Marylin Crispell Marylin Crispell Trio: The ...

Marylin Crispell Marylin Crispell Trio: The Kitchen Concert (Leo Records CD LR 178). Distributie: Dureco.

Walkabouts The Walkabouts: New West Motel, Sub Pop/Semaphore SPCD 81/252

The The The The: Dusk (Sony 472468 2)

Koningsberger Maarten Koningsberger (KAM cd 9205); Osiris Trio (9206); Kussmaul, Meinders, Schönberg Kwartet (9204); Orlando Kwartet met Mozart (9201); Moskou Kwartet (9202) en Párkányi Trio (9202)

Marylin Crispell

Pianiste Marylin Crispell is 45, speelde klassiek en bluesmuziek en begint pas de laatste jaren naam te krijgen als improvisator. Dat het langzaam gaat, heeft ongetwijfeld te maken met de keuzes die ze doet. Ze speelt vrijwel uitsluitend eigen repertoire en doet daarbij geen consessies.

Wie meezingbare mopjes of getwinkel op de achtergrond wenst, kan beter haar deur voorbij gaan. Op The Kitchen Concert, live opgenomen in het Kitchen Art Centre in New York, etaleert ze overtuigend haar sterke punten: heldere articulatie, vormbesef en gevoel voor dynamiek. Haar handwerk is daardoor altijd te volgen, van poëtische schets tot immens monument. Het is muziek waar je, ondanks de vaak daverende fortissimo's, geen koppijn van krijgt, eerder een tintelende dadendrang.

Aan het succes van deze cd wordt sterk bijgedragen door haar trio-genoten, de wizard van het moderne slagwerk Gerry Hemingway, die in twee stukken vibrafoon speelt, en de zowel arco als pizzicato markant opererende contrabassist Mark Dresser. Het komend weekeinde zijn de laatste twee in Rotterdam (Thelonious) en Amsterdam (BIMhuis) te horen, samen met rietblazer Michael Moore, trombonist Wolter Wierbos en cellist Ernst Reijseger. Wat Marylin Crispel betreft moeten we het voorlopig met deze cd doen, straight opgenomen, en voorzien van een goede hoestekst van Graham Lock.

Marylin Crispell Trio: The Kitchen Concert (Leo Records CD LR 178). Distributie: Dureco.

FRANS VAN LEEUWEN

Walkabouts

Voor The Walkabouts was het zowel een zegen als een vloek, dat stadgenoten Nirvana en Pearl Jam de aandacht vestigden op de zeldzaam produktieve muziekstad Seattle. Het voorlaatste album Scavenger oogstte veel lof, maar het werd ten onrechte in verband gebracht met de lawaaiige "grunge"-trend van de andere groepen op het platenlabel Sub Pop.

The Walkabouts onderscheiden zich door de unieke manier waarop nieuwe inhoud wordt gegeven aan de tijdloze folktraditie. De elektrische gitaar speelt weliswaar een rol, maar niet de doorslaggevende van de grunge-groepen. Zanger en gitarist Chris Eckman schrijft indringende teksten over schuld en boete, die soms herinneren aan Leonard Cohen of, als ze gezongen worden door zangeres Carla Torgerson, aan Fairport Convention.

De dood loert voortdurend om de hoek in onheilszwangere nummers als Break It Down Gently ("black rain is coming...") of de verraderlijk lieve ballade Murdering Stone, die bol staat van bijbelse symboliek en huiveringwekkende moorddadigheid.

De titel van het vijfde Walkabouts-album New West Motel verwijst naar de moderne cowboys en goudzoekers die de teksten bevolken. Naast een cover van de Snake Mountain Blues van geestverwant Townes Van Zandt, bevat New West Motel meeslepende elektrische folksongs als Jack Candy, over een geromantiseerde revolverheld van het Nieuwe Westen. Met viool en orgel, walsritmes en engelenzang wordt de luisteraar meegevoerd in de belevingswereld van figuren die niet zouden misstaan in een roman van Larry McMurtry, de Amerikaanse volksschrijver die in The Last Picture Show een vergelijkbare sfeer wist te treffen: de romantiek van het alledaagse.

The Walkabouts: New West Motel, Sub Pop/Semaphore SPCD 81/252

JAN VOLLAARD

The The

Onder de naam The The heeft de Britse muzikant Matt Johnson in tien jaar tijdslechts vier cd's uitgebracht. Sinds het verfijnde debuut Soul Mining (1983) zijn Johnsons arrangementen bij iedere cd simpeler geworden. Op zijn onlangs verschenen cd Dusk heeft deze onttakeling geresulteerd in nummers met een duidelijke melodiestructuur, aangekleed door galm en wijdlopige synthesizertonen. Het mooie, knerpende gitaarspel van Johnny Marr wordt er bijna door verdrongen.

Hoewel Johnsons de bedoeling had de plaat sober te laten klinken, geven de harde drumslagen, de beschaafde dameskoortjes en de keurige produktie Dusk een bombast die die van een groep als Tears for Fears benaderd. Dieptepunt is dan ook Lonely Planet, waar Johnson in een weids klankbeeld met jubelende meisjesstemmen zijn levenswijsheid verkondigt: "If you can't change the world, change yourself'. Maar in een song als Slow Emotion Replay is Johnsons tekstuele pathos grappig; in het dansnummer dat wordt voortgestuwd door opgewekte mondharmonica en akoustische gitaar, croont hij in één adem over "War, Religion, God, Love, Sex or Death'.

Johnsons gekwelde stem van eerdere cd's heeft zich ontwikkeld tot een krachtig geluid. Zwaarmoedige bespiegelingen over de toestand van de mensheid in het algemeen en die van Matt Johnson in het bijzonder worden op Dusk met verve de wereld ingeslingerd.

The The: Dusk (Sony 472468 2)

HESTHER CARVALHO

Koningsberger

De Nederlandse bariton Maarten Koningsberger is bij uitstek een liedzanger. Zijn stem voelt zich thuis in het intieme, verhalende karakter van de korte vorm. Met verbeeldingskracht brengt hij de muzikale poëzie van een lied tot leven. De Stichting Kamermuziek Amsterdam (KAM), vooral bekend als concertorganisator, verzorgde een cd-opname van Schuberts posthuum uitgegeven Schwanengesang door Koningsberger, aan de piano begeleid door Kelvin Grout.

In de uithoeken van de toonhoogte, zowel naar boven als naar beneden, moet Koningsberger soms wat moeite doen om voldoende rust in de stem te houden, maar over het algemeen weet hij met zijn donker getimbreerde geluid de nuances in Schuberts zwanezang goed weer te geven. De begeleiding van Kelvin Grout is zeer verzorgd en stemmig.

Deze cd verscheen in een serie van de KAM. De enige verwantschap met andere delen van de serie is, dat er sprake is van kamermuziek. Ensembles (kwartetten, trio's) en repertoire (van Mozart tot Mendelssohn en Chausson) liggen ver uiteen. Ook de vormgeving van de serie is weinig opvallend. Hoewel er enkele mooie opnamen bij zitten, zoals van de Vioolsonate van Debussy (door Rainer Kussmaul en Frédéric Meinders, in een merkwaardige combinatie met een stuk voor strijkkwartet van Dutilleux) en het Trio nr.2 van Brahms (door het Osiris Trio), zou een herkenbaarder beleid de cd-serie van de KAM beslist ten goede komen.

Maarten Koningsberger (KAM cd 9205); Osiris Trio (9206); Kussmaul, Meinders, Schönberg Kwartet (9204); Orlando Kwartet met Mozart (9201); Moskou Kwartet (9202) en Párkányi Trio (9202)

PAUL LUTTIKHUIS