieken en bejaarden elimineert”.

Ook vanuit het Vaticaan zijn meteen afwijzende reacties gekomen. “Het is een verwording van de authentieke medische wetenschap en een zeer ernstige belediging van de waardigheid van de menselijke persoon”, zei kardinaal Fiorenzo Angelini, de president van de pauselijke Raad voor Werkers in de Gezondheidszorg twaalf dagen geleden. Monseigneur Sgreccia was tot voor kort een adviseur van Angelini.

Overigens geven de uitspraken van Sgreccia niet noodzakelijkerwijs de officiële opvatting van het Vaticaan weer. Sgreccia werkt sinds kort bij de Raad voor het Gezin. Dergelijke raden maken deel uit van een congregatie, vergelijkbaar met een ministerie. Sgreccia is secretaris van de raad, en heeft dus nog een president en de leiding van de congregatie boven zich. Zoals individuele ambtenaren soms iets zeggen dat niet de opvatting van de minister of van het kabinet weerspiegelt, zo kunnen ook monseigneurs dat ook doen.

De uitlatingen in Vaticaanstad hebben in Nederland tot verdeelde reacties geleid binnen het CDA. Tweede-Kamervoorzitter Deetman zei zaterdag voor de KRO-radio dat vergelijkingen van de euthanasiewetgeving met de praktijk van het Derde Rijk “alle perken te buiten gaan”. Ook het Tweede-Kamerlid G. van Leijenhorst (CDA) vindt de vergelijking te ver gaan. Maar Van Leijenhorst, die twee weken geleden tegen de euthanasiewetgeving stemde, zegt desgevraagd wel “de zorgen van het Vaticaan te delen” dat geestelijk gehandicapten en andere zogeheten wilsonbekwamen het slachtoffer worden van de euthanasie-wetgeving.

Het ministerie van buitenlandse zaken laat echter weten dat “het Vaticaan door onze ambassadeur aldaar regelmatig is ingelicht over de stand van zaken omtrent de euthanasie-wetgeving. Daar werd door het Vaticaan regelmatig naar gevraagd”. Een woordvoerder van Buitenlandse Zaken meldt voorts dat vier maanden geleden ambassadeur Van Limburg-Stirum over de kwestie van de euthanasie bij het Vaticaan is ontboden. Bijdragen: Marc Leijendekker, Kees Versteegh, Anneke Visser